౧౦. ఛప్పాణకోపమసుత్తం

౨౪౭. ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, పురిసో అరుగత్తో పక్కగత్తో సరవనం పవిసేయ్య. తస్స కుసకణ్టకా చేవ పాదే విజ్ఝేయ్యుం, సరపత్తాని చ గత్తాని [సరపత్తాని పక్కగత్తాని (స్యా. కం.), అరుపక్కాని గత్తాని (పీ. క.)] విలేఖేయ్యుం. ఏవఞ్హి సో, భిక్ఖవే, పురిసో భియ్యోసోమత్తాయ తతోనిదానం దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదియేథ. ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో భిక్ఖు గామగతో వా అరఞ్ఞగతో వా లభతి వత్తారం – ‘అయఞ్చ సో [అయఞ్చ ఖో (పీ. క.), అయం సో (?)] ఆయస్మా ఏవంకారీ ఏవంసమాచారో అసుచిగామకణ్టకో’తి. తం కణ్టకోతి [తం ‘‘అసుచిగామకణ్డతో’’తి (క.)] ఇతి విదిత్వా సంవరో చ అసంవరో చ వేదితబ్బో.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, అసంవరో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు చక్ఖునా రూపం దిస్వా పియరూపే రూపే అధిముచ్చతి, అప్పియరూపే రూపే బ్యాపజ్జతి, అనుపట్ఠితకాయస్సతి చ విహరతి పరిత్తచేతసో. తఞ్చ చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం యథాభూతం నప్పజానాతి, యత్థస్స తే ఉప్పన్నా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి. సోతేన సద్దం సుత్వా… ఘానేన గన్ధం ఘాయిత్వా… జివ్హాయ రసం సాయిత్వా… కాయేన ఫోట్ఠబ్బం ఫుసిత్వా… మనసా ధమ్మం విఞ్ఞాయ పియరూపే ధమ్మే అధిముచ్చతి, అప్పియరూపే ధమ్మే బ్యాపజ్జతి, అనుపట్ఠితకాయస్సతి చ విహరతి పరిత్తచేతసో, తఞ్చ చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం యథాభూతం నప్పజానాతి, యత్థస్స తే ఉప్పన్నా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి.

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, పురిసో ఛప్పాణకే గహేత్వా నానావిసయే నానాగోచరే దళ్హాయ రజ్జుయా బన్ధేయ్య. అహిం గహేత్వా దళ్హాయ రజ్జుయా బన్ధేయ్య. సుసుమారం [సుంసుమారం (సీ. స్యా. కం. పీ.)] గహేత్వా దళ్హాయ రజ్జుయా బన్ధేయ్య. పక్ఖిం గహేత్వా దళ్హాయ రజ్జుయా బన్ధేయ్య. కుక్కురం గహేత్వా దళ్హాయ రజ్జుయా బన్ధేయ్య. సిఙ్గాలం గహేత్వా దళ్హాయ రజ్జుయా బన్ధేయ్య. మక్కటం గహేత్వా దళ్హాయ రజ్జుయా బన్ధేయ్య. దళ్హాయ రజ్జుయా బన్ధిత్వా మజ్ఝే గణ్ఠిం కరిత్వా ఓస్సజ్జేయ్య. అథ ఖో, తే, భిక్ఖవే, ఛప్పాణకా నానావిసయా నానాగోచరా సకం సకం గోచరవిసయం ఆవిఞ్ఛేయ్యుం [ఆవిఞ్జేయ్యుం (సీ.)] – అహి ఆవిఞ్ఛేయ్య ‘వమ్మికం పవేక్ఖామీ’తి, సుసుమారో ఆవిఞ్ఛేయ్య ‘ఉదకం పవేక్ఖామీ’తి, పక్ఖీ ఆవిఞ్ఛేయ్య ‘ఆకాసం డేస్సామీ’తి, కుక్కురో ఆవిఞ్ఛేయ్య ‘గామం పవేక్ఖామీ’తి, సిఙ్గాలో ఆవిఞ్ఛేయ్య ‘సీవథికం [సివథికం (క.)] పవేక్ఖామీ’తి, మక్కటో ఆవిఞ్ఛేయ్య ‘వనం పవేక్ఖామీ’తి. యదా ఖో తే, భిక్ఖవే, ఛప్పాణకా ఝత్తా అస్సు కిలన్తా, అథ ఖో యో నేసం పాణకానం బలవతరో అస్స తస్స తే అనువత్తేయ్యుం, అనువిధాయేయ్యుం వసం గచ్ఛేయ్యుం. ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, యస్స కస్సచి భిక్ఖునో కాయగతాసతి అభావితా అబహులీకతా, తం చక్ఖు ఆవిఞ్ఛతి మనాపియేసు రూపేసు, అమనాపియా రూపా పటికూలా హోన్తి…పే… మనో ఆవిఞ్ఛతి మనాపియేసు ధమ్మేసు, అమనాపియా ధమ్మా పటికూలా హోన్తి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, అసంవరో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, సంవరో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు చక్ఖునా రూపం దిస్వా పియరూపే రూపే నాధిముచ్చతి, అప్పియరూపే రూపే న బ్యాపజ్జతి, ఉపట్ఠితకాయస్సతి చ విహరతి అప్పమాణచేతసో, తఞ్చ చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం యథాభూతం పజానాతి, యత్థస్స తే ఉప్పన్నా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి…పే… జివ్హా రసం సాయిత్వా…పే… మనసా ధమ్మం విఞ్ఞాయ పియరూపే ధమ్మే నాధిముచ్చతి, అప్పియరూపే ధమ్మే న బ్యాపజ్జతి, ఉపట్ఠితకాయస్సతి చ విహరతి అప్పమాణచేతసో, తఞ్చ చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం యథాభూతం పజానాతి యత్థస్స తే ఉప్పన్నా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి.

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, పురిసో ఛప్పాణకే గహేత్వా నానావిసయే నానాగోచరే దళ్హాయ రజ్జుయా బన్ధేయ్య. అహిం గహేత్వా దళ్హాయ రజ్జుయా బన్ధేయ్య. సుసుమారం గహేత్వా దళ్హాయ రజ్జుయా బన్ధేయ్య. పక్ఖిం గహేత్వా…పే… కుక్కురం గహేత్వా… సిఙ్గాలం గహేత్వా… మక్కటం గహేత్వా దళ్హాయ రజ్జుయా బన్ధేయ్య. దళ్హాయ రజ్జుయా బన్ధిత్వా దళ్హే ఖీలే వా థమ్భే వా ఉపనిబన్ధేయ్య. అథ ఖో తే, భిక్ఖవే, ఛప్పాణకా నానావిసయా నానాగోచరా సకం సకం గోచరవిసయం ఆవిఞ్ఛేయ్యుం – అహి ఆవిఞ్ఛేయ్య ‘వమ్మికం పవేక్ఖామీ’తి, సుసుమారో ఆవిఞ్ఛేయ్య ‘ఉదకం పవేక్ఖామీ’తి, పక్ఖీ ఆవిఞ్ఛేయ్య ‘ఆకాసం డేస్సామీ’తి, కుక్కురో ఆవిఞ్ఛేయ్య ‘గామం పవేక్ఖామీ’తి, సిఙ్గాలో ఆవిఞ్ఛేయ్య ‘సీవథికం పవేక్ఖామీ’తి, మక్కటో ఆవిఞ్ఛేయ్య ‘వనం పవేక్ఖామీ’తి. యదా ఖో తే, భిక్ఖవే, ఛప్పాణకా ఝత్తా అస్సు కిలన్తా, అథ తమేవ ఖీలం వా థమ్భం వా ఉపతిట్ఠేయ్యుం, ఉపనిసీదేయ్యుం, ఉపనిపజ్జేయ్యుం. ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, యస్స కస్సచి భిక్ఖునో కాయగతాసతి భావితా బహులీకతా, తం చక్ఖు నావిఞ్ఛతి మనాపియేసు రూపేసు, అమనాపియా రూపా నప్పటికూలా హోన్తి…పే… జివ్హా నావిఞ్ఛతి మనాపియేసు రసేసు…పే… మనో నావిఞ్ఛతి మనాపియేసు ధమ్మేసు, అమనాపియా ధమ్మా నప్పటికూలా హోన్తి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, సంవరో హోతి.

‘‘‘దళ్హే ఖీలే వా థమ్భే వా’తి ఖో, భిక్ఖవే, కాయగతాయ సతియా ఏతం అధివచనం. తస్మాతిహ వో, భిక్ఖవే, ఏవం సిక్ఖితబ్బం – ‘కాయగతా నో సతి భావితా భవిస్సతి బహులీకతా యానీకతా వత్థుకతా అనుట్ఠితా పరిచితా సుసమారద్ధా’తి. ఏవఞ్హి ఖో, భిక్ఖవే, సిక్ఖితబ్బ’’న్తి. దసమం.