౪. సంవరసుత్తవణ్ణనా

౧౪. చతుత్థే సంవరాదీనం సాధనవసేన పదహతి ఏతేహీతి పధానాని. సంవరన్తస్స ఉప్పన్నవీరియన్తి యథా అభిజ్ఝాదయో న ఉప్పజ్జన్తి, ఏవం సతియా ఉపట్ఠానే చక్ఖాదీనం పిదహనే అనలసస్స ఉప్పన్నవీరియం. పజహన్తస్సాతి వినోదేన్తస్స. ఉప్పన్నవీరియన్తి తస్సేవ పహానస్స సాధనవసేన పవత్తవీరియం. భావేన్తస్స ఉప్పన్నవీరియన్తి ఏత్థాపి ఏసేవ నయో. సమాధినిమిత్తన్తి సమాధి ఏవ. పురిముప్పన్నసమాధి హి పరతో ఉప్పజ్జనకసమాధిస్స కారణం హోతీతి ‘‘సమాధినిమిత్త’’న్తి వుత్తం.

ఉపధివివేకత్తాతి ఖన్ధూపధిఆదిఉపధీహి వివిత్తత్తా వినిస్సటత్తా. తం ఆగమ్మాతి తం నిబ్బానం మగ్గేన అధిగమహేతు. రాగాదయో విరజ్జన్తి ఏత్థ, ఏతేనాతి విరాగో. ఏవం నిరోధోపి దట్ఠబ్బో. యస్మా ఇధ బోజ్ఝఙ్గమిస్సకవసేన ఇచ్ఛితా, తస్మా ‘‘ఆరమ్మణవసేన వా అధిగన్తబ్బవసేన వా’’తి వుత్తం. తత్థ అధిగన్తబ్బవసేనాతి తన్నిన్నతావసేన. వోస్సగ్గపరిణామిన్తి వోస్సగ్గవసేన పరిణామితం పరిచ్చజనవసేన చేవ పక్ఖన్దనవసేన చ పరిణామనసీలం. తేనాహ ‘‘ద్వే వోస్సగ్గా’’తిఆది. ఖన్ధానం పరిచ్చజనం నామ తప్పటిబద్ధకిలేసప్పహానవసేనాతి యేనాకారేన విపస్సనా కిలేసే పజహతి, తేనేవాకారేన తన్నిమిత్తక్ఖన్ధే చ పజహతీతి వత్తబ్బతం అరహతీతి ఆహ ‘‘విపస్సనా…పే… పరిచ్చజతీ’’తి. యస్మా విపస్సనా వుట్ఠానగామినిభావం పాపుణన్తీ నిన్నపోణపబ్భారభావేన ఏకంసతో నిబ్బానం పక్ఖన్దతీతి వత్తబ్బతం లభతి, మగ్గో చ సముచ్ఛేదవసేన కిలేసే ఖన్ధే చ రాగం పరిచ్చజతి, తస్మా యథాక్కమం విపస్సనామగ్గానం వసేన పక్ఖన్దనపరిచ్చాగవోస్సగ్గా వేదితబ్బా. వోసగ్గత్థాయాతి పరిచ్చాగవోస్సగ్గత్థాయ చేవ పక్ఖన్దనవోస్సగ్గత్థాయ చ. పరిణమతీతి పరిచ్చజతి. తం పన పరిణామనం వుట్ఠానగామినిభావప్పత్తియా చేవ అరియమగ్గభావప్పత్తియా చ ఇచ్ఛితన్తి ఆహ ‘‘విపస్సనాభావఞ్చ మగ్గభావఞ్చ పాపుణాతీ’’తి. సేసపదేసూతి ‘‘ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతీ’’తిఆదీసు సేససమ్బోజ్ఝఙ్గకోట్ఠాసేసు.

భద్దకన్తి అభద్దకానం నీవరణాదిపాపధమ్మానం విక్ఖమ్భనేన రాగవిగమనేన ఏకన్తహితత్తా దుల్లభత్తా చ భద్దకం సున్దరం. న హి అఞ్ఞం సమాధినిమిత్తం ఏవం దుల్లభం రాగస్స ఉజువిపచ్చనీకభూతం అత్థి. అనురక్ఖతీతి ఏత్థ అనురక్ఖనా నామ అధిగతసమాధితో యథా పరిహాని న హోతి, ఏవం పటిపత్తిసాసన-తప్పటిపక్ఖవిగమనేనాతి ఆహ ‘‘సమాధీ’’తిఆది. అట్ఠికసఞ్ఞాదికాతి అట్ఠికజ్ఝానాదికా. సఞ్ఞాసీసేన హి ఝానం వదతి. సేసమేత్థ ఉత్తానమేవ.

సంవరసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.