౭. నళకలాపీసుత్తం

౬౭. ఏకం సమయం ఆయస్మా చ సారిపుత్తో ఆయస్మా చ మహాకోట్ఠికో [మహాకోట్ఠితో (సీ. స్యా. కం. పీ.)] బారాణసియం విహరన్తి ఇసిపతనే మిగదాయే. అథ ఖో ఆయస్మా మహాకోట్ఠికో సాయన్హసమయం పటిసల్లానా వుట్ఠితో యేనాయస్మా సారిపుత్తో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మతా సారిపుత్తేన సద్ధిం సమ్మోది. సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా మహాకోట్ఠికో ఆయస్మన్తం సారిపుత్తం ఏతదవోచ – ‘‘కిం ను ఖో, ఆవుసో సారిపుత్త, సయంకతం జరామరణం, పరంకతం జరామరణం, సయంకతఞ్చ పరంకతఞ్చ జరామరణం, ఉదాహు అసయంకారం అపరంకారం అధిచ్చసముప్పన్నం జరామరణ’’న్తి? ‘‘న ఖో, ఆవుసో కోట్ఠిక, సయంకతం జరామరణం, న పరంకతం జరామరణం, న సయంకతఞ్చ పరంకతఞ్చ జరామరణం, నాపి అసయంకారం అపరంకారం అధిచ్చసముప్పన్నం జరామరణం. అపి చ, జాతిపచ్చయా జరామరణ’’న్తి.

‘‘కిం ను ఖో, ఆవుసో సారిపుత్త, సయంకతా జాతి, పరంకతా జాతి, సయంకతా చ పరంకతా చ జాతి, ఉదాహు అసయంకారా అపరంకారా అధిచ్చసముప్పన్నా జాతీ’’తి? ‘‘న ఖో, ఆవుసో కోట్ఠిక, సయంకతా జాతి, న పరంకతా జాతి, న సయంకతా చ పరంకతా చ జాతి, నాపి అసయంకారా అపరంకారా అధిచ్చసముప్పన్నా జాతి. అపి చ, భవపచ్చయా జాతీ’’తి.

‘‘కిం ను ఖో, ఆవుసో సారిపుత్త, సయంకతో భవో…పే… సయంకతం ఉపాదానం… సయంకతా తణ్హా… సయంకతా వేదనా… సయంకతో ఫస్సో… సయంకతం సళాయతనం… సయంకతం నామరూపం, పరంకతం నామరూపం, సయంకతఞ్చ పరంకతఞ్చ నామరూపం, ఉదాహు అసయంకారం అపరంకారం అధిచ్చసముప్పన్నం నామరూప’’న్తి? ‘‘న ఖో, ఆవుసో కోట్ఠిక, సయంకతం నామరూపం, న పరంకతం నామరూపం, న సయంకతఞ్చ పరంకతఞ్చ నామరూపం, నాపి అసయంకారం అపరంకారం, అధిచ్చసముప్పన్నం నామరూపం. అపి చ, విఞ్ఞాణపచ్చయా నామరూప’’న్తి.

‘‘కిం ను ఖో, ఆవుసో సారిపుత్త, సయఙ్కతం విఞ్ఞాణం, పరఙ్కతం విఞ్ఞాణం, సయంకతఞ్చ పరంకతఞ్చ విఞ్ఞాణం, ఉదాహు అసయంకారం అపరంకారం అధిచ్చసముప్పన్నం విఞ్ఞాణ’’న్తి? ‘‘న ఖో, ఆవుసో కోట్ఠిక, సయంకతం విఞ్ఞాణం, న పరంకతం విఞ్ఞాణం న సయంకతఞ్చ పరంకతఞ్చ విఞ్ఞాణం, నాపి అసయంకారం అపరంకారం అధిచ్చసముప్పన్నం విఞ్ఞాణం. అపి చ, నామరూపపచ్చయా విఞ్ఞాణ’’న్తి.

‘‘ఇదానేవ ఖో మయం ఆయస్మతో సారిపుత్తస్స భాసితం ఏవం ఆజానామ – ‘న ఖ్వావుసో కోట్ఠిక, సయంకతం నామరూపం, న పరంకతం నామరూపం, న సయంకతఞ్చ పరంకతఞ్చ నామరూపం, నాపి అసయంకారం అపరంకారం అధిచ్చసముప్పన్నం నామరూపం. అపి చ, విఞ్ఞాణపచ్చయా నామరూప’’’న్తి.

‘‘ఇదానేవ చ పన మయం ఆయస్మతో సారిపుత్తస్స భాసితం ఏవం ఆజానామ – ‘న ఖ్వావుసో కోట్ఠిక, సయంకతం విఞ్ఞాణం, న పరంకతం విఞ్ఞాణం, న సయంకతఞ్చ పరంకతఞ్చ విఞ్ఞాణం, నాపి అసయంకారం అపరంకారం అధిచ్చసముప్పన్నం విఞ్ఞాణం. అపి చ, నామరూపపచ్చయా విఞ్ఞాణ’’’న్తి.

‘‘యథా కథం పనావుసో సారిపుత్త, ఇమస్స భాసితస్స అత్థో దట్ఠబ్బో’’తి? ‘‘తేనహావుసో, ఉపమం తే కరిస్సామి. ఉపమాయపిధేకచ్చే విఞ్ఞూ పురిసా భాసితస్స అత్థం జానన్తి. సేయ్యథాపి, ఆవుసో, ద్వే నళకలాపియో అఞ్ఞమఞ్ఞం నిస్సాయ తిట్ఠేయ్యుం. ఏవమేవ ఖో, ఆవుసో, నామరూపపచ్చయా విఞ్ఞాణం; విఞ్ఞాణపచ్చయా నామరూపం; నామరూపపచ్చయా సళాయతనం; సళాయతనపచ్చయా ఫస్సో…పే… ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స సముదయో హోతి. తాసం చే, ఆవుసో, నళకలాపీనం ఏకం ఆకడ్ఢేయ్య, ఏకా పపతేయ్య; అపరం చే ఆకడ్ఢేయ్య, అపరా పపతేయ్య. ఏవమేవ ఖో, ఆవుసో, నామరూపనిరోధా విఞ్ఞాణనిరోధో; విఞ్ఞాణనిరోధా నామరూపనిరోధో; నామరూపనిరోధా సళాయతననిరోధో; సళాయతననిరోధా ఫస్సనిరోధో…పే… ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స నిరోధో హోతీ’’తి. ‘‘అచ్ఛరియం, ఆవుసో సారిపుత్త; అబ్భుతం, ఆవుసో సారిపుత్త! యావసుభాసితం చిదం ఆయస్మతా సారిపుత్తేన. ఇదఞ్చ పన మయం ఆయస్మతో సారిపుత్తస్స భాసితం ఇమేహి ఛత్తింసాయ వత్థూహి అనుమోదామ – ‘జరామరణస్స చే, ఆవుసో, భిక్ఖు నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ ధమ్మం దేసేతి, ధమ్మకథికో భిక్ఖూతి అలం వచనాయ. జరామరణస్స చే, ఆవుసో, భిక్ఖు నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ పటిపన్నో హోతి, ధమ్మానుధమ్మప్పటిపన్నో భిక్ఖూతి అలం వచనాయ. జరామరణస్స చే, ఆవుసో, భిక్ఖు నిబ్బిదా విరాగా నిరోధా అనుపాదా విముత్తో హోతి, దిట్ఠధమ్మనిబ్బానప్పత్తో భిక్ఖూతి అలం వచనాయ. జాతియా చే… భవస్స చే… ఉపాదానస్స చే… తణ్హాయ చే… వేదనాయ చే… ఫస్సస్స చే… సళాయతనస్స చే… నామరూపస్స చే… విఞ్ఞాణస్స చే… సఙ్ఖారానం చే… అవిజ్జాయ చే, ఆవుసో, భిక్ఖు నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ ధమ్మం దేసేతి, ధమ్మకథికో భిక్ఖూతి అలం వచనాయ. అవిజ్జాయ చే, ఆవుసో, భిక్ఖు నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ పటిపన్నో హోతి, ధమ్మానుధమ్మప్పటిపన్నో భిక్ఖూతి అలం వచనాయ. అవిజ్జాయ చే, ఆవుసో, భిక్ఖు నిబ్బిదా విరాగా నిరోధా అనుపాదా విముత్తో హోతి, దిట్ఠధమ్మనిబ్బానప్పత్తో భిక్ఖూతి అలం వచనాయా’’’తి. సత్తమం.