౮. సుదత్తసుత్తం
౨౪౨. ఏకం సమయం భగవా రాజగహే విహరతి సీతవనే. తేన ఖో పన సమయేన అనాథపిణ్డికో గహపతి రాజగహం అనుప్పత్తో హోతి కేనచిదేవ కరణీయేన. అస్సోసి ఖో అనాథపిణ్డికో గహపతి – ‘‘బుద్ధో కిర లోకే ఉప్పన్నో’’తి. తావదేవ చ పన భగవన్తం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమితుకామో హోతి. అథస్స అనాథపిణ్డికస్స గహపతిస్స ఏతదహోసి – ‘‘అకాలో ఖో అజ్జ భగవన్తం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమితుం. స్వే దానాహం కాలేన భగవన్తం దస్సనాయ గమిస్సామీ’’తి బుద్ధగతాయ సతియా నిపజ్జి. రత్తియా సుదం తిక్ఖత్తుం వుట్ఠాసి పభాతన్తి మఞ్ఞమానో. అథ ఖో అనాథపిణ్డికో గహపతి యేన సివథికద్వారం [సీవథికద్వారం (సీ. స్యా. కం. పీ.)] తేనుపసఙ్కమి. అమనుస్సా ద్వారం వివరింసు. అథ ఖో అనాథపిణ్డికస్స గహపతిస్స నగరమ్హా నిక్ఖమన్తస్స ఆలోకో అన్తరధాయి, అన్ధకారో పాతురహోసి, భయం ఛమ్భితత్తం లోమహంసో ఉదపాది, తతోవ పున నివత్తితుకామో అహోసి. అథ ఖో సివకో [సీవకో (సీ. పీ.)] యక్ఖో అన్తరహితో సద్దమనుస్సావేసి –
‘‘సతం హత్థీ సతం అస్సా, సతం అస్సతరీరథా;
సతం కఞ్ఞాసహస్సాని, ఆముక్కమణికుణ్డలా;
ఏకస్స పదవీతిహారస్స, కలం నాగ్ఘన్తి సోళసిం.
‘‘అభిక్కమ గహపతి, అభిక్కమ గహపతి;
అభిక్కమనం తే సేయ్యో, నో పటిక్కమన’’న్తి.
అథ ఖో అనాథపిణ్డికస్స గహపతిస్స అన్ధకారో అన్తరధాయి, ఆలోకో పాతురహోసి, యం అహోసి భయం ఛమ్భితత్తం లోమహంసో, సో పటిప్పస్సమ్భి. దుతియమ్పి ఖో అనాథపిణ్డికస్స గహపతిస్స ఆలోకో అన్తరధాయి, అన్ధకారో పాతురహోసి, భయం ఛమ్భితత్తం లోమహంసో ఉదపాది, తతోవ పున నివత్తితుకామో అహోసి. దుతియమ్పి ఖో సివకో యక్ఖో అన్తరహితో సద్దమనుస్సావేసి –
‘‘సతం హత్థీ సతం అస్సా…పే…
కలం నాగ్ఘన్తి సోళసిం.
‘‘అభిక్కమ గహపతి, అభిక్కమ గహపతి;
అభిక్కమనం తే సేయ్యో, నో పటిక్కమన’’న్తి.
అథ ఖో అనాథపిణ్డికస్స గహపతిస్స అన్ధకారో అన్తరధాయి, ఆలోకో పాతురహోసి, యం అహోసి భయం ఛమ్భితత్తం లోమహంసో, సో పటిప్పస్సమ్భి. తతియమ్పి ఖో అనాథపిణ్డికస్స గహపతిస్స ఆలోకో అన్తరధాయి, అన్ధకారో పాతురహోసి, భయం ఛమ్భితత్తం లోమహంసో ఉదపాది, తతోవ పున నివత్తితుకామో అహోసి. తతియమ్పి ఖో సివకో యక్ఖో అన్తరహితో సద్దమనుస్సావేసి –
‘‘సతం హత్థీ సతం అస్సా…పే…
కలం నాగ్ఘన్తి సోళసిం.
‘‘అభిక్కమ గహపతి, అభిక్కమ గహపతి;
అభిక్కమనం తే సేయ్యో, నో పటిక్కమన’’న్తి.
అథ ఖో అనాథపిణ్డికస్స గహపతిస్స అన్ధకారో అన్తరధాయి, ఆలోకో పాతురహోసి, యం అహోసి భయం ఛమ్భితత్తం లోమహంసో, సో పటిప్పస్సమ్భి. అథ ఖో అనాథపిణ్డికో గహపతి యేన సీతవనం యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి.
తేన ఖో పన సమయేన భగవా రత్తియా పచ్చూససమయం పచ్చుట్ఠాయ అబ్భోకాసే చఙ్కమతి. అద్దసా ఖో భగవా అనాథపిణ్డికం గహపతిం దూరతోవ ఆగచ్ఛన్తం. దిస్వాన చఙ్కమా ఓరోహిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. నిసజ్జ ఖో భగవా అనాథపిణ్డికం గహపతిం ఏతదవోచ – ‘‘ఏహి సుదత్తా’’తి. అథ ఖో అనాథపిణ్డికో గహపతి, నామేన మం భగవా ఆలపతీతి, హట్ఠో ఉదగ్గో తత్థేవ భగవతో పాదేసు సిరసా నిపతిత్వా భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘కచ్చి, భన్తే, భగవా సుఖమసయిత్థా’’తి?
‘‘సబ్బదా వే సుఖం సేతి, బ్రాహ్మణో పరినిబ్బుతో;
యో న లిమ్పతి కామేసు, సీతిభూతో నిరూపధి.
‘‘సబ్బా ఆసత్తియో ఛేత్వా, వినేయ్య హదయే దరం;
ఉపసన్తో సుఖం సేతి, సన్తిం పప్పుయ్య చేతసా’’తి [చేతసోతి (సీ.)].