౭-౧౦. పఠమఅగతిసుత్తాదివణ్ణనా

౧౭-౨౦. సత్తమే ఛన్దాగతిన్తి ఏత్థ సన్ధివసేన సరలోపోతి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘ఛన్దేన అగతి’’న్తి. ఛన్దాతి హేతుమ్హి నిస్సక్కవచనన్తి ఆహ ‘‘ఛన్దేనా’’తి, పేమేనాతి అత్థో. ఛన్దసద్దో హేత్థ తణ్హాపరియాయో, అకుసలచ్ఛన్దపరియాయో వా. సేసేసూతి ‘‘దోసాగతిం గచ్ఛతీ’’తిఆదీసు.

ఏత్థ చ యో ‘‘అయం మే మిత్తోతి వా, సన్దిట్ఠోతి వా, ఞాతకోతి వా, లఞ్చం వా పన మే దేతీ’’తి ఛన్దవసేన అస్సామికం సామికం కరోతి, అయం ఛన్దేన అకత్తబ్బం కరోతి నామ. యో ‘‘అయం మే వేరీ’’తి చిరకాలానుబద్ధవేరవసేన వా, తఙ్ఖణుప్పన్నకోధవసేన వా సామికం అస్సామికం కరోతి, అయం దోసేన అకత్తబ్బం కరోతి నామ. యో పన మన్దత్తా మోమూహత్తా యం వా తం వా అయుత్తం అకారణం వత్వా అస్సామికం సామికం కరోతి, అయం మోహేన అకత్తబ్బం కరోతి నామ. యో పన ‘‘అయం రాజవల్లభోతి వా విసమే చోరాదికే విసమాని వా కాయదుచ్చరితాదీని సమాదాయ వత్తనేన విసమనిస్సితో వా, అనత్థమ్పి మే కరేయ్యా’’తి భీతో అస్సామికం సామికం కరోతి, అయం భయేన అకత్తబ్బం కరోతి నామ.

యో పన కిఞ్చి భాజేన్తో ‘‘అయం మే సన్దిట్ఠో వా సమ్భత్తో వా’’తి పేమవసేన అతిరేకం దేతి, ‘‘అయం మే వేరీ’’తి దోసవసేన ఊనకం దేతి, యో ముయ్హన్తో దిన్నాదిన్నం అజానమానో కస్సచి ఊనం, కస్సచి అధికం దేతి, ‘‘అయం ఇమస్మిం అదీయమానే మయ్హం అనత్థమ్పి కరేయ్యా’’తి సీతో కస్సచి అతిరేకం దేతి, సో చతుబ్బిధోపి యథానుక్కమేన ఛన్దాగతిఆదీని గచ్ఛన్తో అకత్తబ్బం కరోతి నామ.

నిహీయతి తస్స యసోతి తస్స అగతిగామినో కిత్తియసోపి పరివారయసోపి నిహీయతి పరిహాయతి. యస్సతి తేన కిత్తీయతీతి హి యసో, కిత్తి థుతిఘోసో. యస్సతి తేన పురేచరానుచరభావేన పరివారయతీతి యసో, పరివారో. అట్ఠమనవమదసమాని ఉత్తానత్థానేవ.

చరవగ్గో దుతియో.