౧౦. దుతియఅపుత్తకసుత్తం

౧౩౧. అథ ఖో రాజా పసేనది కోసలో దివా దివస్స యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో రాజానం పసేనదిం కోసలం భగవా ఏతదవోచ – ‘‘హన్ద, కుతో ను త్వం, మహారాజ, ఆగచ్ఛసి దివా దివస్సా’’తి?

‘‘ఇధ, భన్తే, సావత్థియం సేట్ఠి గహపతి కాలఙ్కతో. తమహం అపుత్తకం సాపతేయ్యం రాజన్తేపురం అతిహరిత్వా ఆగచ్ఛామి. సతం, భన్తే, సతసహస్సాని హిరఞ్ఞస్సేవ, కో పన వాదో రూపియస్స! తస్స ఖో పన, భన్తే, సేట్ఠిస్స గహపతిస్స ఏవరూపో భత్తభోగో అహోసి – కణాజకం భుఞ్జతి బిలఙ్గదుతియం. ఏవరూపో వత్థభోగో అహోసి – సాణం ధారేతి తిపక్ఖవసనం. ఏవరూపో యానభోగో అహోసి – జజ్జరరథకేన యాతి పణ్ణఛత్తకేన ధారియమానేనా’’తి.

‘‘ఏవమేతం, మహారాజ, ఏవమేతం, మహారాజ! భూతపుబ్బం సో, మహారాజ, సేట్ఠి గహపతి తగ్గరసిఖిం నామ పచ్చేకసమ్బుద్ధం పిణ్డపాతేన పటిపాదేసి. ‘దేథ సమణస్స పిణ్డ’న్తి వత్వా ఉట్ఠాయాసనా పక్కామి. దత్వా చ పన పచ్ఛా విప్పటిసారీ అహోసి – ‘వరమేతం పిణ్డపాతం దాసా వా కమ్మకరా వా భుఞ్జేయ్యు’న్తి. భాతు చ పన ఏకపుత్తకం సాపతేయ్యస్స కారణా జీవితా వోరోపేసి.

‘‘యం ఖో సో, మహారాజ, సేట్ఠి గహపతి తగ్గరసిఖిం పచ్చేకసమ్బుద్ధం పిణ్డపాతేన పటిపాదేసి, తస్స కమ్మస్స విపాకేన సత్తక్ఖత్తుం సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జి. తస్సేవ కమ్మస్స విపాకావసేసేన ఇమిస్సాయేవ సావత్థియా సత్తక్ఖత్తుం సేట్ఠిత్తం కారేసి. యం ఖో సో, మహారాజ, సేట్ఠి గహపతి దత్వా పచ్ఛా విప్పటిసారీ అహోసి – ‘వరమేతం పిణ్డపాతం దాసా వా కమ్మకరా వా భుఞ్జేయ్యు’న్తి, తస్స కమ్మస్స విపాకేన నాస్సుళారాయ భత్తభోగాయ చిత్తం నమతి, నాస్సుళారాయ వత్థభోగాయ చిత్తం నమతి, నాస్సుళారాయ యానభోగాయ చిత్తం నమతి, నాస్సుళారానం పఞ్చన్నం కామగుణానం భోగాయ చిత్తం నమతి. యం ఖో సో, మహారాజ, సేట్ఠి గహపతి భాతు చ పన ఏకపుత్తకం సాపతేయ్యస్స కారణా జీవితా వోరోపేసి, తస్స కమ్మస్స విపాకేన బహూని వస్సాని బహూని వస్ససతాని బహూని వస్ససహస్సాని బహూని వస్ససతసహస్సాని నిరయే పచ్చిత్థ. తస్సేవ కమ్మస్స విపాకావసేసేన ఇదం సత్తమం అపుత్తకం సాపతేయ్యం రాజకోసం పవేసేతి. తస్స ఖో, మహారాజ, సేట్ఠిస్స గహపతిస్స పురాణఞ్చ పుఞ్ఞం పరిక్ఖీణం, నవఞ్చ పుఞ్ఞం అనుపచితం. అజ్జ పన, మహారాజ, సేట్ఠి గహపతి మహారోరువే నిరయే పచ్చతీ’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే, సేట్ఠి గహపతి మహారోరువం నిరయం ఉపపన్నో’’తి. ‘‘ఏవం, మహారాజ, సేట్ఠి గహపతి మహారోరువం నిరయం ఉపపన్నో’’తి. ఇదమవోచ…పే….

‘‘ధఞ్ఞం ధనం రజతం జాతరూపం, పరిగ్గహం వాపి యదత్థి కిఞ్చి;

దాసా కమ్మకరా పేస్సా, యే చస్స అనుజీవినో.

‘‘సబ్బం నాదాయ గన్తబ్బం, సబ్బం నిక్ఖిప్పగామినం [నిక్ఖీపగామినం (స్యా. కం. క.)];

యఞ్చ కరోతి కాయేన, వాచాయ ఉద చేతసా.

‘‘తఞ్హి తస్స సకం హోతి, తఞ్చ ఆదాయ గచ్ఛతి;

తఞ్చస్స అనుగం హోతి, ఛాయావ అనపాయినీ.

‘‘తస్మా కరేయ్య కల్యాణం, నిచయం సమ్పరాయికం;

పుఞ్ఞాని పరలోకస్మిం, పతిట్ఠా హోన్తి పాణిన’’న్తి.

దుతియో వగ్గో.

తస్సుద్దానం –

జటిలా పఞ్చ రాజానో, దోణపాకకురేన చ;

సఙ్గామేన ద్వే వుత్తాని, మల్లికా [ధీతరా (బహూసు)] ద్వే అప్పమాదేన చ;

అపుత్తకేన ద్వే వుత్తా, వగ్గో తేన పవుచ్చతీతి.