౬. పఠమఅనాథపిణ్డికసుత్తం

౧౦౨౨. సావత్థినిదానం. తేన ఖో పన సమయేన అనాథపిణ్డికో గహపతి ఆబాధికో హోతి దుక్ఖితో బాళ్హగిలానో. అథ ఖో అనాథపిణ్డికో గహపతి అఞ్ఞతరం పురిసం ఆమన్తేసి – ‘‘ఏహి త్వం, అమ్భో పురిస, యేనాయస్మా సారిపుత్తో తేనుపసఙ్కమ; ఉపసఙ్కమిత్వా మమ వచనేన ఆయస్మతో సారిపుత్తస్స పాదే సిరసా వన్ద – ‘అనాథపిణ్డికో, భన్తే, గహపతి ఆబాధికో దుక్ఖితో బాళ్హగిలానో. సో ఆయస్మతో సారిపుత్తస్స పాదే సిరసా వన్దతీ’తి. ఏవఞ్చ వదేహి – ‘సాధు కిర, భన్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో యేన అనాథపిణ్డికస్స గహపతిస్స నివేసనం తేనుపసఙ్కమతు అనుకమ్పం ఉపాదాయా’’’తి.

‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో సో పురిసో అనాథపిణ్డికస్స గహపతిస్స పటిస్సుత్వా యేనాయస్మా సారిపుత్తో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం సారిపుత్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో సో పురిసో ఆయస్మన్తం సారిపుత్తం ఏతదవోచ –

‘‘అనాథపిణ్డికో, భన్తే, గహపతి ఆబాధికో దుక్ఖితో బాళ్హగిలానో. సో ఆయస్మతో సారిపుత్తస్స పాదే సిరసా వన్దతి. ఏవఞ్చ వదతి – ‘సాధు కిర, భన్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో యేన అనాథపిణ్డికస్స గహపతిస్స నివేసనం తేనుపసఙ్కమతు అనుకమ్పం ఉపాదాయా’’’తి. అధివాసేసి ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో తుణ్హీభావేన.

అథ ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ ఆయస్మతా ఆనన్దేన పచ్ఛాసమణేన యేన అనాథపిణ్డికస్స గహపతిస్స నివేసనం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. నిసజ్జ ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో అనాథపిణ్డికం గహపతిం ఏతదవోచ – ‘‘కచ్చి తే, గహపతి, ఖమనీయం కచ్చి యాపనీయం? కచ్చి దుక్ఖా వేదనా పటిక్కమన్తి, నో అభిక్కమన్తి; పటిక్కమోసానం పఞ్ఞాయతి, నో అభిక్కమో’’తి? ‘‘న మే, భన్తే, ఖమనీయం, న యాపనీయం. బాళ్హా మే దుక్ఖా వేదనా అభిక్కమన్తి, నో పటిక్కమన్తి; అభిక్కమోసానం పఞ్ఞాయతి, నో పటిక్కమో’’తి.

‘‘యథారూపేన ఖో, గహపతి, బుద్ధే అప్పసాదేన సమన్నాగతో అస్సుతవా పుథుజ్జనో కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి తథారూపో తే బుద్ధే అప్పసాదో నత్థి. అత్థి చ ఖో తే, గహపతి, బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదో – ఇతిపి సో భగవా…పే… సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవాతి. తఞ్చ పన తే బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదం అత్తని సమనుపస్సతో ఠానసో వేదనా పటిప్పస్సమ్భేయ్య.

‘‘యథారూపేన ఖో, గహపతి, ధమ్మే అప్పసాదేన సమన్నాగతో అస్సుతవా పుథుజ్జనో కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి, తథారూపో తే ధమ్మే అప్పసాదో నత్థి. అత్థి చ ఖో తే, గహపతి, ధమ్మే అవేచ్చప్పసాదో – స్వాక్ఖాతో భగవతా ధమ్మో…పే… పచ్చత్తం వేదితబ్బో విఞ్ఞూహీతి. తఞ్చ పన తే ధమ్మే అవేచ్చప్పసాదం అత్తని సమనుపస్సతో ఠానసో వేదనా పటిప్పస్సమ్భేయ్య.

‘‘యథారూపేన ఖో, గహపతి, సఙ్ఘే అప్పసాదేన సమన్నాగతో అస్సుతవా పుథుజ్జనో కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి, తథారూపో తే సఙ్ఘే అప్పసాదో నత్థి. అత్థి చ ఖో తే, గహపతి, సఙ్ఘే అవేచ్చప్పసాదో – సుప్పటిపన్నో భగవతో సావకసఙ్ఘో…పే… అనుత్తరం పుఞ్ఞక్ఖేత్తం లోకస్సాతి. తఞ్చ పన తే సఙ్ఘే అవేచ్చప్పసాదం అత్తని సమనుపస్సతో ఠానసో వేదనా పటిప్పస్సమ్భేయ్య.

‘‘యథారూపేన ఖో, గహపతి, దుస్సీల్యేన సమన్నాగతో అస్సుతవా పుథుజ్జనో కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి, తథారూపం తే దుస్సీల్యం నత్థి. అత్థి చ ఖో తే, గహపతి, అరియకన్తాని సీలాని…పే… సమాధిసంవత్తనికాని. తాని చ పన తే అరియకన్తాని సీలాని అత్తని సమనుపస్సతో ఠానసో వేదనా పటిప్పస్సమ్భేయ్య.

‘‘యథారూపాయ ఖో, గహపతి, మిచ్ఛాదిట్ఠియా సమన్నాగతో అస్సుతవా పుథుజ్జనో కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి, తథారూపా తే మిచ్ఛాదిట్ఠి నత్థి. అత్థి చ ఖో తే, గహపతి, సమ్మాదిట్ఠి. తఞ్చ పన తే సమ్మాదిట్ఠిం అత్తని సమనుపస్సతో ఠానసో వేదనా పటిప్పస్సమ్భేయ్య.

‘‘యథారూపేన ఖో, గహపతి, మిచ్ఛాసఙ్కప్పేన సమన్నాగతో అస్సుతవా పుథుజ్జనో కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి, తథారూపో తే మిచ్ఛాసఙ్కప్పో నత్థి. అత్థి చ ఖో తే, గహపతి, సమ్మాసఙ్కప్పో. తఞ్చ పన తే సమ్మాసఙ్కప్పం అత్తని సమనుపస్సతో ఠానసో వేదనా పటిప్పస్సమ్భేయ్య.

‘‘యథారూపాయ ఖో, గహపతి, మిచ్ఛావాచాయ సమన్నాగతో అస్సుతవా పుథుజ్జనో కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి, తథారూపా తే మిచ్ఛావాచా నత్థి. అత్థి చ ఖో తే, గహపతి, సమ్మావాచా. తఞ్చ పన తే సమ్మావాచం అత్తని సమనుపస్సతో ఠానసో వేదనా పటిప్పస్సమ్భేయ్య.

‘‘యథారూపేన ఖో, గహపతి, మిచ్ఛాకమ్మన్తేన సమన్నాగతో అస్సుతవా పుథుజ్జనో కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి, తథారూపో తే మిచ్ఛాకమ్మన్తో నత్థి. అత్థి చ ఖో తే, గహపతి, సమ్మాకమ్మన్తో. తఞ్చ పన తే సమ్మాకమ్మన్తం అత్తని సమనుపస్సతో ఠానసో వేదనా పటిప్పస్సమ్భేయ్య.

‘‘యథారూపేన ఖో, గహపతి, మిచ్ఛాఆజీవేన సమన్నాగతో అస్సుతవా పుథుజ్జనో కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి, తథారూపో తే మిచ్ఛాఆజీవో నత్థి. అత్థి చ ఖో తే, గహపతి, సమ్మాఆజీవో. తఞ్చ పన తే సమ్మాఆజీవం అత్తని సమనుపస్సతో ఠానసో వేదనా పటిప్పస్సమ్భేయ్య.

‘‘యథారూపేన ఖో, గహపతి, మిచ్ఛావాయామేన సమన్నాగతో అస్సుతవా పుథుజ్జనో కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి, తథారూపో తే మిచ్ఛావాయామో నత్థి. అత్థి చ ఖో తే, గహపతి, సమ్మావాయామో. తఞ్చ పన తే సమ్మావాయామం అత్తని సమనుపస్సతో ఠానసో వేదనా పటిప్పస్సమ్భేయ్య.

‘‘యథారూపాయ ఖో, గహపతి, మిచ్ఛాసతియా సమన్నాగతో అస్సుతవా పుథుజ్జనో కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి, తథారూపా తే మిచ్ఛాసతి నత్థి. అత్థి చ ఖో తే, గహపతి, సమ్మాసతి. తఞ్చ పన తే సమ్మాసతిం అత్తని సమనుపస్సతో ఠానసో వేదనా పటిప్పస్సమ్భేయ్య.

‘‘యథారూపేన ఖో, గహపతి, మిచ్ఛాసమాధినా సమన్నాగతో అస్సుతవా పుథుజ్జనో కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి, తథారూపో తే మిచ్ఛాసమాధి నత్థి. అత్థి చ ఖో తే, గహపతి, సమ్మాసమాధి. తఞ్చ పన తే సమ్మాసమాధిం అత్తని సమనుపస్సతో ఠానసో వేదనా పటిప్పస్సమ్భేయ్య.

‘‘యథారూపేన ఖో, గహపతి, మిచ్ఛాఞాణేన సమన్నాగతో అస్సుతవా పుథుజ్జనో కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి, తథారూపం తే మిచ్ఛాఞాణం నత్థి. అత్థి చ ఖో తే, గహపతి, సమ్మాఞాణం. తఞ్చ పన తే సమ్మాఞాణం అత్తని సమనుపస్సతో ఠానసో వేదనా పటిప్పస్సమ్భేయ్య.

‘‘యథారూపాయ ఖో, గహపతి, మిచ్ఛావిముత్తియా సమన్నాగతో అస్సుతవా పుథుజ్జనో కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి, తథారూపా తే మిచ్ఛావిముత్తి నత్థి. అత్థి చ ఖో తే, గహపతి, సమ్మావిముత్తి. తఞ్చ పన తే సమ్మావిముత్తిం అత్తని సమనుపస్సతో ఠానసో వేదనా పటిప్పస్సమ్భేయ్యా’’తి.

అథ ఖో అనాథపిణ్డికస్స గహపతిస్స ఠానసో వేదనా పటిప్పస్సమ్భింసు. అథ ఖో అనాథపిణ్డికో గహపతి ఆయస్మన్తఞ్చ సారిపుత్తం ఆయస్మన్తఞ్చ ఆనన్దం సకేనేవ థాలిపాకేన పరివిసి. అథ ఖో అనాథపిణ్డికో గహపతి ఆయస్మన్తం సారిపుత్తం భుత్తావిం ఓనీతపత్తపాణిం అఞ్ఞతరం నీచాసనం గహేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో అనాథపిణ్డికం గహపతిం ఆయస్మా సారిపుత్తో ఇమాహి గాథాహి అనుమోది –

‘‘యస్స సద్ధా తథాగతే, అచలా సుప్పతిట్ఠితా;

సీలఞ్చ యస్స కల్యాణం, అరియకన్తం పసంసితం.

‘‘సఙ్ఘే పసాదో యస్సత్థి, ఉజుభూతఞ్చ దస్సనం;

అదలిద్దోతి [అదళిద్దోతి (సీ. స్యా. కం.)] తం ఆహు, అమోఘం తస్స జీవితం.

‘‘తస్మా సద్ధఞ్చ సీలఞ్చ, పసాదం ధమ్మదస్సనం;

అనుయుఞ్జేథ మేధావీ, సరం బుద్ధానసాసన’’న్తి.

అథ ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో అనాథపిణ్డికం గహపతిం ఇమాహి గాథాహి అనుమోదిత్వా ఉట్ఠాయాసనా పక్కామి.

అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో ఆయస్మన్తం ఆనన్దం భగవా ఏతదవోచ – ‘‘హన్ద! కుతో ను త్వం, ఆనన్ద, ఆగచ్ఛసి దివాదివస్సా’’తి? ‘‘ఆయస్మతా, భన్తే, సారిపుత్తేన అనాథపిణ్డికో గహపతి ఇమినా చ ఇమినా చ ఓవాదేన ఓవదితో’’తి. ‘‘పణ్డితో, ఆనన్ద, సారిపుత్తో; మహాపఞ్ఞో, ఆనన్ద, సారిపుత్తో, యత్ర హి నామ చత్తారి సోతాపత్తియఙ్గాని దసహాకారేహి విభజిస్సతీ’’తి. ఛట్ఠం.