౨. ఆహారవగ్గో

౧. ఆహారసుత్తం

౧౧. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే…పే… ఏతదవోచ – ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, ఆహారా భూతానం వా సత్తానం ఠితియా సమ్భవేసీనం వా అనుగ్గహాయ. కతమే చత్తారో? కబళీకారో [కబళింకారో (సీ. పీ.), కవళీకారో (స్యా. కం.)] ఆహారో – ఓళారికో వా సుఖుమో వా, ఫస్సో దుతియో, మనోసఞ్చేతనా తతియా, విఞ్ఞాణం చతుత్థం. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో ఆహారా భూతానం వా సత్తానం ఠితియా సమ్భవేసీనం వా అనుగ్గహాయ’’.

‘‘ఇమే, భిక్ఖవే, చత్తారో ఆహారా కింనిదానా కింసముదయా కింజాతికా కింపభవా? ఇమే చత్తారో ఆహారా తణ్హానిదానా తణ్హాసముదయా తణ్హాజాతికా తణ్హాపభవా. తణ్హా చాయం, భిక్ఖవే, కింనిదానా కింసముదయా కింజాతికా కింపభవా? తణ్హా వేదనానిదానా వేదనాసముదయా వేదనాజాతికా వేదనాపభవా. వేదనా చాయం, భిక్ఖవే, కింనిదానా కింసముదయా కింజాతికా కింపభవా? వేదనా ఫస్సనిదానా ఫస్ససముదయా ఫస్సజాతికా ఫస్సపభవా. ఫస్సో చాయం, భిక్ఖవే, కింనిదానో కింసముదయో కింజాతికో కింపభవో? ఫస్సో సళాయతననిదానో సళాయతనసముదయో సళాయతనజాతికో సళాయతనపభవో. సళాయతనఞ్చిదం, భిక్ఖవే, కింనిదానం కింసముదయం కింజాతికం కింపభవం? సళాయతనం నామరూపనిదానం నామరూపసముదయం నామరూపజాతికం నామరూపపభవం. నామరూపఞ్చిదం, భిక్ఖవే, కింనిదానం కింసముదయం కింజాతికం కింపభవం? నామరూపం విఞ్ఞాణనిదానం విఞ్ఞాణసముదయం విఞ్ఞాణజాతికం విఞ్ఞాణపభవం. విఞ్ఞాణఞ్చిదం, భిక్ఖవే, కింనిదానం కింసముదయం కింజాతికం కింపభవం? విఞ్ఞాణం సఙ్ఖారనిదానం సఙ్ఖారసముదయం సఙ్ఖారజాతికం సఙ్ఖారపభవం. సఙ్ఖారా చిమే, భిక్ఖవే, కింనిదానా కింసముదయా కింజాతికా కింపభవా? సఙ్ఖారా అవిజ్జానిదానా అవిజ్జాసముదయా అవిజ్జాజాతికా అవిజ్జాపభవా.

‘‘ఇతి ఖో, భిక్ఖవే, అవిజ్జాపచ్చయా సఙ్ఖారా; సఙ్ఖారపచ్చయా విఞ్ఞాణం…పే… ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స సముదయో హోతి. అవిజ్జాయ త్వేవ అసేసవిరాగనిరోధా సఙ్ఖారనిరోధో; సఙ్ఖారనిరోధా విఞ్ఞాణనిరోధో …పే… ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స నిరోధో హోతీ’’తి. పఠమం.

౨. మోళియఫగ్గునసుత్తం

౧౨. సావత్థియం విహరతి…పే… ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, ఆహారా భూతానం వా సత్తానం ఠితియా సమ్భవేసీనం వా అనుగ్గహాయ. కతమే చత్తారో? కబళీకారో ఆహారో – ఓళారికో వా సుఖుమో వా, ఫస్సో దుతియో, మనోసఞ్చేతనా తతియా, విఞ్ఞాణం చతుత్థం. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో ఆహారా భూతానం వా సత్తానం ఠితియా సమ్భవేసీనం వా అనుగ్గహాయా’’తి.

ఏవం వుత్తే, ఆయస్మా మోళియఫగ్గునో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘కో ను ఖో, భన్తే, విఞ్ఞాణాహారం ఆహారేతీ’’తి? ‘‘నో కల్లో పఞ్హో’’తి భగవా అవోచ – ‘‘‘ఆహారేతీ’తి అహం న వదామి. ‘ఆహారేతీ’తి చాహం వదేయ్యం, తత్రస్స కల్లో పఞ్హో – ‘కో ను ఖో, భన్తే, ఆహారేతీ’తి? ఏవం చాహం న వదామి. ఏవం మం అవదన్తం యో ఏవం పుచ్ఛేయ్య – ‘కిస్స ను ఖో, భన్తే, విఞ్ఞాణాహారో’తి, ఏస కల్లో పఞ్హో. తత్ర కల్లం వేయ్యాకరణం – ‘విఞ్ఞాణాహారో ఆయతిం పునబ్భవాభినిబ్బత్తియా పచ్చయో, తస్మిం భూతే సతి సళాయతనం, సళాయతనపచ్చయా ఫస్సో’’’తి.

‘‘కో ను ఖో, భన్తే, ఫుసతీ’’తి? ‘‘నో కల్లో పఞ్హో’’తి భగవా అవోచ – ‘‘‘ఫుసతీ’తి అహం న వదామి. ‘ఫుసతీ’తి చాహం వదేయ్యం, తత్రస్స కల్లో పఞ్హో – ‘కో ను ఖో, భన్తే, ఫుసతీ’తి? ఏవం చాహం న వదామి. ఏవం మం అవదన్తం యో ఏవం పుచ్ఛేయ్య – ‘కింపచ్చయా ను ఖో, భన్తే, ఫస్సో’తి, ఏస కల్లో పఞ్హో. తత్ర కల్లం వేయ్యాకరణం – ‘సళాయతనపచ్చయా ఫస్సో, ఫస్సపచ్చయా వేదనా’’’తి.

‘‘కో ను ఖో, భన్తే, వేదయతీ’’తి [వేదియతీతి (సీ. పీ. క.)]? ‘‘నో కల్లో పఞ్హో’’తి భగవా అవోచ – ‘‘‘వేదయతీ’తి అహం న వదామి. ‘వేదయతీ’తి చాహం వదేయ్యం, తత్రస్స కల్లో పఞ్హో – ‘కో ను ఖో, భన్తే, వేదయతీ’తి? ఏవం చాహం న వదామి. ఏవం మం అవదన్తం యో ఏవం పుచ్ఛేయ్య – ‘కింపచ్చయా ను ఖో, భన్తే, వేదనా’తి, ఏస కల్లో పఞ్హో. తత్ర కల్లం వేయ్యాకరణం – ‘ఫస్సపచ్చయా వేదనా, వేదనాపచ్చయా తణ్హా’’’తి.

‘‘కో ను ఖో, భన్తే, తసతీ’’తి [తణ్హీయతీతి (సీ. స్యా. కం.)]? ‘‘నో కల్లో పఞ్హో’’తి భగవా అవోచ – ‘‘‘తసతీ’తి అహం న వదామి. ‘తసతీ’తి చాహం వదేయ్యం, తత్రస్స కల్లో పఞ్హో – ‘కో ను ఖో, భన్తే, తసతీ’తి? ఏవం చాహం న వదామి. ఏవం మం అవదన్తం యో ఏవం పుచ్ఛేయ్య – ‘కింపచ్చయా ను ఖో, భన్తే, తణ్హా’తి, ఏస కల్లో పఞ్హో. తత్ర కల్లం వేయ్యాకరణం – ‘వేదనాపచ్చయా తణ్హా, తణ్హాపచ్చయా ఉపాదాన’’’న్తి.

‘‘కో ను ఖో, భన్తే, ఉపాదియతీ’’తి? ‘‘నో కల్లో పఞ్హో’’తి భగవా అవోచ – ‘‘‘ఉపాదియతీ’తి అహం న వదామి. ‘ఉపాదియతీ’తి చాహం వదేయ్యం, తత్రస్స కల్లో పఞ్హో – ‘కో ను ఖో, భన్తే, ఉపాదియతీ’తి? ఏవం చాహం న వదామి. ఏవం మం అవదన్తం యో ఏవం పుచ్ఛేయ్య – ‘కింపచ్చయా ను ఖో, భన్తే, ఉపాదాన’న్తి, ఏస కల్లో పఞ్హో. తత్ర కల్లం వేయ్యాకరణం – ‘తణ్హాపచ్చయా ఉపాదానం; ఉపాదానపచ్చయా భవో’తి…పే… ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స సముదయో హోతి.

‘‘ఛన్నం త్వేవ, ఫగ్గున, ఫస్సాయతనానం అసేసవిరాగనిరోధా ఫస్సనిరోధో; ఫస్సనిరోధా వేదనానిరోధో; వేదనానిరోధా తణ్హానిరోధో; తణ్హానిరోధా ఉపాదాననిరోధో; ఉపాదాననిరోధా భవనిరోధో; భవనిరోధా జాతినిరోధో; జాతినిరోధా జరామరణం సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసా నిరుజ్ఝన్తి. ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స నిరోధో హోతీ’’తి. దుతియం.

౩. సమణబ్రాహ్మణసుత్తం

౧౩. సావత్థియం విహరతి…పే… ‘‘యే హి కేచి, భిక్ఖవే, సమణా వా బ్రాహ్మణా వా జరామరణం నప్పజానన్తి, జరామరణసముదయం నప్పజానన్తి, జరామరణనిరోధం నప్పజానన్తి, జరామరణనిరోధగామినిం పటిపదం నప్పజానన్తి; జాతిం…పే… భవం… ఉపాదానం… తణ్హం… వేదనం… ఫస్సం… సళాయతనం… నామరూపం… విఞ్ఞాణం… సఙ్ఖారే నప్పజానన్తి, సఙ్ఖారసముదయం నప్పజానన్తి, సఙ్ఖారనిరోధం నప్పజానన్తి, సఙ్ఖారనిరోధగామినిం పటిపదం నప్పజానన్తి, న మే తే, భిక్ఖవే, సమణా వా బ్రాహ్మణా వా సమణేసు వా సమణసమ్మతా బ్రాహ్మణేసు వా బ్రాహ్మణసమ్మతా; న చ పన తే ఆయస్మన్తో సామఞ్ఞత్థం వా బ్రహ్మఞ్ఞత్థం [బ్రాహ్మఞ్ఞత్థం (స్యా. కం.) మోగ్గల్లానబ్యాకరణం ఓలోకేతబ్బం] వా దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరన్తి.

‘‘యే చ ఖో కేచి, భిక్ఖవే, సమణా వా బ్రాహ్మణా వా జరామరణం పజానన్తి, జరామరణసముదయం పజానన్తి, జరామరణనిరోధం పజానన్తి, జరామరణనిరోధగామినిం పటిపదం పజానన్తి; జాతిం…పే… భవం… ఉపాదానం… తణ్హం… వేదనం… ఫస్సం… సళాయతనం… నామరూపం… విఞ్ఞాణం… సఙ్ఖారే పజానన్తి, సఙ్ఖారసముదయం పజానన్తి, సఙ్ఖారనిరోధం పజానన్తి, సఙ్ఖారనిరోధగామినిం పటిపదం పజానన్తి, తే ఖో మే, భిక్ఖవే, సమణా వా బ్రాహ్మణా వా సమణేసు చేవ సమణసమ్మతా బ్రాహ్మణేసు చ బ్రాహ్మణసమ్మతా; తే చ పనాయస్మన్తో సామఞ్ఞత్థఞ్చ బ్రహ్మఞ్ఞత్థఞ్చ దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరన్తీ’’తి. తతియం.

౪. దుతియసమణబ్రాహ్మణసుత్తం

౧౪. సావత్థియం విహరతి…పే… ‘‘యే హి కేచి, భిక్ఖవే, సమణా వా బ్రాహ్మణా వా ఇమే ధమ్మే నప్పజానన్తి, ఇమేసం ధమ్మానం సముదయం నప్పజానన్తి, ఇమేసం ధమ్మానం నిరోధం నప్పజానన్తి, ఇమేసం ధమ్మానం నిరోధగామినిం పటిపదం నప్పజానన్తి, కతమే ధమ్మే నప్పజానన్తి, కతమేసం ధమ్మానం సముదయం నప్పజానన్తి, కతమేసం ధమ్మానం నిరోధం నప్పజానన్తి, కతమేసం ధమ్మానం నిరోధగామినిం పటిపదం నప్పజానన్తి’’?

‘‘జరామరణం నప్పజానన్తి, జరామరణసముదయం నప్పజానన్తి, జరామరణనిరోధం నప్పజానన్తి, జరామరణనిరోధగామినిం పటిపదం నప్పజానన్తి; జాతిం…పే… భవం… ఉపాదానం… తణ్హం… వేదనం… ఫస్సం… సళాయతనం… నామరూపం… విఞ్ఞాణం… సఙ్ఖారే నప్పజానన్తి, సఙ్ఖారసముదయం నప్పజానన్తి, సఙ్ఖారనిరోధం నప్పజానన్తి, సఙ్ఖారనిరోధగామినిం పటిపదం నప్పజానన్తి. ఇమే ధమ్మే నప్పజానన్తి, ఇమేసం ధమ్మానం సముదయం నప్పజానన్తి, ఇమేసం ధమ్మానం నిరోధం నప్పజానన్తి, ఇమేసం ధమ్మానం నిరోధగామినిం పటిపదం నప్పజానన్తి. న మే తే, భిక్ఖవే, సమణా వా బ్రాహ్మణా వా సమణేసు వా సమణసమ్మతా బ్రాహ్మణేసు వా బ్రాహ్మణసమ్మతా, న చ పన తే ఆయస్మన్తో సామఞ్ఞత్థం వా బ్రహ్మఞ్ఞత్థం వా దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరన్తి.

‘‘యే చ ఖో కేచి, భిక్ఖవే, సమణా వా బ్రాహ్మణా వా ఇమే ధమ్మే పజానన్తి, ఇమేసం ధమ్మానం సముదయం పజానన్తి, ఇమేసం ధమ్మానం నిరోధం పజానన్తి, ఇమేసం ధమ్మానం నిరోధగామినిం పటిపదం పజానన్తి, కతమే ధమ్మే పజానన్తి, కతమేసం ధమ్మానం సముదయం పజానన్తి, కతమేసం ధమ్మానం నిరోధం పజానన్తి, కతమేసం ధమ్మానం నిరోధగామినిం పటిపదం పజానన్తి?

‘‘జరామరణం పజానన్తి, జరామరణసముదయం పజానన్తి, జరామరణనిరోధం పజానన్తి, జరామరణనిరోధగామినిం పటిపదం పజానన్తి; జాతిం…పే… భవం… ఉపాదానం… తణ్హం… వేదనం… ఫస్సం… సళాయతనం… నామరూపం… విఞ్ఞాణం… సఙ్ఖారే పజానన్తి, సఙ్ఖారసముదయం పజానన్తి, సఙ్ఖారనిరోధం పజానన్తి, సఙ్ఖారనిరోధగామినిం పటిపదం పజానన్తి. ఇమే ధమ్మే పజానన్తి, ఇమేసం ధమ్మానం సముదయం పజానన్తి, ఇమేసం ధమ్మానం నిరోధం పజానన్తి, ఇమేసం ధమ్మానం నిరోధగామినిం పటిపదం పజానన్తి. తే ఖో మే, భిక్ఖవే, సమణా వా బ్రాహ్మణా వా సమణేసు చేవ సమణసమ్మతా, బ్రాహ్మణేసు చ బ్రాహ్మణసమ్మతా. తే చ పనాయస్మన్తో సామఞ్ఞత్థఞ్చ బ్రహ్మఞ్ఞత్థఞ్చ దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరన్తీ’’తి. చతుత్థం.

౫. కచ్చానగోత్తసుత్తం

౧౫. సావత్థియం విహరతి. అథ ఖో ఆయస్మా కచ్చానగోత్తో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా కచ్చానగోత్తో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘‘సమ్మాదిట్ఠి సమ్మాదిట్ఠీ’తి, భన్తే, వుచ్చతి. కిత్తావతా ను ఖో, భన్తే, సమ్మాదిట్ఠి హోతీ’’తి?

‘‘ద్వయనిస్సితో ఖ్వాయం, కచ్చాన, లోకో యేభుయ్యేన – అత్థితఞ్చేవ నత్థితఞ్చ. లోకసముదయం ఖో, కచ్చాన, యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ పస్సతో యా లోకే నత్థితా సా న హోతి. లోకనిరోధం ఖో, కచ్చాన, యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ పస్సతో యా లోకే అత్థితా సా న హోతి. ఉపయుపాదానాభినివేసవినిబన్ధో [ఉపాయుపాదానాభినివేసవినిబన్ధో (సీ. స్యా. కం. పీ.)] ఖ్వాయం, కచ్చాన, లోకో యేభుయ్యేన. తఞ్చాయం ఉపయుపాదానం చేతసో అధిట్ఠానం అభినివేసానుసయం న ఉపేతి న ఉపాదియతి నాధిట్ఠాతి – ‘అత్తా మే’తి. ‘దుక్ఖమేవ ఉప్పజ్జమానం ఉప్పజ్జతి, దుక్ఖం నిరుజ్ఝమానం నిరుజ్ఝతీ’తి న కఙ్ఖతి న విచికిచ్ఛతి అపరపచ్చయా ఞాణమేవస్స ఏత్థ హోతి. ఏత్తావతా ఖో, కచ్చాన, సమ్మాదిట్ఠి హోతి.

‘‘‘సబ్బం అత్థీ’తి ఖో, కచ్చాన, అయమేకో అన్తో. ‘సబ్బం నత్థీ’తి అయం దుతియో అన్తో. ఏతే తే, కచ్చాన, ఉభో అన్తే అనుపగమ్మ మజ్ఝేన తథాగతో ధమ్మం దేసేతి – ‘అవిజ్జాపచ్చయా సఙ్ఖారా; సఙ్ఖారపచ్చయా విఞ్ఞాణం…పే… ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స సముదయో హోతి. అవిజ్జాయ త్వేవ అసేసవిరాగనిరోధా సఙ్ఖారనిరోధో; సఙ్ఖారనిరోధా విఞ్ఞాణనిరోధో…పే… ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స నిరోధో హోతీ’’’తి. పఞ్చమం.

౬. ధమ్మకథికసుత్తం

౧౬. సావత్థియం …పే… అథ ఖో అఞ్ఞతరో భిక్ఖు యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో సో భిక్ఖు భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘‘ధమ్మకథికో ధమ్మకథికో’తి, భన్తే, వుచ్చతి. కిత్తావతా ను ఖో, భన్తే, ధమ్మకథికో హోతీ’’తి?

‘‘జరామరణస్స చే భిక్ఖు నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ ధమ్మం దేసేతి, ‘ధమ్మకథికో భిక్ఖూ’తి అలం వచనాయ. జరామరణస్స చే భిక్ఖు నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ పటిపన్నో హోతి, ‘ధమ్మానుధమ్మప్పటిపన్నో భిక్ఖూ’తి అలం వచనాయ. జరామరణస్స చే భిక్ఖు నిబ్బిదా విరాగా నిరోధా అనుపాదావిముత్తో హోతి, ‘దిట్ఠధమ్మనిబ్బానప్పత్తో భిక్ఖూ’తి అలం వచనాయ.

‘‘జాతియా చే భిక్ఖు…పే… భవస్స చే భిక్ఖు… ఉపాదానస్స చే భిక్ఖు… తణ్హాయ చే భిక్ఖు… వేదనాయ చే భిక్ఖు… ఫస్సస్స చే భిక్ఖు… సళాయతనస్స చే భిక్ఖు… నామరూపస్స చే భిక్ఖు… విఞ్ఞాణస్స చే భిక్ఖు… సఙ్ఖారానం చే భిక్ఖు… అవిజ్జాయ చే భిక్ఖు నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ ధమ్మం దేసేతి, ‘ధమ్మకథికో భిక్ఖూ’తి అలం వచనాయ. అవిజ్జాయ చే భిక్ఖు నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ పటిపన్నో హోతి, ‘ధమ్మానుధమ్మప్పటిపన్నో భిక్ఖూ’తి అలం వచనాయ. అవిజ్జాయ చే భిక్ఖు నిబ్బిదా విరాగా నిరోధా అనుపాదావిముత్తో హోతి, ‘దిట్ఠధమ్మనిబ్బానప్పత్తో భిక్ఖూ’తి అలం వచనాయా’’తి.

౭. అచేలకస్సపసుత్తం

౧౭. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా రాజగహే విహరతి వేళువనే కలన్దకనివాపే. అథ ఖో భగవా పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ రాజగహం పిణ్డాయ పావిసి. అద్దసా ఖో అచేలో కస్సపో భగవన్తం దూరతోవ ఆగచ్ఛన్తం. దిస్వాన యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవతా సద్ధిం సమ్మోది. సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితో ఖో అచేలో కస్సపో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘పుచ్ఛేయ్యామ మయం భవన్తం గోతమం కఞ్చిదేవ [కిఞ్చిదేవ (క.)] దేసం, సచే నో భవం గోతమో ఓకాసం కరోతి పఞ్హస్స వేయ్యాకరణాయా’’తి.

‘‘అకాలో ఖో తావ, కస్సప, పఞ్హస్స; అన్తరఘరం పవిట్ఠమ్హా’’తి. దుతియమ్పి ఖో అచేలో కస్సపో భగవన్తం ఏతదవోచ ‘‘పుచ్ఛేయ్యామ మయం భవన్తం గోతమం కఞ్చిదేవ దేసం, సచే నో భవం గోతమో ఓకాసం కరోతి పఞ్హస్స వేయ్యాకరణాయా’’తి. ‘‘అకాలో ఖో తావ, కస్సప, పఞ్హస్స; అన్తరఘరం పవిట్ఠమ్హా’’తి. తతియమ్పి ఖో అచేలో కస్సపో…పే… అన్తరఘరం పవిట్ఠమ్హాతి. ఏవం వుత్తే, అచేలో కస్సపో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘న ఖో పన మయం భవన్తం గోతమం బహుదేవ పుచ్ఛితుకామా’’తి. ‘‘పుచ్ఛ, కస్సప, యదాకఙ్ఖసీ’’తి.

‘‘కిం ను ఖో, భో గోతమ, ‘సయంకతం దుక్ఖ’న్తి? ‘మా హేవం, కస్సపా’తి భగవా అవోచ. ‘కిం పన, భో గోతమ, పరంకతం దుక్ఖ’న్తి? ‘మా హేవం, కస్సపా’తి భగవా అవోచ. ‘కిం ను ఖో, భో గోతమ, సయంకతఞ్చ పరంకతఞ్చ దుక్ఖ’న్తి? ‘మా హేవం, కస్సపా’తి భగవా అవోచ. ‘కిం పన భో గోతమ, అసయంకారం అపరంకారం అధిచ్చసముప్పన్నం దుక్ఖ’న్తి? ‘మా హేవం, కస్సపా’తి భగవా అవోచ. ‘కిం ను ఖో, భో గోతమ, నత్థి దుక్ఖ’న్తి? ‘న ఖో, కస్సప, నత్థి దుక్ఖం. అత్థి ఖో, కస్సప, దుక్ఖ’న్తి. ‘తేన హి భవం గోతమో దుక్ఖం న జానాతి, న పస్సతీ’తి. ‘న ఖ్వాహం, కస్సప, దుక్ఖం న జానామి, న పస్సామి. జానామి ఖ్వాహం, కస్సప, దుక్ఖం; పస్సామి ఖ్వాహం, కస్సప, దుక్ఖ’’’న్తి.

‘‘కి ను ఖో, భో గోతమ, ‘సయంకతం దుక్ఖ’న్తి ఇతి పుట్ఠో సమానో ‘మా హేవం, కస్సపా’తి వదేసి. ‘కిం పన, భో గోతమ, పరంకతం దుక్ఖ’న్తి ఇతి పుట్ఠో సమానో ‘మా హేవం, కస్సపా’తి వదేసి. ‘కిం ను ఖో, భో గోతమ, సయంకతఞ్చ పరంకతఞ్చ దుక్ఖ’న్తి ఇతి పుట్ఠో సమానో ‘మా హేవం, కస్సపా’తి వదేసి. ‘కిం పన, భో గోతమ, అసయంకారం అపరంకారం అధిచ్చసముప్పన్నం దుక్ఖ’న్తి ఇతి పుట్ఠో సమానో ‘మా హేవం, కస్సపా’తి వదేసి. ‘కిం ను ఖో, భో గోతమ, నత్థి దుక్ఖ’న్తి ఇతి పుట్ఠో సమానో ‘న ఖో, కస్సప, నత్థి దుక్ఖం, అత్థి ఖో, కస్సప, దుక్ఖ’న్తి వదేసి. ‘తేన హి భవం గోతమో దుక్ఖం న జానాతి న పస్సతీ’తి ఇతి పుట్ఠో సమానో ‘న ఖ్వాహం, కస్సప, దుక్ఖం న జానామి న పస్సామి. జానామి ఖ్వాహం, కస్సప, దుక్ఖం; పస్సామి ఖ్వాహం, కస్సప, దుక్ఖ’న్తి వదేసి. ఆచిక్ఖతు చ [అయం చకారో సీ. పోత్థకే నత్థి] మే, భన్తే, భగవా దుక్ఖం. దేసేతు చ [అయం చకారో సీ. పోత్థకే నత్థి] మే, భన్తే, భగవా దుక్ఖ’’న్తి.

‘‘‘సో కరోతి సో పటిసంవేదయతీ’తి [పటిసంవేదియతీతి (సీ. పీ. క.)] ఖో, కస్సప, ఆదితో సతో ‘సయంకతం దుక్ఖ’న్తి ఇతి వదం సస్సతం ఏతం పరేతి. ‘అఞ్ఞో కరోతి అఞ్ఞో పటిసంవేదయతీ’తి ఖో, కస్సప, వేదనాభితున్నస్స సతో ‘పరంకతం దుక్ఖ’న్తి ఇతి వదం ఉచ్ఛేదం ఏతం పరేతి. ఏతే తే, కస్సప, ఉభో అన్తే అనుపగమ్మ మజ్ఝేన తథాగతో ధమ్మం దేసేతి – ‘అవిజ్జాపచ్చయా సఙ్ఖారా; సఙ్ఖారపచ్చయా విఞ్ఞాణం…పే… ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స సముదయో హోతి. అవిజ్జాయ త్వేవ అసేసవిరాగనిరోధా సఙ్ఖారనిరోధో; సఙ్ఖారనిరోధా విఞ్ఞాణనిరోధో…పే… ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స నిరోధో హోతీ’’’తి.

ఏవం వుత్తే, అచేలో కస్సపో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అభిక్కన్తం, భన్తే, అభిక్కన్తం, భన్తే! సేయ్యథాపి, భన్తే, నిక్కుజ్జితం వా ఉక్కుజ్జేయ్య…పే… చక్ఖుమన్తో రూపాని దక్ఖన్తీతి; ఏవమేవం భగవతా అనేకపరియాయేన ధమ్మో పకాసితో. ఏసాహం, భన్తే, భగవన్తం సరణం గచ్ఛామి ధమ్మఞ్చ భిక్ఖుసఙ్ఘఞ్చ. లభేయ్యాహం, భన్తే, భగవతో సన్తికే పబ్బజ్జం, లభేయ్యం ఉపసమ్పద’’న్తి.

‘‘యో ఖో, కస్సప, అఞ్ఞతిత్థియపుబ్బో ఇమస్మిం ధమ్మవినయే ఆకఙ్ఖతి పబ్బజ్జం, ఆకఙ్ఖతి ఉపసమ్పదం, సో చత్తారో మాసే పరివసతి. చతున్నం మాసానం అచ్చయేన [అచ్చయేన పరివుట్ఠపరివాసం (స్యా. కం. పీ. క.)] (పరివుత్థపరివాసం) ఆరద్ధచిత్తా భిక్ఖూ [భిక్ఖూ ఆకఙ్ఖమానా (స్యా. కం. పీ. క.)] పబ్బాజేన్తి ఉపసమ్పాదేన్తి భిక్ఖుభావాయ. అపి చ మయా పుగ్గలవేమత్తతా విదితా’’తి.

‘‘సచే, భన్తే, అఞ్ఞతిత్థియపుబ్బో ఇమస్మిం ధమ్మవినయే ఆకఙ్ఖతి పబ్బజ్జం, ఆకఙ్ఖతి ఉపసమ్పదం, చత్తారో మాసే పరివసతి. చతున్నం మాసానం అచ్చయేన [అచ్చయేన పరివుట్ఠపరివాసం (స్యా. కం. పీ. క.)] (పరివుత్థపరివాసం) ఆరద్ధచిత్తా భిక్ఖూ [భిక్ఖూ ఆకఙ్ఖమానా (స్యా. కం. పీ. క.)] పబ్బాజేన్తి ఉపసమ్పాదేన్తి భిక్ఖుభావాయ. అహం చత్తారి వస్సాని పరివసిస్సామి, చతున్నం వస్సానం అచ్చయేన [అచ్చయేన పరివుట్ఠపరివాసం (స్యా. కం. పీ. క.)] (పరివుత్థపరివాసం) ఆరద్ధచిత్తా భిక్ఖూ పబ్బాజేన్తు ఉపసమ్పాదేన్తు భిక్ఖుభావాయా’’తి.

అలత్థ ఖో అచేలో కస్సపో భగవతో సన్తికే పబ్బజ్జం, అలత్థ ఉపసమ్పదం. అచిరూపసమ్పన్నో చ పనాయస్మా కస్సపో ఏకో వూపకట్ఠో అప్పమత్తో ఆతాపీ పహితత్తో విహరన్తో నచిరస్సేవ – యస్సత్థాయ కులపుత్తా సమ్మదేవ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజన్తి తదనుత్తరం – బ్రహ్మచరియపరియోసానం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహాసి. ‘‘ఖీణా జాతి వుసితం బ్రహ్మచరియం, కతం కరణీయం, నాపరం ఇత్థత్తాయా’’తి అబ్భఞ్ఞాసి. అఞ్ఞతరో చ పనాయస్మా కస్సపో అరహతం అహోసీతి. సత్తమం.

౮. తిమ్బరుకసుత్తం

౧౮. సావత్థియం విహరతి. అథ ఖో తిమ్బరుకో పరిబ్బాజకో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవతా సద్ధిం సమ్మోది. సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో తిమ్బరుకో పరిబ్బాజకో భగవన్తం ఏతదవోచ –

‘‘‘కిం ను ఖో, భో గోతమ, సయంకతం సుఖదుక్ఖ’న్తి? ‘మా హేవం, తిమ్బరుకా’తి భగవా అవోచ. ‘కిం పన, భో గోతమ, పరంకతం సుఖదుక్ఖ’న్తి? ‘మా హేవం, తిమ్బరుకా’తి భగవా అవోచ. ‘కిం ను ఖో, భో గోతమ, సయంకతఞ్చ పరంకతఞ్చ సుఖదుక్ఖ’న్తి? ‘మా హేవం, తిమ్బరుకా’తి భగవా అవోచ. ‘కిం పన, భో గోతమ, అసయంకారం అపరంకారం అధిచ్చసముప్పన్నం సుఖదుక్ఖ’న్తి? ‘మా హేవం, తిమ్బరుకా’తి భగవా అవోచ. ‘కిం ను ఖో, భో గోతమ, నత్థి సుఖదుక్ఖ’న్తి? ‘న ఖో, తిమ్బరుక, నత్థి సుఖదుక్ఖం; అత్థి ఖో, తిమ్బరుక, సుఖదుక్ఖ’న్తి. ‘తేన హి భవం గోతమో సుఖదుక్ఖం న జానాతి, న పస్సతీ’తి? ‘న ఖ్వాహం, తిమ్బరుక, సుఖదుక్ఖం న జానామి, న పస్సామి. జానామి ఖ్వాహం, తిమ్బరుక, సుఖదుక్ఖం; పస్సామి ఖ్వాహం, తిమ్బరుక, సుఖదుక్ఖ’’’న్తి.

‘‘‘కిం ను ఖో, భో గోతమ, సయంకతం సుఖదుక్ఖ’న్తి ఇతి పుట్ఠో సమానో ‘మా హేవం, తిమ్బరుకా’తి వదేసి. ‘కిం పన, భో గోతమ, పరంకతం సుఖదుక్ఖ’న్తి ఇతి పుట్ఠో సమానో ‘మా హేవం, తిమ్బరుకా’తి వదేసి. ‘కిం ను ఖో, భో గోతమ, సయంకతఞ్చ పరంకతఞ్చ సుఖదుక్ఖ’న్తి ఇతి పుట్ఠో సమానో ‘మా హేవం, తిమ్బరుకా’తి వదేసి. ‘కిం పన, భో గోతమ, అసయంకారం అపరంకారం అధిచ్చసముప్పన్నం సుఖదుక్ఖ’న్తి ఇతి పుట్ఠో సమానో ‘మా హేవం, తిమ్బరుకా’తి వదేసి. ‘కిం ను ఖో, భో గోతమ, నత్థి సుఖదుక్ఖ’న్తి ఇతి పుట్ఠో సమానో ‘న ఖో, తిమ్బరుక, నత్థి సుఖదుక్ఖం; అత్థి ఖో, తిమ్బరుక, సుఖదుక్ఖ’న్తి వదేసి. ‘తేన హి భవం గోతమో సుఖదుక్ఖం న జానాతి, న పస్సతీ’తి ఇతి పుట్ఠో సమానో ‘న ఖ్వాహం, తిమ్బరుక, సుఖదుక్ఖం న జానామి, న పస్సామి. జానామి ఖ్వాహం, తిమ్బరుక, సుఖదుక్ఖం; పస్సామి ఖ్వాహం, తిమ్బరుక, సుఖదుక్ఖ’న్తి వదేసి. ఆచిక్ఖతు చ మే భవం గోతమో సుఖదుక్ఖం. దేసేతు చ మే భవం గోతమో సుఖదుక్ఖ’’న్తి.

‘‘‘సా వేదనా, సో వేదయతీ’తి ఖో, తిమ్బరుక, ఆదితో సతో ‘సయంకతం సుఖదుక్ఖ’న్తి ఏవమ్పాహం న వదామి. ‘అఞ్ఞా వేదనా, అఞ్ఞో వేదయతీ’తి ఖో, తిమ్బరుక, వేదనాభితున్నస్స సతో ‘పరంకతం సుఖదుక్ఖ’న్తి ఏవమ్పాహం న వదామి. ఏతే తే, తిమ్బరుక, ఉభో అన్తే అనుపగమ్మ మజ్ఝేన తథాగతో ధమ్మం దేసేతి – ‘అవిజ్జాపచ్చయా సఙ్ఖారా; సఙ్ఖారపచ్చయా విఞ్ఞాణం…పే… ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స సముదయో హోతి. అవిజ్జాయ త్వేవ అసేసవిరాగనిరోధా సఙ్ఖారనిరోధో; సఙ్ఖారనిరోధా విఞ్ఞాణనిరోధో…పే… ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స నిరోధో హోతీ’’’తి.

ఏవం వుత్తే, తిమ్బరుకో పరిబ్బాజకో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అభిక్కన్తం, భో గోతమ…పే… ఏసాహం భవన్తం గోతమం సరణం గచ్ఛామి ధమ్మఞ్చ భిక్ఖుసఙ్ఘఞ్చ. ఉపాసకం మం భవం గోతమో ధారేతు అజ్జతగ్గే పాణుపేతం సరణం గత’’న్తి. అట్ఠమం.

౯. బాలపణ్డితసుత్తం

౧౯. సావత్థియం విహరతి…పే… ‘‘అవిజ్జానీవరణస్స, భిక్ఖవే, బాలస్స తణ్హాయ సమ్పయుత్తస్స ఏవమయం కాయో సముదాగతో. ఇతి అయఞ్చేవ కాయో బహిద్ధా చ నామరూపం, ఇత్థేతం ద్వయం, ద్వయం పటిచ్చ ఫస్సో సళేవాయతనాని [సళాయతనాని (క.)], యేహి ఫుట్ఠో బాలో సుఖదుక్ఖం పటిసంవేదయతి ఏతేసం వా అఞ్ఞతరేన’’.

‘‘అవిజ్జానీవరణస్స, భిక్ఖవే, పణ్డితస్స తణ్హాయ సమ్పయుత్తస్స ఏవమయం కాయో సముదాగతో. ఇతి అయఞ్చేవ కాయో బహిద్ధా చ నామరూపం, ఇత్థేతం ద్వయం, ద్వయం పటిచ్చ ఫస్సో సళేవాయతనాని, యేహి ఫుట్ఠో పణ్డితో సుఖదుక్ఖం పటిసంవేదయతి ఏతేసం వా అఞ్ఞతరేన’’.

‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, కో విసేసో కో అధిప్పయాసో [అధిప్పాయో (సీ. పీ. క.), అధిప్పాయసో (స్యా. కం.) అధి + ప + యసు + ణ + సీ = అధిప్పయాసో] కిం నానాకరణం పణ్డితస్స బాలేనా’’తి? ‘‘భగవంమూలకా నో, భన్తే, ధమ్మా, భగవంనేత్తికా, భగవంపటిసరణా. సాధు వత, భన్తే, భగవన్తంయేవ పటిభాతు ఏతస్స భాసితస్స అత్థో. భగవతో సుత్వా భిక్ఖూ ధారేస్సన్తీ’’తి.

‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, సుణాథ, సాధుకం మనసి కరోథ, భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

‘‘యాయ చ, భిక్ఖవే, అవిజ్జాయ నివుతస్స బాలస్స యాయ చ తణ్హాయ సమ్పయుత్తస్స అయం కాయో సముదాగతో, సా చేవ అవిజ్జా బాలస్స అప్పహీనా సా చ తణ్హా అపరిక్ఖీణా. తం కిస్స హేతు? న, భిక్ఖవే, బాలో అచరి బ్రహ్మచరియం సమ్మా దుక్ఖక్ఖయాయ. తస్మా బాలో కాయస్స భేదా కాయూపగో హోతి, సో కాయూపగో సమానో న పరిముచ్చతి జాతియా జరామరణేన సోకేహి పరిదేవేహి దుక్ఖేహి దోమనస్సేహి ఉపాయాసేహి. న పరిముచ్చతి దుక్ఖస్మాతి వదామి.

‘‘యాయ చ, భిక్ఖవే, అవిజ్జాయ నివుతస్స పణ్డితస్స యాయ చ తణ్హాయ సమ్పయుత్తస్స అయం కాయో సముదాగతో, సా చేవ అవిజ్జా పణ్డితస్స పహీనా, సా చ తణ్హా పరిక్ఖీణా. తం కిస్స హేతు? అచరి, భిక్ఖవే, పణ్డితో బ్రహ్మచరియం సమ్మా దుక్ఖక్ఖయాయ. తస్మా పణ్డితో కాయస్స భేదా న కాయూపగో హోతి. సో అకాయూపగో సమానో పరిముచ్చతి జాతియా జరామరణేన సోకేహి పరిదేవేహి దుక్ఖేహి దోమనస్సేహి ఉపాయాసేహి. పరిముచ్చతి దుక్ఖస్మాతి వదామి. అయం ఖో, భిక్ఖవే, విసేసో, అయం అధిప్పయాసో, ఇదం నానాకరణం పణ్డితస్స బాలేన యదిదం బ్రహ్మచరియవాసో’’తి. నవమం.

౧౦. పచ్చయసుత్తం

౨౦. సావత్థియం విహరతి…పే… ‘‘పటిచ్చసముప్పాదఞ్చ వో, భిక్ఖవే, దేసేస్సామి పటిచ్చసముప్పన్నే చ ధమ్మే. తం సుణాథ, సాధుకం మనసి కరోథ, భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, పటిచ్చసముప్పాదో? జాతిపచ్చయా, భిక్ఖవే, జరామరణం. ఉప్పాదా వా తథాగతానం అనుప్పాదా వా తథాగతానం, ఠితావ సా ధాతు ధమ్మట్ఠితతా ధమ్మనియామతా ఇదప్పచ్చయతా. తం తథాగతో అభిసమ్బుజ్ఝతి అభిసమేతి. అభిసమ్బుజ్ఝిత్వా అభిసమేత్వా ఆచిక్ఖతి దేసేతి పఞ్ఞాపేతి పట్ఠపేతి వివరతి విభజతి ఉత్తానీకరోతి. ‘పస్సథా’తి చాహ – ‘జాతిపచ్చయా, భిక్ఖవే, జరామరణం’’’.

‘‘భవపచ్చయా, భిక్ఖవే, జాతి…పే… ఉపాదానపచ్చయా, భిక్ఖవే, భవో… తణ్హాపచ్చయా, భిక్ఖవే, ఉపాదానం… వేదనాపచ్చయా, భిక్ఖవే, తణ్హా… ఫస్సపచ్చయా, భిక్ఖవే, వేదనా… సళాయతనపచ్చయా, భిక్ఖవే, ఫస్సో… నామరూపపచ్చయా, భిక్ఖవే, సళాయతనం… విఞ్ఞాణపచ్చయా, భిక్ఖవే, నామరూపం… సఙ్ఖారపచ్చయా, భిక్ఖవే, విఞ్ఞాణం… అవిజ్జాపచ్చయా, భిక్ఖవే, సఙ్ఖారా ఉప్పాదా వా తథాగతానం అనుప్పాదా వా తథాగతానం, ఠితావ సా ధాతు ధమ్మట్ఠితతా ధమ్మనియామతా ఇదప్పచ్చయతా. తం తథాగతో అభిసమ్బుజ్ఝతి అభిసమేతి. అభిసమ్బుజ్ఝిత్వా అభిసమేత్వా ఆచిక్ఖతి దేసేతి పఞ్ఞాపేతి పట్ఠపేతి వివరతి విభజతి ఉత్తానీకరోతి. ‘పస్సథా’తి చాహ ‘అవిజ్జాపచ్చయా, భిక్ఖవే, సఙ్ఖారా’. ఇతి ఖో, భిక్ఖవే, యా తత్ర తథతా అవితథతా అనఞ్ఞథతా ఇదప్పచ్చయతా – అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, పటిచ్చసముప్పాదో.

‘‘కతమే చ, భిక్ఖవే, పటిచ్చసముప్పన్నా ధమ్మా? జరామరణం, భిక్ఖవే, అనిచ్చం సఙ్ఖతం పటిచ్చసముప్పన్నం ఖయధమ్మం వయధమ్మం విరాగధమ్మం నిరోధధమ్మం. జాతి, భిక్ఖవే, అనిచ్చా సఙ్ఖతా పటిచ్చసముప్పన్నా ఖయధమ్మా వయధమ్మా విరాగధమ్మా నిరోధధమ్మా. భవో, భిక్ఖవే, అనిచ్చో సఙ్ఖతో పటిచ్చసముప్పన్నో ఖయధమ్మో వయధమ్మో విరాగధమ్మో నిరోధధమ్మో. ఉపాదానం భిక్ఖవే…పే… తణ్హా, భిక్ఖవే… వేదనా, భిక్ఖవే… ఫస్సో, భిక్ఖవే… సళాయతనం, భిక్ఖవే… నామరూపం, భిక్ఖవే… విఞ్ఞాణం, భిక్ఖవే… సఙ్ఖారా, భిక్ఖవే… అవిజ్జా, భిక్ఖవే, అనిచ్చా సఙ్ఖతా పటిచ్చసముప్పన్నా ఖయధమ్మా వయధమ్మా విరాగధమ్మా నిరోధధమ్మా. ఇమే వుచ్చన్తి, భిక్ఖవే, పటిచ్చసముప్పన్నా ధమ్మా.

‘‘యతో ఖో, భిక్ఖవే, అరియసావకస్స ‘అయఞ్చ పటిచ్చసముప్పాదో, ఇమే చ పటిచ్చసముప్పన్నా ధమ్మా’ యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ సుదిట్ఠా హోన్తి, సో వత పుబ్బన్తం వా పటిధావిస్సతి – ‘అహోసిం ను ఖో అహం [ను ఖ్వాహం (స్యా. కం. పీ. క.)] అతీతమద్ధానం, నను ఖో అహోసిం అతీతమద్ధానం, కిం ను ఖో అహోసిం అతీతమద్ధానం, కథం ను ఖో అహోసిం అతీతమద్ధానం, కిం హుత్వా కిం అహోసిం ను ఖో అహం అతీతమద్ధాన’న్తి; అపరన్తం వా ఉపధావిస్సతి [అపధావిస్సతి (క.)] – ‘భవిస్సామి ను ఖో అహం అనాగతమద్ధానం, నను ఖో భవిస్సామి అనాగతమద్ధానం, కిం ను ఖో భవిస్సామి అనాగతమద్ధానం, కథం ను ఖో భవిస్సామి అనాగతమద్ధానం, కిం హుత్వా కిం భవిస్సామి ను ఖో అహం అనాగతమద్ధాన’న్తి; ఏతరహి వా పచ్చుప్పన్నం అద్ధానం అజ్ఝత్తం కథంకథీ భవిస్సతి – ‘అహం ను ఖోస్మి, నో ను ఖోస్మి, కిం ను ఖోస్మి, కథం ను ఖోస్మి, అయం ను ఖో సత్తో కుతో ఆగతో, సో కుహిం గమిస్సతీ’తి – నేతం ఠానం విజ్జతి. తం కిస్స హేతు? తథాహి, భిక్ఖవే, అరియసావకస్స అయఞ్చ పటిచ్చసముప్పాదో ఇమే చ పటిచ్చసముప్పన్నా ధమ్మా యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ సుదిట్ఠా’’తి. దసమం.

ఆహారవగ్గో దుతియో.

తస్సుద్దానం –

ఆహారం ఫగ్గునో చేవ, ద్వే చ సమణబ్రాహ్మణా;

కచ్చానగోత్తో ధమ్మకథికం, అచేలం తిమ్బరుకేన చ;

బాలపణ్డితతో చేవ, దసమో పచ్చయేన చాతి.