౪. బకబ్రహ్మసుత్తం

౧౭౫. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన బకస్స బ్రహ్మునో ఏవరూపం పాపకం దిట్ఠిగతం ఉప్పన్నం హోతి – ‘‘ఇదం నిచ్చం, ఇదం ధువం, ఇదం సస్సతం, ఇదం కేవలం, ఇదం అచవనధమ్మం, ఇదఞ్హి న జాయతి న జీయతి న మీయతి న చవతి న ఉపపజ్జతి, ఇతో చ పనఞ్ఞం ఉత్తరిం [ఉత్తరిం (సీ. స్యా. కం. పీ.)] నిస్సరణం నత్థీ’’తి.

అథ ఖో భగవా బకస్స బ్రహ్మునో చేతసా చేతోపరివితక్కమఞ్ఞాయ – సేయ్యథాపి నామ బలవా పురిసో సమిఞ్జితం వా బాహం పసారేయ్య, పసారితం వా బాహం సమిఞ్జేయ్య ఏవమేవ – జేతవనే అన్తరహితో తస్మిం బ్రహ్మలోకే పాతురహోసి. అద్దసా ఖో బకో బ్రహ్మా భగవన్తం దూరతోవ ఆగచ్ఛన్తం. దిస్వాన భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఏహి ఖో మారిస, స్వాగతం తే, మారిస! చిరస్సం ఖో మారిస! ఇమం పరియాయమకాసి యదిదం ఇధాగమనాయ. ఇదఞ్హి, మారిస, నిచ్చం, ఇదం ధువం, ఇదం సస్సతం, ఇదం కేవలం, ఇదం అచవనధమ్మం, ఇదఞ్హి న జాయతి న జీయతి న మీయతి న చవతి న ఉపపజ్జతి. ఇతో చ పనఞ్ఞం ఉత్తరి నిస్సరణం నత్థీ’’తి.

ఏవం వుత్తే, భగవా బకం బ్రహ్మానం ఏతదవోచ – ‘‘అవిజ్జాగతో వత, భో, బకో బ్రహ్మా; అవిజ్జాగతో వత, భో, బకో బ్రహ్మా. యత్ర హి నామ అనిచ్చంయేవ సమానం నిచ్చన్తి వక్ఖతి, అధువంయేవ సమానం ధువన్తి వక్ఖతి, అసస్సతంయేవ సమానం సస్సతన్తి వక్ఖతి, అకేవలంయేవ సమానం కేవలన్తి వక్ఖతి, చవనధమ్మంయేవ సమానం అచవనధమ్మన్తి వక్ఖతి. యత్థ చ పన జాయతి చ జీయతి చ మీయతి చ చవతి చ ఉపపజ్జతి చ, తఞ్చ తథా వక్ఖతి – ‘ఇదఞ్హి న జాయతి న జీయతి న మీయతి న చవతి న ఉపపజ్జతి’. సన్తఞ్చ పనఞ్ఞం ఉత్తరి నిస్సరణం, ‘నత్థఞ్ఞం ఉత్తరి నిస్సరణ’న్తి వక్ఖతీ’’తి.

‘‘ద్వాసత్తతి గోతమ పుఞ్ఞకమ్మా,

వసవత్తినో జాతిజరం అతీతా;

అయమన్తిమా వేదగూ బ్రహ్ముపపత్తి,

అస్మాభిజప్పన్తి జనా అనేకా’’తి.

‘‘అప్పఞ్హి ఏతం న హి దీఘమాయు,

యం త్వం బక మఞ్ఞసి దీఘమాయుం;

సతం సహస్సానం [సహస్సాన (స్యా. కం.)] నిరబ్బుదానం,

ఆయుం పజానామి తవాహం బ్రహ్మే’’తి.

‘‘అనన్తదస్సీ భగవాహమస్మి,

జాతిజరం సోకముపాతివత్తో;

కిం మే పురాణం వతసీలవత్తం,

ఆచిక్ఖ మే తం యమహం విజఞ్ఞా’’తి.

‘‘యం త్వం అపాయేసి బహూ మనుస్సే,

పిపాసితే ఘమ్మని సమ్పరేతే;

తం తే పురాణం వతసీలవత్తం,

సుత్తప్పబుద్ధోవ అనుస్సరామి.

‘‘యం ఏణికూలస్మిం జనం గహీతం,

అమోచయీ గయ్హకం నీయమానం;

తం తే పురాణం వతసీలవత్తం,

సుత్తప్పబుద్ధోవ అనుస్సరామి.

‘‘గఙ్గాయ సోతస్మిం గహీతనావం,

లుద్దేన నాగేన మనుస్సకమ్యా;

పమోచయిత్థ బలసా పసయ్హ,

తం తే పురాణం వతసీలవత్తం,

సుత్తప్పబుద్ధోవ అనుస్సరామి.

‘‘కప్పో చ తే బద్ధచరో అహోసిం,

సమ్బుద్ధిమన్తం [సమ్బుద్ధివన్తం (బహూసు)] వతినం అమఞ్ఞి;

తం తే పురాణం వతసీలవత్తం,

సుత్తప్పబుద్ధోవ అనుస్సరామీ’’తి.

‘‘అద్ధా పజానాసి మమేతమాయుం,

అఞ్ఞేపి [అఞ్ఞమ్పి (సీ. పీ.)] జానాసి తథా హి బుద్ధో;

తథా హి త్యాయం జలితానుభావో,

ఓభాసయం తిట్ఠతి బ్రహ్మలోక’’న్తి.