౯. పఠమఅపుత్తకసుత్తం

౧౩౦. సావత్థినిదానం. అథ ఖో రాజా పసేనది కోసలో దివా దివస్స యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో రాజానం పసేనదిం కోసలం భగవా ఏతదవోచ – ‘‘హన్ద, కుతో ను త్వం, మహారాజ, ఆగచ్ఛసి దివా దివస్సా’’తి?

‘‘ఇధ, భన్తే, సావత్థియం సేట్ఠి గహపతి కాలఙ్కతో. తమహం అపుత్తకం సాపతేయ్యం రాజన్తేపురం అతిహరిత్వా ఆగచ్ఛామి. అసీతి, భన్తే, సతసహస్సాని హిరఞ్ఞస్సేవ, కో పన వాదో రూపియస్స! తస్స ఖో పన, భన్తే, సేట్ఠిస్స గహపతిస్స ఏవరూపో భత్తభోగో అహోసి – కణాజకం భుఞ్జతి బిలఙ్గదుతియం. ఏవరూపో వత్థభోగో అహోసి – సాణం ధారేతి తిపక్ఖవసనం. ఏవరూపో యానభోగో అహోసి – జజ్జరరథకేన యాతి పణ్ణఛత్తకేన ధారియమానేనా’’తి.

‘‘ఏవమేతం, మహారాజ, ఏవమేతం, మహారాజ! అసప్పురిసో ఖో, మహారాజ, ఉళారే భోగే లభిత్వా నేవత్తానం సుఖేతి పీణేతి, న మాతాపితరో సుఖేతి పీణేతి, న పుత్తదారం సుఖేతి పీణేతి, న దాసకమ్మకరపోరిసే సుఖేతి పీణేతి, న మిత్తామచ్చే సుఖేతి పీణేతి, న సమణబ్రాహ్మణేసు ఉద్ధగ్గికం దక్ఖిణం పతిట్ఠాపేతి సోవగ్గికం సుఖవిపాకం సగ్గసంవత్తనికం. తస్స తే భోగే ఏవం సమ్మా అపరిభుఞ్జియమానే [అపరిభుఞ్జమానో (సబ్బత్థ)] రాజానో వా హరన్తి చోరా వా హరన్తి అగ్గి వా డహతి ఉదకం వా వహతి అప్పియా వా దాయాదా హరన్తి. ఏవంస తే [ఏవం సన్తే (సీ. పీ.)], మహారాజ, భోగా సమ్మా అపరిభుఞ్జియమానా పరిక్ఖయం గచ్ఛన్తి, నో పరిభోగం.

‘‘సేయ్యథాపి, మహారాజ, అమనుస్సట్ఠానే పోక్ఖరణీ అచ్ఛోదకా సీతోదకా సాతోదకా సేతోదకా సుపతిత్థా రమణీయా. తం జనో నేవ హరేయ్య న పివేయ్య న నహాయేయ్య న యథాపచ్చయం వా కరేయ్య. ఏవఞ్హి తం, మహారాజ, ఉదకం సమ్మా అపరిభుఞ్జియమానం [అపరిభుఞ్జమానం (స్యా. కం.)] పరిక్ఖయం గచ్ఛేయ్య, నో పరిభోగం. ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, అసప్పురిసో ఉళారే భోగే లభిత్వా నేవత్తానం సుఖేతి పీణేతి, న మాతాపితరో సుఖేతి పీణేతి, న పుత్తదారం సుఖేతి పీణేతి, న దాసకమ్మకరపోరిసే సుఖేతి పీణేతి, న మిత్తామచ్చే సుఖేతి పీణేతి, న సమణబ్రాహ్మణేసు ఉద్ధగ్గికం దక్ఖిణం పతిట్ఠాపేతి సోవగ్గికం సుఖవిపాకం సగ్గసంవత్తనికం. తస్స తే భోగే ఏవం సమ్మా అపరిభుఞ్జియమానే రాజానో వా హరన్తి చోరా వా హరన్తి అగ్గి వా డహతి ఉదకం వా వహతి అప్పియా వా దాయాదా హరన్తి. ఏవంస తే [ఏవం సన్తే (సీ. పీ.)], మహారాజ, భోగా సమ్మా అపరిభుఞ్జియమానా పరిక్ఖయం గచ్ఛన్తి, నో పరిభోగం.

‘‘సప్పురిసో చ ఖో, మహారాజ, ఉళారే భోగే లభిత్వా అత్తానం సుఖేతి పీణేతి, మాతాపితరో సుఖేతి పీణేతి, పుత్తదారం సుఖేతి పీణేతి, దాసకమ్మకరపోరిసే సుఖేతి పీణేతి, మిత్తామచ్చే సుఖేతి పీణేతి, సమణబ్రాహ్మణేసు ఉద్ధగ్గికం దక్ఖిణం పతిట్ఠాపేతి సోవగ్గికం సుఖవిపాకం సగ్గసంవత్తనికం. తస్స తే భోగే ఏవం సమ్మా పరిభుఞ్జియమానే నేవ రాజానో హరన్తి, న చోరా హరన్తి, న అగ్గి డహతి, న ఉదకం వహతి, న అప్పియా దాయాదా హరన్తి. ఏవంస తే, మహారాజ, భోగా సమ్మా పరిభుఞ్జియమానా పరిభోగం గచ్ఛన్తి, నో పరిక్ఖయం.

‘‘సేయ్యథాపి, మహారాజ, గామస్స వా నిగమస్స వా అవిదూరే పోక్ఖరణీ అచ్ఛోదకా సీతోదకా సాతోదకా సేతోదకా సుపతిత్థా రమణీయా. తఞ్చ ఉదకం జనో హరేయ్యపి పివేయ్యపి నహాయేయ్యపి యథాపచ్చయమ్పి కరేయ్య. ఏవఞ్హి తం, మహారాజ, ఉదకం సమ్మా పరిభుఞ్జియమానం పరిభోగం గచ్ఛేయ్య, నో పరిక్ఖయం. ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, సప్పురిసో ఉళారే భోగే లభిత్వా అత్తానం సుఖేతి పీణేతి, మాతాపితరో సుఖేతి పీణేతి, పుత్తదారం సుఖేతి పీణేతి, దాసకమ్మకరపోరిసే సుఖేతి పీణేతి, మిత్తామచ్చే సుఖేతి పీణేతి, సమణబ్రాహ్మణేసు ఉద్ధగ్గికం దక్ఖిణం పతిట్ఠాపేతి సోవగ్గికం సుఖవిపాకం సగ్గసంవత్తనికం. తస్స తే భోగే ఏవం సమ్మా పరిభుఞ్జియమానే నేవ రాజానో హరన్తి, న చోరా హరన్తి, న అగ్గి డహతి, న ఉదకం వహతి, న అప్పియా దాయాదా హరన్తి. ఏవంస తే, మహారాజ, భోగా సమ్మా పరిభుఞ్జియమానా పరిభోగం గచ్ఛన్తి, నో పరిక్ఖయ’’న్తి.

‘‘అమనుస్సట్ఠానే ఉదకంవ సీతం,

తదపేయ్యమానం పరిసోసమేతి;

ఏవం ధనం కాపురిసో లభిత్వా,

నేవత్తనా భుఞ్జతి నో దదాతి.

ధీరో చ విఞ్ఞూ అధిగమ్మ భోగే,

సో భుఞ్జతి కిచ్చకరో చ హోతి;

సో ఞాతిసఙ్ఘం నిసభో భరిత్వా,

అనిన్దితో సగ్గముపేతి ఠాన’’న్తి.