౧౦. పచ్చయసుత్తం

౨౦. సావత్థియం విహరతి…పే… ‘‘పటిచ్చసముప్పాదఞ్చ వో, భిక్ఖవే, దేసేస్సామి పటిచ్చసముప్పన్నే చ ధమ్మే. తం సుణాథ, సాధుకం మనసి కరోథ, భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, పటిచ్చసముప్పాదో? జాతిపచ్చయా, భిక్ఖవే, జరామరణం. ఉప్పాదా వా తథాగతానం అనుప్పాదా వా తథాగతానం, ఠితావ సా ధాతు ధమ్మట్ఠితతా ధమ్మనియామతా ఇదప్పచ్చయతా. తం తథాగతో అభిసమ్బుజ్ఝతి అభిసమేతి. అభిసమ్బుజ్ఝిత్వా అభిసమేత్వా ఆచిక్ఖతి దేసేతి పఞ్ఞాపేతి పట్ఠపేతి వివరతి విభజతి ఉత్తానీకరోతి. ‘పస్సథా’తి చాహ – ‘జాతిపచ్చయా, భిక్ఖవే, జరామరణం’’’.

‘‘భవపచ్చయా, భిక్ఖవే, జాతి…పే… ఉపాదానపచ్చయా, భిక్ఖవే, భవో… తణ్హాపచ్చయా, భిక్ఖవే, ఉపాదానం… వేదనాపచ్చయా, భిక్ఖవే, తణ్హా… ఫస్సపచ్చయా, భిక్ఖవే, వేదనా… సళాయతనపచ్చయా, భిక్ఖవే, ఫస్సో… నామరూపపచ్చయా, భిక్ఖవే, సళాయతనం… విఞ్ఞాణపచ్చయా, భిక్ఖవే, నామరూపం… సఙ్ఖారపచ్చయా, భిక్ఖవే, విఞ్ఞాణం… అవిజ్జాపచ్చయా, భిక్ఖవే, సఙ్ఖారా ఉప్పాదా వా తథాగతానం అనుప్పాదా వా తథాగతానం, ఠితావ సా ధాతు ధమ్మట్ఠితతా ధమ్మనియామతా ఇదప్పచ్చయతా. తం తథాగతో అభిసమ్బుజ్ఝతి అభిసమేతి. అభిసమ్బుజ్ఝిత్వా అభిసమేత్వా ఆచిక్ఖతి దేసేతి పఞ్ఞాపేతి పట్ఠపేతి వివరతి విభజతి ఉత్తానీకరోతి. ‘పస్సథా’తి చాహ ‘అవిజ్జాపచ్చయా, భిక్ఖవే, సఙ్ఖారా’. ఇతి ఖో, భిక్ఖవే, యా తత్ర తథతా అవితథతా అనఞ్ఞథతా ఇదప్పచ్చయతా – అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, పటిచ్చసముప్పాదో.

‘‘కతమే చ, భిక్ఖవే, పటిచ్చసముప్పన్నా ధమ్మా? జరామరణం, భిక్ఖవే, అనిచ్చం సఙ్ఖతం పటిచ్చసముప్పన్నం ఖయధమ్మం వయధమ్మం విరాగధమ్మం నిరోధధమ్మం. జాతి, భిక్ఖవే, అనిచ్చా సఙ్ఖతా పటిచ్చసముప్పన్నా ఖయధమ్మా వయధమ్మా విరాగధమ్మా నిరోధధమ్మా. భవో, భిక్ఖవే, అనిచ్చో సఙ్ఖతో పటిచ్చసముప్పన్నో ఖయధమ్మో వయధమ్మో విరాగధమ్మో నిరోధధమ్మో. ఉపాదానం భిక్ఖవే…పే… తణ్హా, భిక్ఖవే… వేదనా, భిక్ఖవే… ఫస్సో, భిక్ఖవే… సళాయతనం, భిక్ఖవే… నామరూపం, భిక్ఖవే… విఞ్ఞాణం, భిక్ఖవే… సఙ్ఖారా, భిక్ఖవే… అవిజ్జా, భిక్ఖవే, అనిచ్చా సఙ్ఖతా పటిచ్చసముప్పన్నా ఖయధమ్మా వయధమ్మా విరాగధమ్మా నిరోధధమ్మా. ఇమే వుచ్చన్తి, భిక్ఖవే, పటిచ్చసముప్పన్నా ధమ్మా.

‘‘యతో ఖో, భిక్ఖవే, అరియసావకస్స ‘అయఞ్చ పటిచ్చసముప్పాదో, ఇమే చ పటిచ్చసముప్పన్నా ధమ్మా’ యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ సుదిట్ఠా హోన్తి, సో వత పుబ్బన్తం వా పటిధావిస్సతి – ‘అహోసిం ను ఖో అహం [ను ఖ్వాహం (స్యా. కం. పీ. క.)] అతీతమద్ధానం, నను ఖో అహోసిం అతీతమద్ధానం, కిం ను ఖో అహోసిం అతీతమద్ధానం, కథం ను ఖో అహోసిం అతీతమద్ధానం, కిం హుత్వా కిం అహోసిం ను ఖో అహం అతీతమద్ధాన’న్తి; అపరన్తం వా ఉపధావిస్సతి [అపధావిస్సతి (క.)] – ‘భవిస్సామి ను ఖో అహం అనాగతమద్ధానం, నను ఖో భవిస్సామి అనాగతమద్ధానం, కిం ను ఖో భవిస్సామి అనాగతమద్ధానం, కథం ను ఖో భవిస్సామి అనాగతమద్ధానం, కిం హుత్వా కిం భవిస్సామి ను ఖో అహం అనాగతమద్ధాన’న్తి; ఏతరహి వా పచ్చుప్పన్నం అద్ధానం అజ్ఝత్తం కథంకథీ భవిస్సతి – ‘అహం ను ఖోస్మి, నో ను ఖోస్మి, కిం ను ఖోస్మి, కథం ను ఖోస్మి, అయం ను ఖో సత్తో కుతో ఆగతో, సో కుహిం గమిస్సతీ’తి – నేతం ఠానం విజ్జతి. తం కిస్స హేతు? తథాహి, భిక్ఖవే, అరియసావకస్స అయఞ్చ పటిచ్చసముప్పాదో ఇమే చ పటిచ్చసముప్పన్నా ధమ్మా యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ సుదిట్ఠా’’తి. దసమం.

ఆహారవగ్గో దుతియో.

తస్సుద్దానం –

ఆహారం ఫగ్గునో చేవ, ద్వే చ సమణబ్రాహ్మణా;

కచ్చానగోత్తో ధమ్మకథికం, అచేలం తిమ్బరుకేన చ;

బాలపణ్డితతో చేవ, దసమో పచ్చయేన చాతి.