౧. పఠమగిలానసుత్తం

౭౪. సావత్థినిదానం. అథ ఖో అఞ్ఞతరో భిక్ఖు యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి…పే… ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో సో భిక్ఖు భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అముకస్మిం, భన్తే, విహారే అఞ్ఞతరో భిక్ఖు నవో అప్పఞ్ఞాతో ఆబాధికో దుక్ఖితో బాళ్హగిలానో. సాధు, భన్తే, భగవా యేన సో భిక్ఖు తేనుపసఙ్కమతు అనుకమ్పం ఉపాదాయా’’తి.

అథ ఖో భగవా నవవాదఞ్చ సుత్వా గిలానవాదఞ్చ, ‘‘అప్పఞ్ఞాతో భిక్ఖూ’’తి ఇతి విదిత్వా యేన సో భిక్ఖు తేనుపసఙ్కమి. అద్దసా ఖో సో భిక్ఖు భగవన్తం దూరతోవ ఆగచ్ఛన్తం. దిస్వాన మఞ్చకే సమధోసి [సమఞ్చోసి (సీ.), సమతేసి (స్యా. కం.), సమఞ్చోపి (పీ.)]. అథ ఖో భగవా తం భిక్ఖుం ఏతదవోచ – ‘‘అలం, భిక్ఖు, మా త్వం మఞ్చకే సమధోసి. సన్తిమాని ఆసనాని పఞ్ఞత్తాని, తత్థాహం నిసీదిస్సామీ’’తి. నిసీది భగవా పఞ్ఞత్తే ఆసనే. నిసజ్జ ఖో భగవా తం భిక్ఖుం ఏతదవోచ – ‘‘కచ్చి తే, భిక్ఖు, ఖమనీయం, కచ్చి యాపనీయం, కచ్చి దుక్ఖా వేదనా పటిక్కమన్తి నో అభిక్కమన్తి, పటిక్కమోసానం పఞ్ఞాయతి నో అభిక్కమో’’తి?

‘‘న మే, భన్తే, ఖమనీయం, న యాపనీయం, బాళ్హా మే దుక్ఖా వేదనా అభిక్కమన్తి నో పటిక్కమన్తి, అభిక్కమోసానం పఞ్ఞాయతి నో పటిక్కమో’’తి.

‘‘కచ్చి తే, భిక్ఖు, న కిఞ్చి కుక్కుచ్చం, న కోచి విప్పటిసారో’’తి?

‘‘తగ్ఘ మే, భన్తే, అనప్పకం కుక్కుచ్చం, అనప్పకో విప్పటిసారో’’తి.

‘‘కచ్చి పన తం [త్వం (సీ.), తే (స్యా. కం. క.)], భిక్ఖు, అత్తా సీలతో ఉపవదతీ’’తి?

‘‘న ఖో మం, భన్తే, అత్తా సీలతో ఉపవదతీ’’తి [నో హేతం భన్తే (పీ. క.)].

‘‘నో చే కిర తే, భిక్ఖు, అత్తా సీలతో ఉపవదతి, అథ కిఞ్చ [అథ కిస్మిఞ్చ (సీ.), అథ భిక్ఖు కిస్మిఞ్చ (స్యా. కం. పీ. క.)] తే కుక్కుచ్చం కో చ విప్పటిసారో’’తి?

‘‘న ఖ్వాహం, భన్తే, సీలవిసుద్ధత్థం భగవతా ధమ్మం దేసితం ఆజానామీ’’తి.

‘‘నో చే కిర త్వం, భిక్ఖు, సీలవిసుద్ధత్థం మయా ధమ్మం దేసితం ఆజానాసి, అథ కిమత్థం చరహి త్వం, భిక్ఖు, మయా ధమ్మం దేసితం ఆజానాసీ’’తి?

‘‘రాగవిరాగత్థం ఖ్వాహం, భన్తే, భగవతా ధమ్మం దేసితం ఆజానామీ’’తి.

‘‘సాధు సాధు, భిక్ఖు! సాధు ఖో త్వం, భిక్ఖు, రాగవిరాగత్థం మయా ధమ్మం దేసితం ఆజానాసి. రాగవిరాగత్థో హి, భిక్ఖు, మయా ధమ్మో దేసితో. తం కిం మఞ్ఞసి భిక్ఖు, చక్ఖు నిచ్చం వా అనిచ్చం వా’’తి?

‘‘అనిచ్చం, భన్తే’’.

‘‘యం…పే… సోతం… ఘానం… జివ్హా… కాయో… మనో నిచ్చో వా అనిచ్చో వా’’తి?

‘‘అనిచ్చో, భన్తే’’.

‘‘యం పనానిచ్చం దుక్ఖం వా తం సుఖం వా’’తి?

‘‘దుక్ఖం, భన్తే’’.

‘‘యం పనానిచ్చం దుక్ఖం విపరిణామధమ్మం, కల్లం ను తం సమనుపస్సితుం – ‘ఏతం మమ, ఏసోహమస్మి, ఏసో మే అత్తా’’’తి?

‘‘నో హేతం, భన్తే’’.

‘‘ఏవం పస్సం, భిక్ఖు, సుతవా అరియసావకో చక్ఖుస్మిమ్పి నిబ్బిన్దతి, సోతస్మిమ్పి నిబ్బిన్దతి…పే… మనస్మిమ్పి నిబ్బిన్దతి. నిబ్బిన్దం విరజ్జతి; విరాగా విముచ్చతి; విముత్తస్మిం విముత్తమితి ఞాణం హోతి. ‘ఖీణా జాతి, వుసితం బ్రహ్మచరియం, కతం కరణీయం నాపరం ఇత్థత్తాయా’తి పజానాతీ’’తి.

ఇదమవోచ భగవా. అత్తమనో సో భిక్ఖు భగవతో భాసితం అభినన్ది. ఇమస్మిఞ్చ పన వేయ్యాకరణస్మిం భఞ్ఞమానే తస్స భిక్ఖునో విరజం వీతమలం ధమ్మచక్ఖుం ఉదపాది – ‘‘యం కిఞ్చి సముదయధమ్మం, సబ్బం తం నిరోధధమ్మ’’న్తి. పఠమం.