౫. దుతియసరణానిసక్కసుత్తం

౧౦౨౧. కపిలవత్థునిదానం. తేన ఖో పన సమయేన సరణాని సక్కో కాలఙ్కతో హోతి. సో భగవతా బ్యాకతో – ‘‘సోతాపన్నో అవినిపాతధమ్మో నియతో సమ్బోధిపరాయణో’’తి. తత్ర సుదం సమ్బహులా సక్కా సఙ్గమ్మ సమాగమ్మ ఉజ్ఝాయన్తి ఖీయన్తి విపాచేన్తి – ‘‘అచ్ఛరియం వత, భో, అబ్భుతం వత, భో! ఏత్థ దాని కో న సోతాపన్నో భవిస్సతి! యత్ర హి నామ సరణాని సక్కో కాలఙ్కతో. సో భగవతా బ్యాకతో – ‘సోతాపన్నో అవినిపాతధమ్మో నియతో సమ్బోధిపరాయణో’తి. సరణాని సక్కో సిక్ఖాయ అపరిపూరకారీ అహోసీ’’తి. అథ ఖో మహానామో సక్కో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో మహానామో సక్కో భగవన్తం ఏతదవోచ –

‘‘ఇధ, భన్తే, సరణాని సక్కో కాలఙ్కతో. సో భగవతా బ్యాకతో – ‘సోతాపన్నో అవినిపాతధమ్మో నియతో సమ్బోధిపరాయణో’తి. తత్ర సుదం, భన్తే, సమ్బహులా సక్కా సఙ్గమ్మ సమాగమ్మ ఉజ్ఝాయన్తి ఖీయన్తి విపాచేన్తి – ‘అచ్ఛరియం వత, భో, అబ్భుతం వత, భో! ఏత్థ దాని కో న సోతాపన్నో భవిస్సతి! యత్ర హి నామ సరణాని సక్కో కాలఙ్కతో. సో భగవతా బ్యాకతో – సోతాపన్నో అవినిపాతధమ్మో నియతో సమ్బోధిపరాయణోతి. సరణాని సక్కో సిక్ఖాయ అపరిపూరకారీ అహోసీ’’’తి.

‘‘యో సో, మహానామ, దీఘరత్తం ఉపాసకో బుద్ధం సరణం గతో ధమ్మం సరణం గతో సఙ్ఘం సరణం గతో, సో కథం వినిపాతం గచ్ఛేయ్య! యఞ్హి తం, మహానామ, సమ్మా వదమానో వదేయ్య – ‘దీఘరత్తం ఉపాసకో బుద్ధం సరణం గతో ధమ్మం సరణం గతో సఙ్ఘం సరణం గతో’, సరణానిం సక్కం సమ్మా వదమానో వదేయ్య. సరణాని, మహానామ, సక్కో దీఘరత్తం ఉపాసకో బుద్ధం సరణం గతో ధమ్మం సరణం గతో సఙ్ఘం సరణం గతో, సో కథం వినిపాతం గచ్ఛేయ్య!

‘‘ఇధ, మహానామ, ఏకచ్చో పుగ్గలో బుద్ధే ఏకన్తగతో హోతి అభిప్పసన్నో – ఇతిపి సో భగవా…పే… సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవాతి. ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే… హాసపఞ్ఞో జవనపఞ్ఞో విముత్తియా చ సమన్నాగతో. సో ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. అయమ్పి ఖో, మహానామ, పుగ్గలో పరిముత్తో నిరయా పరిముత్తో తిరచ్ఛానయోనియా పరిముత్తో పేత్తివిసయా పరిముత్తో అపాయదుగ్గతివినిపాతా.

‘‘ఇధ పన, మహానామ, ఏకచ్చో పుగ్గలో బుద్ధే ఏకన్తగతో హోతి అభిప్పసన్నో – ఇతిపి సో భగవా…పే… సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవాతి. ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే… హాసపఞ్ఞో జవనపఞ్ఞో న చ విముత్తియా సమన్నాగతో. సో పఞ్చన్నం ఓరమ్భాగియానం సంయోజనానం పరిక్ఖయా అన్తరాపరినిబ్బాయీ హోతి, ఉపహచ్చపరినిబ్బాయీ హోతి, అసఙ్ఖారపరినిబ్బాయీ హోతి, ససఙ్ఖారపరినిబ్బాయీ హోతి, ఉద్ధంసోతో హోతి అకనిట్ఠగామీ. అయమ్పి ఖో, మహానామ, పుగ్గలో పరిముత్తో నిరయా పరిముత్తో తిరచ్ఛానయోనియా పరిముత్తో పేత్తివిసయా పరిముత్తో అపాయదుగ్గతివినిపాతా.

‘‘ఇధ పన, మహానామ, ఏకచ్చో పుగ్గలో బుద్ధే ఏకన్తగతో హోతి అభిప్పసన్నో – ఇతిపి సో భగవా…పే… సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవాతి. ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే… న హాసపఞ్ఞో న జవనపఞ్ఞో న చ విముత్తియా సమన్నాగతో. సో తిణ్ణం సంయోజనానం పరిక్ఖయా రాగదోసమోహానం తనుత్తా సకదాగామీ హోతి, సకిదేవ ఇమం లోకం ఆగన్త్వా దుక్ఖస్సన్తం కరోతి. అయమ్పి ఖో, మహానామ, పుగ్గలో పరిముత్తో నిరయా పరిముత్తో తిరచ్ఛానయోనియా పరిముత్తో పేత్తివిసయా పరిముత్తో అపాయదుగ్గతివినిపాతా.

‘‘ఇధ పన, మహానామ, ఏకచ్చో పుగ్గలో బుద్ధే ఏకన్తగతో హోతి అభిప్పసన్నో – ఇతిపి సో భగవా…పే… సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవాతి. ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే… న హాసపఞ్ఞో న జవనపఞ్ఞో న చ విముత్తియా సమన్నాగతో. సో తిణ్ణం సంయోజనానం పరిక్ఖయా సోతాపన్నో హోతి అవినిపాతధమ్మో నియతో సమ్బోధిపరాయణో. అయమ్పి ఖో, మహానామ, పుగ్గలో పరిముత్తో నిరయా పరిముత్తో తిరచ్ఛానయోనియా పరిముత్తో పేత్తివిసయా పరిముత్తో అపాయదుగ్గతివినిపాతా.

‘‘ఇధ పన, మహానామ, ఏకచ్చో పుగ్గలో న హేవ ఖో బుద్ధే ఏకన్తగతో హోతి అభిప్పసన్నో…పే… న ధమ్మే…పే… న సఙ్ఘే…పే… న హాసపఞ్ఞో న జవనపఞ్ఞో న చ విముత్తియా సమన్నాగతో; అపి చస్స ఇమే ధమ్మా హోన్తి – సద్ధిన్ద్రియం …పే… పఞ్ఞిన్ద్రియం. తథాగతప్పవేదితా చస్స ధమ్మా పఞ్ఞాయ మత్తసో నిజ్ఝానం ఖమన్తి. అయమ్పి ఖో, మహానామ, పుగ్గలో అగన్తా నిరయం అగన్తా తిరచ్ఛానయోనిం అగన్తా పేత్తివిసయం అగన్తా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం.

‘‘ఇధ పన, మహానామ, ఏకచ్చో పుగ్గలో న హేవ ఖో బుద్ధే ఏకన్తగతో హోతి అభిప్పసన్నో… న ధమ్మే…పే… న సఙ్ఘే…పే… న హాసపఞ్ఞో న జవనపఞ్ఞో న చ విముత్తియా సమన్నాగతో; అపి చస్స ఇమే ధమ్మా హోన్తి – సద్ధిన్ద్రియం…పే… పఞ్ఞిన్ద్రియం. తథాగతే చస్స సద్ధామత్తం హోతి పేమమత్తం. అయమ్పి ఖో, మహానామ, పుగ్గలో అగన్తా నిరయం అగన్తా తిరచ్ఛానయోనిం అగన్తా పేత్తివిసయం అగన్తా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం.

‘‘సేయ్యథాపి, మహానామ, దుక్ఖేత్తం దుబ్భూమం అవిహతఖాణుకం, బీజాని చస్సు ఖణ్డాని పూతీని వాతాతపహతాని అసారాదాని అసుఖసయితాని [అసుఖాపస్సయితాని (క.)], దేవో చ న సమ్మా [దేవో పన సమ్మా (స్యా. కం.), దేవో న సమ్మా (క.) దీ. ని. ౨.౪౩౮] ధారం అనుప్పవేచ్ఛేయ్య. అపి ను తాని బీజాని వుద్ధిం విరూళ్హిం వేపుల్లం ఆపజ్జేయ్యు’’న్తి? ‘‘నో హేతం, భన్తే’’. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహానామ, ఇధ ధమ్మో దురక్ఖాతో [ద్వాక్ఖాతో (పీ. క.)] హోతి దుప్పవేదితో అనియ్యానికో అనుపసమసంవత్తనికో అసమ్మాసమ్బుద్ధప్పవేదితో – ఇదమహం దుక్ఖేత్తస్మిం వదామి. తస్మిఞ్చ ధమ్మే సావకో విహరతి ధమ్మానుధమ్మప్పటిపన్నో సామీచిప్పటిపన్నో అనుధమ్మచారీ – ఇదమహం దుబ్బీజస్మిం వదామి’’.

‘‘సేయ్యథాపి, మహానామ, సుఖేత్తం సుభూమం సువిహతఖాణుకం, బీజాని చస్సు అఖణ్డాని అపూతీని అవాతాతపహతాని సారాదాని సుఖసయితాని; దేవో చ [దేవో చస్స (స్యా. కం. క.)] సమ్మా ధారం అనుప్పవేచ్ఛేయ్య. అపి ను తాని బీజాని వుద్ధిం విరూళ్హిం వేపుల్లం ఆపజ్జేయ్యు’’న్తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహానామ, ఇధ ధమ్మో స్వాక్ఖాతో హోతి సుప్పవేదితో నియ్యానికో ఉపసమసంవత్తనికో సమ్మాసమ్బుద్ధప్పవేదితో – ఇదమహం సుఖేత్తస్మిం వదామి. తస్మిఞ్చ ధమ్మే సావకో విహరతి ధమ్మానుధమ్మప్పటిపన్నో సామీచిప్పటిపన్నో అనుధమ్మచారీ – ఇదమహం సుబీజస్మిం వదామి. కిమఙ్గం పన సరణానిం సక్కం! సరణాని, మహానామ, సక్కో మరణకాలే సిక్ఖాయ పరిపూరకారీ అహోసీ’’తి. పఞ్చమం.