౮. అఞ్ఞతిత్థియసుత్తవణ్ణనా

౬౯. అట్ఠమే భగవా మూలం కారణం ఏతేసం యాథావతో అధిగమాయాతి భగవంమూలకా. తేనాహ ‘‘భగవన్తఞ్హి నిస్సాయ మయం ఇమే ధమ్మే ఆజానామ పటివిజ్ఝామా’’తి. అమ్హాకం ధమ్మాతి తేహి అత్తనా అధిగన్తబ్బతాయ వుత్తం. సేవితబ్బాసేవితబ్బానఞ్హి యాథావతో అధిగమఞ్ఞాణాని అధిగచ్ఛనకసమ్బన్ధీని, తాని చ సమ్మాసమ్బుద్ధమూలకాని అనఞ్ఞవిసయత్తా. తేనాహ ‘‘పుబ్బే కస్సపసమ్మాసమ్బుద్ధేనా’’తిఆది. ఇమే ధమ్మాతి ఇమే ఞాణధమ్మా. ఆజానామాతి అభిముఖం పచ్చక్ఖతో జానామ. పటివిజ్ఝామాతి తస్సేవ వేవచనం, అధిగచ్ఛామాతి అత్థో. భగవా నేతా ఏతేసన్తి భగవంనేత్తికా. నేతాతి సేవితబ్బధమ్మే వేనేయ్యసన్తానం పాపేతా. వినేతాతి అసేవితబ్బధమ్మే వేనేయ్యసన్తానతో అపనేతా. తదఙ్గవినయాదివసేన వా వినేతా. అథ వా యథా అలమరియఞాణదస్సనవిసేసో హోతి, ఏవం విసేసతో నేతా. అనునేతాతి ‘‘ఇమే ధమ్మా సేవితబ్బా, ఇమే న సేవితబ్బా’’తి ఉభయసమ్పాపనాపనయనత్థం పఞ్ఞాపేతా. తేనాహ ‘‘యథాసభావతో’’తిఆది.

పటిసరన్తి ఏత్థాతి పటిసరణం, భగవా పటిసరణం ఏతేసన్తి భగవంపటిసరణా. ఆపాథం ఉపగచ్ఛన్తా హి భగవా పటిసరణం సమోసరణట్ఠానం. తేనాహ ‘‘చతుభూమకధమ్మా’’తిఆది. పటిసరతి సభావసమ్పటివేధవసేన పచ్చేకం ఉపగచ్ఛతీతి వా పటిసరణం, భగవా పటిసరణం ఏతేసన్తి భగవంపటిసరణా. పటిసరతి పటివిజ్ఝతీతి వా పటిసరణం, తస్మా పటివిజ్ఝనవసేన భగవా పటిసరణం ఏతేసన్తి భగవంపటిసరణా. తేనాహ ‘‘అపిచా’’తిఆది. పటివేధవసేనాతి పటివిజ్ఝితబ్బతావసేన. అసతిపి ముఖే అత్థతో ఏవం వదన్తో వియ హోతీతి ఆహ ‘‘ఫస్సో ఆగచ్ఛతి అహం భగవా కిన్నామో’’తి. ఫస్సో ఞాణస్స ఆపాథం ఆగచ్ఛన్తోయేవ హి అత్తనో ‘‘అహం కిన్నామో’’తి నామం పుచ్ఛన్తో వియ, భగవా చస్స నామం కరోన్తో వియ హోతి.

పటిభాతూతి ఏత్థ పటిసద్దాపేక్ఖాయ ‘‘భగవన్త’’న్తి ఉపయోగవచనం, అత్థో పన సామివచనవసేనేవ వేదితబ్బోతి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘భగవతో’’తి. పటిభాతూతి చ భాగో హోతు. భగవతో హి ఏస భాగో, యదిదం ధమ్మస్స దేసనా, అమ్హాకం పన భాగో సవనన్తి అధిప్పాయో. ఏవఞ్హి సద్దలక్ఖణేన సమేతి. కేచి పన పటిభాతూతి పదస్స దిస్సతూతి అత్థం వదన్తి, ఞాణేన దిస్సతు, దేసీయతూతి వా అత్థో. ఉపట్ఠాతూతి ఞాణస్స పచ్చుపతిట్ఠతు. పాళియం కో అధిప్పయాసోతి ఏత్థ కో అధికప్పయోగోతి అత్థో.

లోకవజ్జవసేనాతి లోకియజనేహి పకతియా గరహితబ్బవజ్జవసేన. విపాకవజ్జవసేనాతి విపాకస్స అపాయసంవత్తనికవజ్జవసేన. కథన్తిఆదినా ఉభయవజ్జవసేనపి అప్పసావజ్జతాయ విసయం దస్సేతి. సేసమేత్థ సువిఞ్ఞేయ్యమేవ.

అఞ్ఞతిత్థియసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.