౧౦. దుతియద్వయసుత్తం

౯౩. ‘‘ద్వయం, భిక్ఖవే, పటిచ్చ విఞ్ఞాణం సమ్భోతి. కథఞ్చ, భిక్ఖవే, ద్వయం పటిచ్చ విఞ్ఞాణం సమ్భోతి? చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ రూపే చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణం. చక్ఖు అనిచ్చం విపరిణామి అఞ్ఞథాభావి. రూపా అనిచ్చా విపరిణామినో అఞ్ఞథాభావినో. ఇత్థేతం ద్వయం చలఞ్చేవ బ్యథఞ్చ అనిచ్చం విపరిణామి అఞ్ఞథాభావి. చక్ఖువిఞ్ఞాణం అనిచ్చం విపరిణామి అఞ్ఞథాభావి. యోపి హేతు యోపి పచ్చయో చక్ఖువిఞ్ఞాణస్స ఉప్పాదాయ, సోపి హేతు సోపి పచ్చయో అనిచ్చో విపరిణామీ అఞ్ఞథాభావీ. అనిచ్చం ఖో పన, భిక్ఖవే, పచ్చయం పటిచ్చ ఉప్పన్నం చక్ఖువిఞ్ఞాణం కుతో నిచ్చం భవిస్సతి! యా ఖో, భిక్ఖవే, ఇమేసం తిణ్ణం ధమ్మానం సఙ్గతి సన్నిపాతో సమవాయో, అయం వుచ్చతి చక్ఖుసమ్ఫస్సో. చక్ఖుసమ్ఫస్సోపి అనిచ్చో విపరిణామీ అఞ్ఞథాభావీ. యోపి హేతు యోపి పచ్చయో చక్ఖుసమ్ఫస్సస్స ఉప్పాదాయ, సోపి హేతు సోపి పచ్చయో అనిచ్చో విపరిణామీ అఞ్ఞథాభావీ. అనిచ్చం ఖో పన, భిక్ఖవే, పచ్చయం పటిచ్చ ఉప్పన్నో చక్ఖుసమ్ఫస్సో కుతో నిచ్చో భవిస్సతి! ఫుట్ఠో, భిక్ఖవే, వేదేతి, ఫుట్ఠో చేతేతి, ఫుట్ఠో సఞ్జానాతి. ఇత్థేతేపి ధమ్మా చలా చేవ బ్యథా చ అనిచ్చా విపరిణామినో అఞ్ఞథాభావినో. సోతం…పే….

‘‘జివ్హఞ్చ పటిచ్చ రసే చ ఉప్పజ్జతి జివ్హావిఞ్ఞాణం. జివ్హా అనిచ్చా విపరిణామీ అఞ్ఞథాభావీ [విపరిణామినీ అఞ్ఞథాభావినీ (?)]. రసా అనిచ్చా విపరిణామినో అఞ్ఞథాభావినో. ఇత్థేతం ద్వయం చలఞ్చేవ బ్యథఞ్చ అనిచ్చం విపరిణామి అఞ్ఞథాభావి. జివ్హావిఞ్ఞాణం అనిచ్చం విపరిణామి అఞ్ఞథాభావి. యోపి హేతు యోపి పచ్చయో జివ్హావిఞ్ఞాణస్స ఉప్పాదాయ, సోపి హేతు సోపి పచ్చయో అనిచ్చో విపరిణామీ అఞ్ఞథాభావీ. అనిచ్చం ఖో పన, భిక్ఖవే, పచ్చయం పటిచ్చ ఉప్పన్నం జివ్హావిఞ్ఞాణం, కుతో నిచ్చం భవిస్సతి! యా ఖో, భిక్ఖవే, ఇమేసం తిణ్ణం ధమ్మానం సఙ్గతి సన్నిపాతో సమవాయో, అయం వుచ్చతి జివ్హాసమ్ఫస్సో. జివ్హాసమ్ఫస్సోపి అనిచ్చో విపరిణామీ అఞ్ఞథాభావీ. యోపి హేతు యోపి పచ్చయో జివ్హాసమ్ఫస్సస్స ఉప్పాదాయ, సోపి హేతు సోపి పచ్చయో అనిచ్చో విపరిణామీ అఞ్ఞథాభావీ. అనిచ్చం ఖో పన, భిక్ఖవే, పచ్చయం పటిచ్చ ఉప్పన్నో జివ్హాసమ్ఫస్సో, కుతో నిచ్చో భవిస్సతి! ఫుట్ఠో, భిక్ఖవే, వేదేతి, ఫుట్ఠో చేతేతి, ఫుట్ఠో సఞ్జానాతి. ఇత్థేతేపి ధమ్మా చలా చేవ బ్యథా చ అనిచ్చా విపరిణామినో అఞ్ఞథాభావినో. కాయం…పే….

‘‘మనఞ్చ పటిచ్చ ధమ్మే చ ఉప్పజ్జతి మనోవిఞ్ఞాణం. మనో అనిచ్చో విపరిణామీ అఞ్ఞథాభావీ. ధమ్మా అనిచ్చా విపరిణామినో అఞ్ఞథాభావినో. ఇత్థేతం ద్వయం చలఞ్చేవ బ్యథఞ్చ అనిచ్చం విపరిణామి అఞ్ఞథాభావి. మనోవిఞ్ఞాణం అనిచ్చం విపరిణామి అఞ్ఞథాభావి. యోపి హేతు యోపి పచ్చయో మనోవిఞ్ఞాణస్స ఉప్పాదాయ, సోపి హేతు సోపి పచ్చయో అనిచ్చో విపరిణామీ అఞ్ఞథాభావీ. అనిచ్చం ఖో పన, భిక్ఖవే, పచ్చయం పటిచ్చ ఉప్పన్నం మనోవిఞ్ఞాణం, కుతో నిచ్చం భవిస్సతి! యా ఖో, భిక్ఖవే, ఇమేసం తిణ్ణం ధమ్మానం సఙ్గతి సన్నిపాతో సమవాయో, అయం వుచ్చతి మనోసమ్ఫస్సో. మనోసమ్ఫస్సోపి అనిచ్చో విపరిణామీ అఞ్ఞథాభావీ. యోపి హేతు యోపి పచ్చయో మనోసమ్ఫస్సస్స ఉప్పాదాయ, సోపి హేతు సోపి పచ్చయో అనిచ్చో విపరిణామీ అఞ్ఞథాభావీ. అనిచ్చం ఖో పన, భిక్ఖవే, పచ్చయం పటిచ్చ ఉప్పన్నో మనోసమ్ఫస్సో, కుతో నిచ్చో భవిస్సతి! ఫుట్ఠో, భిక్ఖవే, వేదేతి, ఫుట్ఠో చేతేతి, ఫుట్ఠో సఞ్జానాతి. ఇత్థేతేపి ధమ్మా చలా చేవ బ్యథా చ అనిచ్చా విపరిణామినో అఞ్ఞథాభావినో. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, ద్వయం పటిచ్చ విఞ్ఞాణం సమ్భోతీ’’తి. దసమం.

ఛన్నవగ్గో నవమో.

తస్సుద్దానం –

పలోకసుఞ్ఞా సంఖిత్తం, ఛన్నో పుణ్ణో చ బాహియో;

ఏజేన చ దువే వుత్తా, ద్వయేహి అపరే దువేతి.