౧౦. ఆపణసుత్తం

౫౨౦. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా అఙ్గేసు విహరతి ఆపణం నామ అఙ్గానం నిగమో. తత్ర ఖో భగవా ఆయస్మన్తం సారిపుత్తం ఆమన్తేసి – ‘‘యో సో, సారిపుత్త, అరియసావకో తథాగతే ఏకన్తగతో [ఏకన్తిగతో (సీ.)] అభిప్పసన్నో, న సో తథాగతే వా తథాగతసాసనే వా కఙ్ఖేయ్య వా విచికిచ్ఛేయ్య వా’’తి?

‘‘యో సో, భన్తే, అరియసావకో తథాగతే ఏకన్తగతో అభిప్పసన్నో, న సో తథాగతే వా తథాగతసాసనే వా కఙ్ఖేయ్య వా విచికిచ్ఛేయ్య వా. సద్ధస్స హి, భన్తే, అరియసావకస్స ఏవం పాటికఙ్ఖం యం ఆరద్ధవీరియో విహరిస్సతి – అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ, కుసలానం ధమ్మానం ఉపసమ్పదాయ, థామవా దళ్హపరక్కమో అనిక్ఖిత్తధురో కుసలేసు ధమ్మేసు. యం హిస్స, భన్తే, వీరియం తదస్స వీరియిన్ద్రియం.

‘‘సద్ధస్స హి, భన్తే, అరియసావకస్స ఆరద్ధవీరియస్స ఏతం పాటికఙ్ఖం యం సతిమా భవిస్సతి, పరమేన సతినేపక్కేన సమన్నాగతో, చిరకతమ్పి చిరభాసితమ్పి సరితా అనుస్సరితా. యా హిస్స, భన్తే, సతి తదస్స సతిన్ద్రియం.

‘‘సద్ధస్స హి, భన్తే, అరియసావకస్స ఆరద్ధవీరియస్స ఉపట్ఠితస్సతినో ఏతం పాటికఙ్ఖం యం వోస్సగ్గారమ్మణం కరిత్వా లభిస్సతి సమాధిం, లభిస్సతి చిత్తస్స ఏకగ్గతం. యో హిస్స, భన్తే, సమాధి తదస్స సమాధిన్ద్రియం.

‘‘సద్ధస్స హి, భన్తే, అరియసావకస్స ఆరద్ధవీరియస్స ఉపట్ఠితస్సతినో సమాహితచిత్తస్స ఏతం పాటికఙ్ఖం యం ఏవం పజానిస్సతి – అనమతగ్గో ఖో సంసారో. పుబ్బా కోటి న పఞ్ఞాయతి అవిజ్జానీవరణానం సత్తానం తణ్హాసంయోజనానం సన్ధావతం సంసరతం. అవిజ్జాయ త్వేవ తమోకాయస్స అసేసవిరాగనిరోధో సన్తమేతం పదం పణీతమేతం పదం, యదిదం – సబ్బసఙ్ఖారసమథో సబ్బూపధిపటినిస్సగ్గో తణ్హాక్ఖయో విరాగో నిరోధో నిబ్బానం [నిబ్బానన్తి (?)]. యా హిస్స, భన్తే, పఞ్ఞా తదస్స పఞ్ఞిన్ద్రియం.

‘‘సద్ధో సో [స ఖో సో (సీ. స్యా. కం.)], భన్తే, అరియసావకో ఏవం పదహిత్వా పదహిత్వా ఏవం సరిత్వా సరిత్వా ఏవం సమాదహిత్వా సమాదహిత్వా ఏవం పజానిత్వా పజానిత్వా ఏవం అభిసద్దహతి – ‘ఇమే ఖో తే ధమ్మా యే మే పుబ్బే సుతవా అహేసుం. తేనాహం ఏతరహి కాయేన చ ఫుసిత్వా విహరామి, పఞ్ఞాయ చ అతివిజ్ఝ [పటివిజ్ఝ (సీ. క.) తదట్ఠకథాసు పన అతివిజ్ఝిత్వాతి వణ్ణితం] పస్సామీ’తి. యా హిస్స, భన్తే, సద్ధా తదస్స సద్ధిన్ద్రియ’’న్తి.

‘‘సాధు సాధు, సారిపుత్త! యో సో, సారిపుత్త, అరియసావకో తథాగతే ఏకన్తగతో అభిప్పసన్నో, న సో తథాగతే వా తథాగతసాసనే వా కఙ్ఖేయ్య వా విచికిచ్ఛేయ్య వా. సద్ధస్స హి, సారిపుత్త, అరియసావకస్స ఏతం పాటికఙ్ఖం యం ఆరద్ధవీరియో విహరిస్సతి – అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ, కుసలానం ధమ్మానం ఉపసమ్పదాయ, థామవా దళ్హపరక్కమో అనిక్ఖిత్తధురో కుసలేసు ధమ్మేసు. యం హిస్స, సారిపుత్త, వీరియం తదస్స వీరియిన్ద్రియం.

‘‘సద్ధస్స హి, సారిపుత్త, అరియసావకస్స ఆరద్ధవీరియస్స ఏతం పాటికఙ్ఖం యం సతిమా భవిస్సతి, పరమేన సతినేపక్కేన సమన్నాగతో, చిరకతమ్పి చిరభాసితమ్పి సరితా అనుస్సరితా. యా హిస్స, సారిపుత్త, సతి తదస్స సతిన్ద్రియం.

‘‘సద్ధస్స హి, సారిపుత్త, అరియసావకస్స ఆరద్ధవీరియస్స ఉపట్ఠితస్సతినో ఏతం పాటికఙ్ఖం యం వోస్సగ్గారమ్మణం కరిత్వా లభిస్సతి సమాధిం, లభిస్సతి చిత్తస్స ఏకగ్గతం. యో హిస్స, సారిపుత్త, సమాధి తదస్స సమాధిన్ద్రియం.

‘‘సద్ధస్స హి, సారిపుత్త, అరియసావకస్స ఆరద్ధవీరియస్స ఉపట్ఠితస్సతినో సమాహితచిత్తస్స ఏతం పాటికఙ్ఖం యం ఏవం పజానిస్సతి – అనమతగ్గో ఖో సంసారో. పుబ్బా కోటి న పఞ్ఞాయతి అవిజ్జానీవరణానం సత్తానం తణ్హాసంయోజనానం సన్ధావతం సంసరతం. అవిజ్జాయ త్వేవ తమోకాయస్స అసేసవిరాగనిరోధో సన్తమేతం పదం పణీతమేతం పదం, యదిదం – సబ్బసఙ్ఖారసమథో సబ్బూపధిపటినిస్సగ్గో తణ్హాక్ఖయో విరాగో నిరోధో నిబ్బానం. యా హిస్స, సారిపుత్త, పఞ్ఞా తదస్స పఞ్ఞిన్ద్రియం.

‘‘సద్ధో సో [స ఖో సో (సీ. స్యా. కం. పీ.)], సారిపుత్త, అరియసావకో ఏవం పదహిత్వా పదహిత్వా ఏవం సరిత్వా సరిత్వా ఏవం సమాదహిత్వా సమాదహిత్వా ఏవం పజానిత్వా పజానిత్వా ఏవం అభిసద్దహతి – ‘ఇమే ఖో తే ధమ్మా యే మే పుబ్బే సుతవా అహేసుం. తేనాహం ఏతరహి కాయేన చ ఫుసిత్వా విహరామి, పఞ్ఞాయ చ అతివిజ్ఝ [పటివిజ్ఝ (క. సీ. క.)] పస్సామీ’తి. యా హిస్స, సారిపుత్త, సద్ధా తదస్స సద్ధిన్ద్రియ’’న్తి. దసమం.

జరావగ్గో పఞ్చమో.

తస్సుద్దానం –

జరా ఉణ్ణాభో బ్రాహ్మణో, సాకేతో పుబ్బకోట్ఠకో;

పుబ్బారామే చ చత్తారి, పిణ్డోలో ఆపణేన చాతి [సద్ధేన తే దసాతి (స్యా. కం. క.)].