౧. ధనఞ్జానీసుత్తం

౧౮౭. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా రాజగహే విహరతి వేళువనే కలన్దకనివాపే. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరస్స భారద్వాజగోత్తస్స బ్రాహ్మణస్స ధనఞ్జానీ [ధానఞ్జానీ (పీ. సీ. అట్ఠ.)] నామ బ్రాహ్మణీ అభిప్పసన్నా హోతి బుద్ధే చ ధమ్మే చ సఙ్ఘే చ. అథ ఖో ధనఞ్జానీ బ్రాహ్మణీ భారద్వాజగోత్తస్స బ్రాహ్మణస్స భత్తం ఉపసంహరన్తీ ఉపక్ఖలిత్వా తిక్ఖత్తుం ఉదానం ఉదానేసి –

‘‘నమో తస్స భగవతో అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స;

నమో తస్స భగవతో అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స;

నమో తస్స భగవతో అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్సా’’తి.

ఏవం వుత్తే, భారద్వాజగోత్తో బ్రాహ్మణో ధనఞ్జానిం బ్రాహ్మణిం ఏతదవోచ – ‘‘ఏవమేవం పనాయం వసలీ యస్మిం వా తస్మిం వా తస్స ముణ్డకస్స సమణస్స వణ్ణం భాసతి. ఇదాని త్యాహం, వసలి, తస్స సత్థునో వాదం ఆరోపేస్సామీ’’తి. ‘‘న ఖ్వాహం తం, బ్రాహ్మణ, పస్సామి సదేవకే లోకే సమారకే సబ్రహ్మకే సస్సమణబ్రాహ్మణియా పజాయ సదేవమనుస్సాయ, యో తస్స భగవతో వాదం ఆరోపేయ్య అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స. అపి చ త్వం, బ్రాహ్మణ, గచ్ఛ, గన్త్వా విజానిస్ససీ’’తి [గన్త్వాపి జానిస్ససీతి (స్యా. కం.)].

అథ ఖో భారద్వాజగోత్తో బ్రాహ్మణో కుపితో అనత్తమనో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవతా సద్ధిం సమ్మోది. సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో భారద్వాజగోత్తో బ్రాహ్మణో భగవన్తం గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘కింసు ఛేత్వా సుఖం సేతి, కింసు ఛేత్వా న సోచతి;

కిస్సస్సు ఏకధమ్మస్స, వధం రోచేసి గోతమా’’తి.

‘‘కోధం ఛేత్వా సుఖం సేతి, కోధం ఛేత్వా న సోచతి;

కోధస్స విసమూలస్స, మధురగ్గస్స బ్రాహ్మణ;

వధం అరియా పసంసన్తి, తఞ్హి ఛేత్వా న సోచతీ’’తి.

ఏవం వుత్తే, భారద్వాజగోత్తో బ్రాహ్మణో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అభిక్కన్తం, భో గోతమ, అభిక్కన్తం, భో గోతమ! సేయ్యథాపి, భో గోతమ, నిక్కుజ్జితం వా ఉక్కుజ్జేయ్య, పటిచ్ఛన్నం వా వివరేయ్య, మూళ్హస్స వా మగ్గం ఆచిక్ఖేయ్య, అన్ధకారే వా తేలపజ్జోతం ధారేయ్య – చక్ఖుమన్తో రూపాని దక్ఖన్తీతి; ఏవమేవం భోతా గోతమేన అనేకపరియాయేన ధమ్మో పకాసితో. ఏసాహం, భన్తే, భగవన్తం గోతమం సరణం గచ్ఛామి ధమ్మఞ్చ భిక్ఖుసఙ్ఘఞ్చ. లభేయ్యాహం భోతో గోతమస్స సన్తికే పబ్బజ్జం, లభేయ్యం ఉపసమ్పద’’న్తి.

అలత్థ ఖో భారద్వాజగోత్తో బ్రాహ్మణో భగవతో సన్తికే పబ్బజ్జం, అలత్థ ఉపసమ్పదం. అచిరూపసమ్పన్నో ఖో పనాయస్మా భారద్వాజో ఏకో వూపకట్ఠో అప్పమత్తో ఆతాపీ పహితత్తో విహరన్తో నచిరస్సేవ – యస్సత్థాయ కులపుత్తా సమ్మదేవ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజన్తి తదనుత్తరం – బ్రహ్మచరియపరియోసానం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహాసి. ‘‘ఖీణా జాతి, వుసితం బ్రహ్మచరియం, కతం కరణీయం, నాపరం ఇత్థత్తాయా’’తి అబ్భఞ్ఞాసి. అఞ్ఞతరో చ పనాయస్మా భారద్వాజో అరహతం అహోసీతి.