౫. వాలసుత్తం
౧౧౧౫. ఏకం సమయం భగవా వేసాలియం విహరతి మహావనే కూటాగారసాలాయం. అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ వేసాలిం పిణ్డాయ పావిసి. అద్దసా ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో సమ్బహులే లిచ్ఛవికుమారకే సన్థాగారే ఉపాసనం కరోన్తే, దూరతోవ సుఖుమేన తాళచ్ఛిగ్గళేన అసనం అతిపాతేన్తే, పోఙ్ఖానుపోఙ్ఖం [పోఖానుపోఖం (స్యా. కం.)] అవిరాధితం. దిస్వానస్స ఏతదహోసి – ‘‘సిక్ఖితా వతిమే లిచ్ఛవికుమారకా, సుసిక్ఖితా వతిమే లిచ్ఛవికుమారకా; యత్ర హి నామ దూరతోవ సుఖుమేన తాళచ్ఛిగ్గళేన అసనం అతిపాతేస్సన్తి పోఙ్ఖానుపోఙ్ఖం అవిరాధిత’’న్తి.
అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో వేసాలిం పిణ్డాయ చరిత్వా పచ్ఛాభత్తం పిణ్డపాతపటిక్కన్తో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఇధాహం, భన్తే, పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ వేసాలిం పిణ్డాయ పావిసిం. అద్దసం ఖ్వాహం, భన్తే సమ్బహులే లిచ్ఛవికుమారకే సన్థాగారే ఉపాసనం కరోన్తే దూరతోవ సుఖుమేన తాళచ్ఛిగ్గళేన అసనం అతిపాతేన్తే పోఙ్ఖానుపోఙ్ఖం అవిరాధితం’. దిస్వాన మే ఏతదహోసి – ‘‘సిక్ఖితా వతిమే లిచ్ఛవికుమారకా, సుసిక్ఖితా వతిమే లిచ్ఛవికుమారకా; యత్ర హి నామ దూరతోవ సుఖుమేన తాళచ్ఛిగ్గళేన అసనం అతిపాతేస్సన్తి పోఙ్ఖానుపోఙ్ఖం అవిరాధిత’’న్తి.
‘‘తం కిం మఞ్ఞసి, ఆనన్ద, కతమం ను ఖో దుక్కరతరం వా దురభిసమ్భవతరం వా – యో దూరతోవ సుఖుమేన తాళచ్ఛిగ్గళేన అసనం అతిపాతేయ్య పోఙ్ఖానుపోఙ్ఖం అవిరాధితం, యో వా సత్తధా భిన్నస్స వాలస్స కోటియా కోటిం పటివిజ్ఝేయ్యా’’తి? ‘‘ఏతదేవ, భన్తే, దుక్కరతరఞ్చేవ దురభిసమ్భవతరఞ్చ యో వా [యో (సీ.)] సత్తధా భిన్నస్స వాలస్స కోటియా కోటిం పటివిజ్ఝేయ్యా’’తి. ‘‘అథ ఖో [అథ ఖో తే (స్యా. కం.)], ఆనన్ద, దుప్పటివిజ్ఝతరం పటివిజ్ఝన్తి, యే ‘ఇదం దుక్ఖ’న్తి యథాభూతం పటివిజ్ఝన్తి…పే… ‘అయం దుక్ఖనిరోధగామినీ పటిపదా’తి యథాభూతం పటివిజ్ఝన్తి’’.
‘‘తస్మాతిహానన్ద, ‘ఇదం దుక్ఖ’న్తి యోగో కరణీయో…పే… ‘అయం దుక్ఖనిరోధగామినీ పటిపదా’తి యోగో కరణీయో’’తి. పఞ్చమం.