౯. సున్దరికసుత్తం

౧౯౫. ఏకం సమయం భగవా కోసలేసు విహరతి సున్దరికాయ నదియా తీరే. తేన ఖో పన సమయేన సున్దరికభారద్వాజో బ్రాహ్మణో సున్దరికాయ నదియా తీరే అగ్గిం జుహతి, అగ్గిహుత్తం పరిచరతి. అథ ఖో సున్దరికభారద్వాజో బ్రాహ్మణో అగ్గిం జుహిత్వా అగ్గిహుత్తం పరిచరిత్వా ఉట్ఠాయాసనా సమన్తా చతుద్దిసా అనువిలోకేసి – ‘‘కో ను ఖో ఇమం హబ్యసేసం భుఞ్జేయ్యా’’తి? అద్దసా ఖో సున్దరికభారద్వాజో బ్రాహ్మణో భగవన్తం అఞ్ఞతరస్మిం రుక్ఖమూలే ససీసం పారుతం నిసిన్నం. దిస్వాన వామేన హత్థేన హబ్యసేసం గహేత్వా దక్ఖిణేన హత్థేన కమణ్డలుం గహేత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి. అథ ఖో భగవా సున్దరికభారద్వాజస్స బ్రాహ్మణస్స పదసద్దేన సీసం వివరి. అథ ఖో సున్దరికభారద్వాజో బ్రాహ్మణో ‘ముణ్డో అయం భవం, ముణ్డకో అయం భవ’న్తి తతోవ పున నివత్తితుకామో అహోసి. అథ ఖో సున్దరికభారద్వాజస్స బ్రాహ్మణస్స ఏతదహోసి – ‘ముణ్డాపి హి ఇధేకచ్చే బ్రాహ్మణా భవన్తి; యంనూనాహం తం ఉపసఙ్కమిత్వా జాతిం పుచ్ఛేయ్య’న్తి.

అథ ఖో సున్దరికభారద్వాజో బ్రాహ్మణో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘కింజచ్చో భవ’న్తి?

‘‘మా జాతిం పుచ్ఛ చరణఞ్చ పుచ్ఛ,

కట్ఠా హవే జాయతి జాతవేదో;

నీచాకులీనోపి ముని ధితిమా,

ఆజానీయో హోతి హిరీనిసేధో.

‘‘సచ్చేన దన్తో దమసా ఉపేతో,

వేదన్తగూ వుసితబ్రహ్మచరియో;

యఞ్ఞోపనీతో తముపవ్హయేథ,

కాలేన సో జుహతి దక్ఖిణేయ్యే’’తి.

‘‘అద్ధా సుయిట్ఠం సుహుతం మమ యిదం,

యం తాదిసం వేదగుమద్దసామి;

తుమ్హాదిసానఞ్హి అదస్సనేన,

అఞ్ఞో జనో భుఞ్జతి హబ్యసేస’’న్తి.

‘‘భుఞ్జతు భవం గోతమో. బ్రాహ్మణో భవ’’న్తి.

‘‘గాథాభిగీతం మే అభోజనేయ్యం,

సమ్పస్సతం బ్రాహ్మణ నేస ధమ్మో;

గాథాభిగీతం పనుదన్తి బుద్ధా,

ధమ్మే సతి బ్రాహ్మణ వుత్తిరేసా.

‘‘అఞ్ఞేన చ కేవలినం మహేసిం,

ఖీణాసవం కుక్కుచ్చవూపసన్తం;

అన్నేన పానేన ఉపట్ఠహస్సు,

ఖేత్తఞ్హి తం పుఞ్ఞపేక్ఖస్స హోతీ’’తి.

‘‘అథ కస్స చాహం, భో గోతమ, ఇమం హబ్యసేసం దమ్మీ’’తి? ‘‘న ఖ్వాహం, బ్రాహ్మణ, పస్సామి సదేవకే లోకే సమారకే సబ్రహ్మకే సస్సమణబ్రాహ్మణియా పజాయ సదేవమనుస్సాయ యస్సేసో హబ్యసేసో భుత్తో సమ్మా పరిణామం గచ్ఛేయ్య అఞ్ఞత్ర, బ్రాహ్మణ, తథాగతస్స వా తథాగతసావకస్స వా. తేన హి త్వం, బ్రాహ్మణ, తం హబ్యసేసం అప్పహరితే వా ఛడ్డేహి అప్పాణకే వా ఉదకే ఓపిలాపేహీ’’తి.

అథ ఖో సున్దరికభారద్వాజో బ్రాహ్మణో తం హబ్యసేసం అప్పాణకే ఉదకే ఓపిలాపేసి. అథ ఖో సో హబ్యసేసో ఉదకే పక్ఖిత్తో చిచ్చిటాయతి చిటిచిటాయతి సన్ధూపాయతి సమ్పధూపాయతి. సేయ్యథాపి నామ ఫాలో [లోహో (క.)] దివసంసన్తత్తో [దివససన్తత్తో (సీ. స్యా. కం. పీ.)] ఉదకే పక్ఖిత్తో చిచ్చిటాయతి చిటిచిటాయతి సన్ధూపాయతి సమ్పధూపాయతి; ఏవమేవ సో హబ్యసేసో ఉదకే పక్ఖిత్తో చిచ్చిటాయతి చిటిచిటాయతి సన్ధూపాయతి సమ్పధూపాయతి.

అథ ఖో సున్దరికభారద్వాజో బ్రాహ్మణో సంవిగ్గో లోమహట్ఠజాతో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితం ఖో సున్దరికభారద్వాజం బ్రాహ్మణం భగవా గాథాహి అజ్ఝభాసి –

‘‘మా బ్రాహ్మణ దారు సమాదహానో,

సుద్ధిం అమఞ్ఞి బహిద్ధా హి ఏతం;

న హి తేన సుద్ధిం కుసలా వదన్తి,

యో బాహిరేన పరిసుద్ధిమిచ్ఛే.

‘‘హిత్వా అహం బ్రాహ్మణ దారుదాహం

అజ్ఝత్తమేవుజ్జలయామి [అజ్ఝత్తమేవ జలయామి (సీ. స్యా. కం. పీ.)] జోతిం;

నిచ్చగ్గినీ నిచ్చసమాహితత్తో,

అరహం అహం బ్రహ్మచరియం చరామి.

‘‘మానో హి తే బ్రాహ్మణ ఖారిభారో,

కోధో ధుమో భస్మని మోసవజ్జం;

జివ్హా సుజా హదయం జోతిఠానం,

అత్తా సుదన్తో పురిసస్స జోతి.

‘‘ధమ్మో రహదో బ్రాహ్మణ సీలతిత్థో,

అనావిలో సబ్భి సతం పసత్థో;

యత్థ హవే వేదగునో సినాతా,

అనల్లగత్తావ [అనల్లీనగత్తావ (సీ. పీ. క.)] తరన్తి పారం.

‘‘సచ్చం ధమ్మో సంయమో బ్రహ్మచరియం,

మజ్ఝే సితా బ్రాహ్మణ బ్రహ్మపత్తి;

స తుజ్జుభూతేసు నమో కరోహి,

తమహం నరం ధమ్మసారీతి బ్రూమీ’’తి.

ఏవం వుత్తే, సున్దరికభారద్వాజో బ్రాహ్మణో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అభిక్కన్తం, భో గోతమ…పే… అఞ్ఞతరో చ పనాయస్మా భారద్వాజో అరహతం అహోసీ’’తి.