౧౦. బహుధీతరసుత్తం

౧౯౬. ఏకం సమయం భగవా కోసలేసు విహరతి అఞ్ఞతరస్మిం వనసణ్డే. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరస్స భారద్వాజగోత్తస్స బ్రాహ్మణస్స చతుద్దస బలీబద్దా నట్ఠా హోన్తి. అథ ఖో భారద్వాజగోత్తో బ్రాహ్మణో తే బలీబద్దే గవేసన్తో యేన సో వనసణ్డో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా అద్దస భగవన్తం తస్మిం వనసణ్డే నిసిన్నం పల్లఙ్కం ఆభుజిత్వా ఉజుం కాయం పణిధాయ పరిముఖం సతిం ఉపట్ఠపేత్వా. దిస్వాన యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవతో సన్తికే ఇమా గాథాయో అభాసి –

‘‘న హి నూనిమస్స [నహనూనిమస్స (సీ. స్యా. కం.)] సమణస్స, బలీబద్దా చతుద్దస;

అజ్జసట్ఠిం న దిస్సన్తి, తేనాయం సమణో సుఖీ.

‘‘న హి నూనిమస్స సమణస్స, తిలాఖేత్తస్మి పాపకా;

ఏకపణ్ణా దుపణ్ణా [ద్విపణ్ణా (సీ. పీ.)] చ, తేనాయం సమణో సుఖీ.

‘‘న హి నూనిమస్స సమణస్స, తుచ్ఛకోట్ఠస్మి మూసికా;

ఉస్సోళ్హికాయ నచ్చన్తి, తేనాయం సమణో సుఖీ.

‘‘న హి నూనిమస్స సమణస్స, సన్థారో సత్తమాసికో;

ఉప్పాటకేహి సఞ్ఛన్నో, తేనాయం సమణో సుఖీ.

‘‘న హి నూనిమస్స సమణస్స, విధవా సత్త ధీతరో;

ఏకపుత్తా దుపుత్తా [ద్విపుత్తా (సీ. పీ.)] చ, తేనాయం సమణో సుఖీ.

‘‘న హి నూనిమస్స సమణస్స, పిఙ్గలా తిలకాహతా;

సోత్తం పాదేన బోధేతి, తేనాయం సమణో సుఖీ.

‘‘న హి నూనిమస్స సమణస్స, పచ్చూసమ్హి ఇణాయికా;

దేథ దేథాతి చోదేన్తి, తేనాయం సమణో సుఖీ’’తి.

‘‘న హి మయ్హం బ్రాహ్మణ, బలీబద్దా చతుద్దస;

అజ్జసట్ఠిం న దిస్సన్తి, తేనాహం బ్రాహ్మణా సుఖీ.

‘‘న హి మయ్హం బ్రాహ్మణ, తిలాఖేత్తస్మి పాపకా;

ఏకపణ్ణా దుపణ్ణా చ, తేనాహం బ్రాహ్మణా సుఖీ.

‘‘న హి మయ్హం బ్రాహ్మణ, తుచ్ఛకోట్ఠస్మి మూసికా;

ఉస్సోళ్హికాయ నచ్చన్తి, తేనాహం బ్రాహ్మణా సుఖీ.

‘‘న హి మయ్హం బ్రాహ్మణ, సన్థారో సత్తమాసికో;

ఉప్పాటకేహి సఞ్ఛన్నో, తేనాహం బ్రాహ్మణా సుఖీ.

‘‘న హి మయ్హం బ్రాహ్మణ, విధవా సత్త ధీతరో;

ఏకపుత్తా దుపుత్తా చ, తేనాహం బ్రాహ్మణా సుఖీ.

‘‘న హి మయ్హం బ్రాహ్మణ, పిఙ్గలా తిలకాహతా;

సోత్తం పాదేన బోధేతి, తేనాహం బ్రాహ్మణా సుఖీ.

‘‘న హి మయ్హం బ్రాహ్మణ, పచ్చూసమ్హి ఇణాయికా;

దేథ దేథాతి చోదేన్తి, తేనాహం బ్రాహ్మణా సుఖీ’’తి.

ఏవం వుత్తే, భారద్వాజగోత్తో బ్రాహ్మణో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అభిక్కన్తం, భో గోతమ, అభిక్కన్తం, భో గోతమ! సేయ్యథాపి, భో గోతమ, నిక్కుజ్జితం వా ఉక్కుజ్జేయ్య, పటిచ్ఛన్నం వా వివరేయ్య, మూళ్హస్స వా మగ్గం ఆచిక్ఖేయ్య, అన్ధకారే వా తేలపజ్జోతం ధారేయ్య – చక్ఖుమన్తో రూపాని దక్ఖన్తీతి; ఏవమేవ భోతా గోతమేన అనేకపరియాయేన ధమ్మో పకాసితో. ఏసాహం భవన్తం గోతమం సరణం గచ్ఛామి ధమ్మఞ్చ భిక్ఖుసఙ్ఘఞ్చ. లభేయ్యాహం భోతో గోతమస్స సన్తికే పబ్బజ్జం, లభేయ్యం ఉపసమ్పద’’న్తి.

అలత్థ ఖో భారద్వాజగోత్తో బ్రాహ్మణో భగవతో సన్తికే పబ్బజ్జం, అలత్థ ఉపసమ్పదం. అచిరూపసమ్పన్నో పనాయస్మా భారద్వాజో ఏకో వూపకట్ఠో అప్పమత్తో ఆతాపీ పహితత్తో విహరన్తో నచిరస్సేవ – యస్సత్థాయ కులపుత్తా సమ్మదేవ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజన్తి, తదనుత్తరం – బ్రహ్మచరియపరియోసానం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహాసి. ‘‘ఖీణా జాతి, వుసితం బ్రహ్మచరియం, కతం కరణీయం, నాపరం ఇత్థత్తాయా’’తి అబ్భఞ్ఞాసి. అఞ్ఞతరో చ పనాయస్మా భారద్వాజో అరహతం అహోసీతి.

అరహన్తవగ్గో పఠమో.

తస్సుద్దానం –

ధనఞ్జానీ చ అక్కోసం, అసురిన్దం బిలఙ్గికం;

అహింసకం జటా చేవ, సుద్ధికఞ్చేవ అగ్గికా;

సున్దరికం బహుధీతరేన చ తే దసాతి.