౫. పరినిబ్బానసుత్తం

౧౮౬. ఏకం సమయం భగవా కుసినారాయం విహరతి ఉపవత్తనే మల్లానం సాలవనే అన్తరేన యమకసాలానం పరినిబ్బానసమయే. అథ ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘హన్ద దాని, భిక్ఖవే, ఆమన్తయామి వో – ‘వయధమ్మా సఙ్ఖారా, అప్పమాదేన సమ్పాదేథా’తి. అయం తథాగతస్స పచ్ఛిమా వాచా’’.

అథ ఖో భగవా పఠమం ఝానం [పఠమజ్ఝానం (స్యా. కం.) ఏవం దుతియం ఝానం ఇచ్చాదీసుపి] సమాపజ్జి. పఠమా ఝానా [పఠమజ్ఝానా (స్యా. కం.) ఏవం దుతియా ఝానా ఇచ్చాదీసుపి] వుట్ఠహిత్వా దుతియం ఝానం సమాపజ్జి. దుతియా ఝానా వుట్ఠహిత్వా తతియం ఝానం సమాపజ్జి. తతియా ఝానా వుట్ఠహిత్వా చతుత్థం ఝానం సమాపజ్జి. చతుత్థా ఝానా వుట్ఠహిత్వా ఆకాసానఞ్చాయతనం సమాపజ్జి. ఆకాసానఞ్చాయతనా వుట్ఠహిత్వా విఞ్ఞాణఞ్చాయతనం సమాపజ్జి. విఞ్ఞాణఞ్చాయతనా వుట్ఠహిత్వా ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనం సమాపజ్జి. ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనా వుట్ఠహిత్వా నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం సమాపజ్జి. నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనా వుట్ఠహిత్వా సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపజ్జి.

సఞ్ఞావేదయితనిరోధా వుట్ఠహిత్వా నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం సమాపజ్జి. నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనా వుట్ఠహిత్వా ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనం సమాపజ్జి. ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనా వుట్ఠహిత్వా విఞ్ఞాణఞ్చాయతనం సమాపజ్జి. విఞ్ఞాణఞ్చాయతనా వుట్ఠహిత్వా ఆకాసానఞ్చాయతనం సమాపజ్జి. ఆకాసానఞ్చాయతనా వుట్ఠహిత్వా చతుత్థం ఝానం సమాపజ్జి. చతుత్థా ఝానా వుట్ఠహిత్వా తతియం ఝానం సమాపజ్జి. తతియా ఝానా వుట్ఠహిత్వా దుతియం ఝానం సమాపజ్జి. దుతియా ఝానా వుట్ఠహిత్వా పఠమం ఝానం సమాపజ్జి. పఠమా ఝానా వుట్ఠహిత్వా దుతియం ఝానం సమాపజ్జి. దుతియా ఝానా వుట్ఠహిత్వా తతియం ఝానం సమాపజ్జి. తతియా ఝానా వుట్ఠహిత్వా చతుత్థం ఝానం సమాపజ్జి. చతుత్థా ఝానా వుట్ఠహిత్వా సమనన్తరం భగవా పరినిబ్బాయి. పరినిబ్బుతే భగవతి సహ పరినిబ్బానా బ్రహ్మా సహమ్పతి ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘సబ్బేవ నిక్ఖిపిస్సన్తి, భూతా లోకే సముస్సయం;

యత్థ ఏతాదిసో సత్థా, లోకే అప్పటిపుగ్గలో;

తథాగతో బలప్పత్తో, సమ్బుద్ధో పరినిబ్బుతో’’తి.

పరినిబ్బుతే భగవతి సహ పరినిబ్బానా సక్కో దేవానమిన్దో ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘అనిచ్చా వత సఙ్ఖారా, ఉప్పాదవయధమ్మినో;

ఉప్పజ్జిత్వా నిరుజ్ఝన్తి, తేసం వూపసమో సుఖో’’తి.

పరినిబ్బుతే భగవతి సహ పరినిబ్బానా ఆయస్మా ఆనన్దో ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘తదాసి యం భింసనకం, తదాసి లోమహంసనం;

సబ్బాకారవరూపేతే, సమ్బుద్ధే పరినిబ్బుతే’’తి.

పరినిబ్బుతే భగవతి సహ పరినిబ్బానా ఆయస్మా అనురుద్ధో ఇమా గాథాయో అభాసి –

‘‘నాహు అస్సాసపస్సాసో, ఠితచిత్తస్స తాదినో;

అనేజో సన్తిమారబ్భ, చక్ఖుమా పరినిబ్బుతో [యం కాలమకరీ ముని (మహాపరినిబ్బానసుత్తే)].

‘‘అసల్లీనేన చిత్తేన, వేదనం అజ్ఝవాసయి;

పజ్జోతస్సేవ నిబ్బానం, విమోక్ఖో చేతసో అహూ’’తి.

దుతియో వగ్గో.

తస్సుద్దానం –

బ్రహ్మాసనం దేవదత్తో, అన్ధకవిన్దో అరుణవతీ;

పరినిబ్బానేన చ దేసితం, ఇదం బ్రహ్మపఞ్చకన్తి.

బ్రహ్మసంయుత్తం సమత్తం. [ఇతో పరం మరమ్మపోత్థకేసు ఏవమ్పి దిస్సతి –§బ్రహ్మాయాచనం అగారవఞ్చ, బ్రహ్మదేవో బకో చ బ్రహ్మా.§అఞ్ఞతరో చ బ్రహ్మాకోకాలికఞ్చ, తిస్సకఞ్చ తురూ చ.§బ్రహ్మా కోకాలికభిక్ఖు, సనఙ్కుమారేన దేవదత్తం.§అన్ధకవిన్దం అరుణవతి, పరినిబ్బానేన పన్నరసాతి.]