౬. సాళ్హసుత్తవణ్ణనా

౧౯౬. ఛట్ఠే కాయదళ్హిబహులతం తపతీతి తపో, అత్తకిలమథానుయోగవసేన పవత్తం వీరియం. తేన కాయదళ్హిబహులతానిమిత్తస్స పాపస్స జిగుచ్ఛనం విరజ్జనం తపోజిగుచ్ఛాతి ఆహ ‘‘దుక్కరకారికసఙ్ఖాతేనా’’తిఆది. తపోజిగుచ్ఛవాదాతిఆదీసు తపోజిగుచ్ఛం వదన్తి, మనసాపి తమేవ సారతో గహేత్వా విచరన్తి, కాయేనపి తమేవ అల్లీనా నానప్పకారం అత్తకిలమథానుయోగమనుయుత్తా విహరన్తీతి అత్థో. అపరిసుద్ధకాయసమాచారాతి అపరిసుద్ధేన పాణాతిపాతాదినా కాయసమాచారేన సమన్నాగతా. అపరిసుద్ధవచీసమాచారాతి అపరిసుద్ధేన ముసావాదాదినా వచీసమాచారేన సమన్నాగతా. అపరిసుద్ధమనోసమాచారాతి అపరిసుద్ధేన అభిజ్ఝాదినా మనోసమాచారేన సమన్నాగతా. కామం అకుసలకాయసమాచారవచీసమాచారప్పవత్తికాలేపి అభిజ్ఝాదయో పవత్తన్తియేవ, తదా పన తే చేతనాపక్ఖికా వా అబ్బోహారికా వాతి, మనోసమాచారవారే ఏవ అభిజ్ఝాదివసేన యోజనా కతా. అథ వా ద్వారన్తరే పవత్తానం పాణాతిపాతాదీనం వచీసమాచారాదిభావాభావో వియ ద్వారన్తరే పవత్తానమ్పి అభిజ్ఝాదీనం కాయసమాచారాదిభావో అసిద్ధో, మనోసమాచారభావో ఏవ పన సిద్ధోతి కత్వా మనోసమాచారవారే ఏవ అభిజ్ఝాదయో ఉద్ధటా. తథా హి వుత్తం –

‘‘ద్వారే చరన్తి కమ్మాని, న ద్వారా ద్వారచారినో;

తస్మా ద్వారేహి కమ్మాని, అఞ్ఞమఞ్ఞం వవత్థితా’’తి. (ధ. స. అట్ఠ. ౧ కామావచరకుసలద్వారకథా);

అపరిసుద్ధాజీవాతి అపరిసుద్ధేన వేజ్జకమ్మదూతకమ్మవడ్ఢియోగాదినా ఏకవీసతిఅనేసనాభేదేన ఆజీవేన సమన్నాగతా. ఇదఞ్చ సాసనే పబ్బజితానంయేవ వసేన వుత్తం, ‘‘యేపి తే సమణబ్రాహ్మణా’’తి పన వచనతో బాహిరకవసేన గహట్ఠవసేన చ యోజనా వేదితబ్బా. గహట్ఠానమ్పి హి జాతిధమ్మకులధమ్మదేసధమ్మవిలోమనవసేన అఞ్ఞథాపి మిచ్ఛాజీవో లబ్భతేవ.

ఞాణదస్సనాయాతి ఏత్థ ఞాణదస్సనన్తి మగ్గఞాణమ్పి వుచ్చతి ఫలఞాణమ్పి సబ్బఞ్ఞుతఞ్ఞాణమ్పి పచ్చవేక్ఖణఞాణమ్పి విపస్సనాఞాణమ్పి. ‘‘కిం ను ఖో, ఆవుసో, ఞాణదస్సనవిసుద్ధత్థం భగవతి బ్రహ్మచరియం వుస్సతీ’’తి (మ. ని. ౧.౨౫౭) హి ఏత్థ మగ్గఞాణం ‘‘ఞాణదస్సన’’న్తి వుత్తం. ‘‘అయమఞ్ఞో ఉత్తరిమనుస్సధమ్మో అలమరియఞాణదస్సనవిసేసో అధిగతో ఫాసువిహారో’’తి (మ. ని. ౧.౩౨౮) ఏత్థ ఫలఞాణం. ‘‘భగవతోపి ఖో ఞాణం ఉదపాది సత్తాహకాలకతో ఆళారో కాలామో’’తి (మహావ. ౧౦) ఏత్థ సబ్బఞ్ఞుతఞ్ఞాణం. ‘‘ఞాణఞ్చ పన మే దస్సనం ఉదపాది, అకుప్పా మే విముత్తి, అయమన్తిమా జాతీ’’తి (సం. ని. ౫.౧౦౮౧; మహావ. ౧౬; పటి. మ. ౨.౩౦) ఏత్థ పచ్చవేక్ఖణఞాణం. ‘‘ఞాణదస్సనాయ చిత్తం అభినీహరతీ’’తి (దీ. ని. ౧.౨౩౪-౨౩౫) ఏత్థ విపస్సనాఞాణం. ఇధ పన ఞాణదస్సనాయాతి మగ్గఞాణం ‘‘ఞాణదస్సన’’న్తి వుత్తం. తేనాహ ‘‘మగ్గఞాణసఙ్ఖాతాయ దస్సనాయా’’తి. అవిరాధితం విజ్ఝతీతి అవిరాధితం కత్వా విజ్ఝతి. సేసమేత్థ సువిఞ్ఞేయ్యమేవ.

సాళ్హసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.