౧. పఠమకోటిగామసుత్తం
౧౦౯౧. ఏకం సమయం భగవా వజ్జీసు విహరతి కోటిగామే. తత్ర ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘చతున్నం, భిక్ఖవే, అరియసచ్చానం అననుబోధా అప్పటివేధా ఏవమిదం దీఘమద్ధానం సన్ధావితం సంసరితం మమఞ్చేవ తుమ్హాకఞ్చ’’.
‘‘కతమేసం చతున్నం? దుక్ఖస్స, భిక్ఖవే, అరియసచ్చస్స అననుబోధా అప్పటివేధా ఏవమిదం దీఘమద్ధానం సన్ధావితం సంసరితం మమఞ్చేవ తుమ్హాకఞ్చ. దుక్ఖసముదయస్స అరియసచ్చస్స…పే… దుక్ఖనిరోధస్స అరియసచ్చస్స…పే… దుక్ఖనిరోధగామినియా పటిపదాయ అరియసచ్చస్స అననుబోధా అప్పటివేధా ఏవమిదం దీఘమద్ధానం సన్ధావితం సంసరితం మమఞ్చేవ తుమ్హాకఞ్చ. తయిదం, భిక్ఖవే, దుక్ఖం అరియసచ్చం అనుబుద్ధం పటివిద్ధం, దుక్ఖసముదయం అరియసచ్చం అనుబుద్ధం పటివిద్ధం, దుక్ఖనిరోధం అరియసచ్చం అనుబుద్ధం పటివిద్ధం, దుక్ఖనిరోధగామినీ పటిపదా అరియసచ్చం అనుబుద్ధం పటివిద్ధం; ఉచ్ఛిన్నా భవతణ్హా, ఖీణా భవనేత్తి; నత్థిదాని పునబ్భవో’’తి.
ఇదమవోచ భగవా. ఇదం వత్వాన సుగతో అథాపరం ఏతదవోచ సత్థా –
‘‘చతున్నం అరియసచ్చానం, యథాభూతం అదస్సనా;
సంసితం [సంసరితం (స్యా. కం. క.) దీ. ని. ౨.౧౫౫] దీఘమద్ధానం, తాసు తాస్వేవ జాతిసు.
‘‘తాని [యాని (స్యా. కం. పీ. క.)] ఏతాని దిట్ఠాని, భవనేత్తి సమూహతా;
ఉచ్ఛిన్నం మూలం దుక్ఖస్స, నత్థిదాని పునబ్భవో’’తి. పఠమం;