౧౦. తతియచేతనాసుత్తం

౪౦. సావత్థియం విహరతి…పే… ‘‘యఞ్చ, భిక్ఖవే, చేతేతి యఞ్చ పకప్పేతి యఞ్చ అనుసేతి ఆరమ్మణమేతం హోతి విఞ్ఞాణస్స ఠితియా. ఆరమ్మణే సతి పతిట్ఠా విఞ్ఞాణస్స హోతి. తస్మిం పతిట్ఠితే విఞ్ఞాణే విరూళ్హే నతి హోతి. నతియా సతి ఆగతిగతి హోతి. ఆగతిగతియా సతి చుతూపపాతో హోతి. చుతూపపాతే సతి ఆయతిం జాతిజరామరణం సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసా సమ్భవన్తి. ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స సముదయో హోతి’’.

‘‘నో చే, భిక్ఖవే, చేతేతి నో చే పకప్పేతి అథ చే అనుసేతి, ఆరమ్మణమేతం హోతి విఞ్ఞాణస్స ఠితియా. ఆరమ్మణే సతి పతిట్ఠా విఞ్ఞాణస్స హోతి. తస్మిం పతిట్ఠితే విఞ్ఞాణే విరూళ్హే నతి హోతి. నతియా సతి ఆగతిగతి హోతి. ఆగతిగతియా సతి చుతూపపాతో హోతి. చుతూపపాతే సతి ఆయతిం జాతిజరామరణం సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసా సమ్భవన్తి. ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స సముదయో హోతి.

‘‘యతో చ ఖో, భిక్ఖవే, నో చేవ చేతేతి నో చ పకప్పేతి నో చ అనుసేతి, ఆరమ్మణమేతం న హోతి విఞ్ఞాణస్స ఠితియా. ఆరమ్మణే అసతి పతిట్ఠా విఞ్ఞాణస్స న హోతి. తదప్పతిట్ఠితే విఞ్ఞాణే అవిరూళ్హే నతి న హోతి. నతియా అసతి ఆగతిగతి న హోతి. ఆగతిగతియా అసతి చుతూపపాతో న హోతి. చుతూపపాతే అసతి ఆయతిం జాతి జరామరణం సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసా నిరుజ్ఝన్తి. ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స నిరోధో హోతీ’’తి. దసమం.

కళారఖత్తియవగ్గో చతుత్థో.

తస్సుద్దానం –

భూతమిదం కళారఞ్చ, దువే చ ఞాణవత్థూని;

అవిజ్జాపచ్చయా చ ద్వే, నతుమ్హా చేతనా తయోతి.