౧౦. యుగనద్ధసుత్తవణ్ణనా

౧౭౦. దసమే సమథపుబ్బఙ్గమం విపస్సనం భావేతీతి ఇదం సమథయానికస్స వసేన వుత్తం. సో హి పఠమం ఉపచారసమాధిం వా అప్పనాసమాధిం వా ఉప్పాదేతి, అయం సమథో. సో తఞ్చ తంసమ్పయుత్తే చ ధమ్మే అనిచ్చాదీహి విపస్సతి, అయం విపస్సనా, ఇతి పఠమం సమథో, పచ్ఛా విపస్సనా. తేన వుచ్చతి ‘‘సమథపుబ్బఙ్గమం విపస్సనం భావేతీ’’తి. విపస్సనాపుబ్బఙ్గమం సమథం భావేతీతి ఇదం పన విపస్సనాయానికస్స వసేన వుత్తం. సో తం వుత్తప్పకారం సమథం అసమ్పాదేత్వా పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధే అనిచ్చాదీహి విపస్సతి. పఠమో లోకుత్తరమగ్గో నిబ్బత్తతీతి సోతాపత్తిమగ్గం సన్ధాయ వదతి, లోకియమగ్గవసేనేవ వా ఇమిస్సా పాళియా అత్థో వేదితబ్బో. కథం? మగ్గో సఞ్జాయతి, పుబ్బభాగియో లోకియమగ్గో ఉప్పజ్జతి. ఆసేవతి నిబ్బిదానుపస్సనావసేన. భావేతి ముచ్చితుకమ్యతావసేన. బహులీకరోతి పటిసఙ్ఖానుపస్సనావసేన. ఆసేవతి వా భయతుపట్ఠానాదిఞాణవసేన. భావేతి ముచ్చితుకమ్యతాదిఞాణవసేన. బహులీకరోతి వుట్ఠానగామినివిపస్సనావసేన. సంయోజనాని పహీయన్తి. అనుసయా బ్యన్తీ హోన్తీతి మగ్గప్పటిపాటియా పహీయన్తి బ్యన్తీ హోన్తి.

ధమ్ముద్ధచ్చవిగ్గహితమానసన్తి ఓభాసాదీసు అరియధమ్మోతి పవత్తం ఉద్ధచ్చం విక్ఖేపో ధమ్ముద్ధచ్చం, తేన ధమ్ముద్ధచ్చేన విపస్సనావీథితో ఉగ్గమనేన విరూపం గహితం పవత్తియమానం ధమ్ముద్ధచ్చవిగ్గహితమానసం. వుత్తఞ్హేతం –

‘‘ధమ్ముద్ధచ్చవిగ్గహితమానసం హోతి, అనిచ్చతో మనసి కరోతి, ఓభాసో ఉప్పజ్జతి, ఓభాసో ధమ్మోతి ఓభాసం ఆవజ్జతి, తతో విక్ఖేపో ఉద్ధచ్చం, తేన ఉద్ధచ్చేన విగ్గహితమానసో అనిచ్చతో ఉపట్ఠానం యథాభూతం నప్పజానాతి. దుక్ఖతో…పే… అనత్తతో ఉపట్ఠానం యథాభూతం నప్పజానాతి. తథా అనిచ్చతో మనసికరోతో ఞాణం ఉప్పజ్జతి…పే… పీతి పస్సద్ధి సుఖం అధిమోక్ఖో పగ్గహో ఉపట్ఠానం ఉపేక్ఖా నికన్తి ఉప్పజ్జతి, నికన్తి ధమ్మోతి నికన్తిం ఆవజ్జతి, తతో విక్ఖేపో ఉద్ధచ్చం, తేన ఉద్ధచ్చేన విగ్గహితమానసో అనిచ్చతో ఉపట్ఠానం యథాభూతం నప్పజానాతి. దుక్ఖతో…పే… అనత్తతో ఉపట్ఠానం యథాభూతం నప్పజానాతీ’’తి (పటి. మ. ౨.౬). సేసమేత్థ ఉత్తానమేవ.

యుగనద్ధసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

పటిపదావగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.