౪. సతుల్లపకాయికవగ్గో

౧. సబ్భిసుత్తం

౩౧. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. అథ ఖో సమ్బహులా సతుల్లపకాయికా దేవతాయో అభిక్కన్తాయ రత్తియా అభిక్కన్తవణ్ణా కేవలకప్పం జేతవనం ఓభాసేత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠంసు. ఏకమన్తం ఠితా ఖో ఏకా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘సబ్భిరేవ సమాసేథ, సబ్భి కుబ్బేథ [క్రుబ్బేథ (క.)] సన్థవం;

సతం సద్ధమ్మమఞ్ఞాయ, సేయ్యో హోతి న పాపియో’’తి.

అథ ఖో అపరా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘సబ్భిరేవ సమాసేథ, సబ్భి కుబ్బేథ సన్థవం;

సతం సద్ధమ్మమఞ్ఞాయ, పఞ్ఞా లబ్భతి [పఞ్ఞం లభతి (స్యా. కం.)] నాఞ్ఞతో’’తి.

అథ ఖో అపరా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘సబ్భిరేవ సమాసేథ, సబ్భి కుబ్బేథ సన్థవం;

సతం సద్ధమ్మమఞ్ఞాయ, సోకమజ్ఝే న సోచతీ’’తి.

అథ ఖో అపరా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘సబ్భిరేవ సమాసేథ, సబ్భి కుబ్బేథ సన్థవం;

సతం సద్ధమ్మమఞ్ఞాయ, ఞాతిమజ్ఝే విరోచతీ’’తి.

అథ ఖో అపరా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘సబ్భిరేవ సమాసేథ, సబ్భి కుబ్బేథ సన్థవం;

సతం సద్ధమ్మమఞ్ఞాయ, సత్తా గచ్ఛన్తి సుగ్గతి’’న్తి.

అథ ఖో అపరా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘సబ్భిరేవ సమాసేథ, సబ్భి కుబ్బేథ సన్థవం;

సతం సద్ధమ్మమఞ్ఞాయ, సత్తా తిట్ఠన్తి సాతత’’న్తి.

అథ ఖో అపరా దేవతా భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘కస్స ను ఖో, భగవా, సుభాసిత’’న్తి? సబ్బాసం వో సుభాసితం పరియాయేన, అపి చ మమపి సుణాథ –

‘‘సబ్భిరేవ సమాసేథ, సబ్భి కుబ్బేథ సన్థవం;

సతం సద్ధమ్మమఞ్ఞాయ, సబ్బదుక్ఖా పముచ్చతీ’’తి.

ఇదమవోచ భగవా. అత్తమనా తా దేవతాయో భగవన్తం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా తత్థేవన్తరధాయింసూతి.

౨. మచ్ఛరిసుత్తం

౩౨. ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. అథ ఖో సమ్బహులా సతుల్లపకాయికా దేవతాయో అభిక్కన్తాయ రత్తియా అభిక్కన్తవణ్ణా కేవలకప్పం జేతవనం ఓభాసేత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠంసు. ఏకమన్తం ఠితా ఖో ఏకా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘మచ్ఛేరా చ పమాదా చ, ఏవం దానం న దీయతి [దియ్యతి (క.)];

పుఞ్ఞం ఆకఙ్ఖమానేన, దేయ్యం హోతి విజానతా’’తి.

అథ ఖో అపరా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమా గాథాయో అభాసి –

‘‘యస్సేవ భీతో న దదాతి మచ్ఛరీ, తదేవాదదతో భయం;

జిఘచ్ఛా చ పిపాసా చ, యస్స భాయతి మచ్ఛరీ;

తమేవ బాలం ఫుసతి, అస్మిం లోకే పరమ్హి చ.

‘‘తస్మా వినేయ్య మచ్ఛేరం, దజ్జా దానం మలాభిభూ;

పుఞ్ఞాని పరలోకస్మిం, పతిట్ఠా హోన్తి పాణిన’’న్తి.

అథ ఖో అపరా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమా గాథాయో అభాసి –

‘‘తే మతేసు న మీయన్తి, పన్థానంవ సహబ్బజం;

అప్పస్మిం యే పవేచ్ఛన్తి, ఏస ధమ్మో సనన్తనో.

‘‘అప్పస్మేకే పవేచ్ఛన్తి, బహునేకే న దిచ్ఛరే;

అప్పస్మా దక్ఖిణా దిన్నా, సహస్సేన సమం మితా’’తి.

అథ ఖో అపరా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమా గాథాయో అభాసి –

‘‘దుద్దదం దదమానానం, దుక్కరం కమ్మ కుబ్బతం;

అసన్తో నానుకుబ్బన్తి, సతం ధమ్మో దురన్వయో [దురన్నయో (సీ.)].

‘‘తస్మా సతఞ్చ అసతం [అసతఞ్చ (సీ. స్యా. కం.)], నానా హోతి ఇతో గతి;

అసన్తో నిరయం యన్తి, సన్తో సగ్గపరాయనా’’తి.

అథ ఖో అపరా దేవతా భగవతో సన్తికే ఏతదవోచ – ‘‘కస్స ను ఖో, భగవా, సుభాసిత’’న్తి?

‘‘సబ్బాసం వో సుభాసితం పరియాయేన; అపి చ మమపి సుణాథ –

‘‘ధమ్మం చరే యోపి సముఞ్జకం చరే,

దారఞ్చ పోసం దదమప్పకస్మిం;

సతం సహస్సానం సహస్సయాగినం,

కలమ్పి నాగ్ఘన్తి తథావిధస్స తే’’తి.

అథ ఖో అపరా దేవతా భగవన్తం గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘కేనేస యఞ్ఞో విపులో మహగ్గతో,

సమేన దిన్నస్స న అగ్ఘమేతి;

కథం [ఇదం పదం కత్థచి సీహళపోత్థకే నత్థి] సతం సహస్సానం సహస్సయాగినం,

కలమ్పి నాగ్ఘన్తి తథావిధస్స తే’’తి.

‘‘దదన్తి హేకే విసమే నివిట్ఠా,

ఛేత్వా వధిత్వా అథ సోచయిత్వా;

సా దక్ఖిణా అస్సుముఖా సదణ్డా,

సమేన దిన్నస్స న అగ్ఘమేతి.

‘‘ఏవం సతం సహస్సానం సహస్సయాగినం;

కలమ్పి నాగ్ఘన్తి తథావిధస్స తే’’తి.

౩. సాధుసుత్తం

౩౩. సావత్థినిదానం. అథ ఖో సమ్బహులా సతుల్లపకాయికా దేవతాయో అభిక్కన్తాయ రత్తియా అభిక్కన్తవణ్ణా కేవలకప్పం జేతవనం ఓభాసేత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠంసు. ఏకమన్తం ఠితా ఖో ఏకా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం ఉదానం ఉదానేసి –

‘‘సాధు ఖో, మారిస, దానం;

మచ్ఛేరా చ పమాదా చ, ఏవం దానం న దీయతి;

పుఞ్ఞం ఆకఙ్ఖమానేన, దేయ్యం హోతి విజానతా’’తి.

అథ ఖో అపరా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం ఉదానం ఉదానేసి –

‘‘సాధు ఖో, మారిస, దానం;

అపి చ అప్పకస్మిమ్పి సాహు దానం’’.

‘‘అప్పస్మేకే పవేచ్ఛన్తి, బహునేకే న దిచ్ఛరే;

అప్పస్మా దక్ఖిణా దిన్నా, సహస్సేన సమం మితా’’తి.

అథ ఖో అపరా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం ఉదానం ఉదానేసి –

‘‘సాధు ఖో, మారిస, దానం; అప్పకస్మిమ్పి సాహు దానం;

అపి చ సద్ధాయపి సాహు దానం’’.

‘‘దానఞ్చ యుద్ధఞ్చ సమానమాహు,

అప్పాపి సన్తా బహుకే జినన్తి;

అప్పమ్పి చే సద్దహానో దదాతి,

తేనేవ సో హోతి సుఖీ పరత్థా’’తి.

అథ ఖో అపరా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం ఉదానం ఉదానేసి –

‘‘సాధు ఖో, మారిస, దానం; అప్పకస్మిమ్పి సాహు దానం;

సద్ధాయపి సాహు దానం; అపి చ ధమ్మలద్ధస్సాపి సాహు దానం’’.

‘‘యో ధమ్మలద్ధస్స దదాతి దానం,

ఉట్ఠానవీరియాధిగతస్స జన్తు;

అతిక్కమ్మ సో వేతరణిం యమస్స,

దిబ్బాని ఠానాని ఉపేతి మచ్చో’’తి.

అథ ఖో అపరా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం ఉదానం ఉదానేసి –

‘‘సాధు ఖో, మారిస, దానం; అప్పకస్మిమ్పి సాహు దానం;

సద్ధాయపి సాహు దానం; ధమ్మలద్ధస్సాపి సాహు దానం;

అపి చ విచేయ్య దానమ్పి సాహు దానం’’.

‘‘విచేయ్య దానం సుగతప్పసత్థం,

యే దక్ఖిణేయ్యా ఇధ జీవలోకే;

ఏతేసు దిన్నాని మహప్ఫలాని,

బీజాని వుత్తాని యథా సుఖేత్తే’’తి.

అథ ఖో అపరా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం ఉదానం ఉదానేసి –

‘‘సాధు ఖో, మారిస, దానం; అప్పకస్మిమ్పి సాహు దానం;

సద్ధాయపి సాహు దానం; ధమ్మలద్ధస్సాపి సాహు దానం;

విచేయ్య దానమ్పి సాహు దానం; అపి చ పాణేసుపి సాధు సంయమో’’.

‘‘యో పాణభూతాని [పాణభూతేసు (సీ. పీ.)] అహేఠయం చరం,

పరూపవాదా న కరోన్తి పాపం;

భీరుం పసంసన్తి న హి తత్థ సూరం,

భయా హి సన్తో న కరోన్తి పాప’’న్తి.

అథ ఖో అపరా దేవతా భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘కస్స ను ఖో, భగవా, సుభాసిత’’న్తి?

‘‘సబ్బాసం వో సుభాసితం పరియాయేన, అపి చ మమపి సుణాథ –

‘‘సద్ధా హి దానం బహుధా పసత్థం,

దానా చ ఖో ధమ్మపదంవ సేయ్యో;

పుబ్బే చ హి పుబ్బతరే చ సన్తో,

నిబ్బానమేవజ్ఝగముం సపఞ్ఞా’’తి.

౪. నసన్తిసుత్తం

౩౪. ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. అథ ఖో సమ్బహులా సతుల్లపకాయికా దేవతాయో అభిక్కన్తాయ రత్తియా అభిక్కన్తవణ్ణా కేవలకప్పం జేతవనం ఓభాసేత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠంసు. ఏకమన్తం ఠితా ఖో ఏకా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘న సన్తి కామా మనుజేసు నిచ్చా,

సన్తీధ కమనీయాని యేసు [కామేసు (క.)] బద్ధో;

యేసు పమత్తో అపునాగమనం,

అనాగన్తా పురిసో మచ్చుధేయ్యా’’తి.

‘‘ఛన్దజం అఘం ఛన్దజం దుక్ఖం;

ఛన్దవినయా అఘవినయో;

అఘవినయా దుక్ఖవినయో’’తి.

‘‘న తే కామా యాని చిత్రాని లోకే,

సఙ్కప్పరాగో పురిసస్స కామో;

తిట్ఠన్తి చిత్రాని తథేవ లోకే,

అథేత్థ ధీరా వినయన్తి ఛన్దం.

‘‘కోధం జహే విప్పజహేయ్య మానం,

సంయోజనం సబ్బమతిక్కమేయ్య;

తం నామరూపస్మిమసజ్జమానం,

అకిఞ్చనం నానుపతన్తి దుక్ఖా.

‘‘పహాసి సఙ్ఖం న విమానమజ్ఝగా [న చ మానమజ్ఝగా (క. సీ.), న విమానమాగా (స్యా. కం.)],

అచ్ఛేచ్ఛి తణ్హం ఇధ నామరూపే;

తం ఛిన్నగన్థం అనిఘం నిరాసం,

పరియేసమానా నాజ్ఝగముం;

దేవా మనుస్సా ఇధ వా హురం వా,

సగ్గేసు వా సబ్బనివేసనేసూ’’తి.

‘‘తం చే హి నాద్దక్ఖుం తథావిముత్తం (ఇచ్చాయస్మా మోఘరాజా),

దేవా మనుస్సా ఇధ వా హురం వా;

నరుత్తమం అత్థచరం నరానం,

యే తం నమస్సన్తి పసంసియా తే’’తి.

‘‘పసంసియా తేపి భవన్తి భిక్ఖూ (మోఘరాజాతి భగవా),

యే తం నమస్సన్తి తథావిముత్తం;

అఞ్ఞాయ ధమ్మం విచికిచ్ఛం పహాయ,

సఙ్గాతిగా తేపి భవన్తి భిక్ఖూ’’తి.

౫. ఉజ్ఝానసఞ్ఞిసుత్తం

౩౫. ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. అథ ఖో సమ్బహులా ఉజ్ఝానసఞ్ఞికా దేవతాయో అభిక్కన్తాయ రత్తియా అభిక్కన్తవణ్ణా కేవలకప్పం జేతవనం ఓభాసేత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా వేహాసం అట్ఠంసు. వేహాసం ఠితా ఖో ఏకా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘అఞ్ఞథా సన్తమత్తానం, అఞ్ఞథా యో పవేదయే;

నికచ్చ కితవస్సేవ, భుత్తం థేయ్యేన తస్స తం.

‘‘యఞ్హి కయిరా తఞ్హి వదే, యం న కయిరా న తం వదే;

అకరోన్తం భాసమానానం, పరిజానన్తి పణ్డితా’’తి.

‘‘న యిదం భాసితమత్తేన, ఏకన్తసవనేన వా;

అనుక్కమితవే సక్కా, యాయం పటిపదా దళ్హా;

యాయ ధీరా పముచ్చన్తి, ఝాయినో మారబన్ధనా.

‘‘న వే ధీరా పకుబ్బన్తి, విదిత్వా లోకపరియాయం;

అఞ్ఞాయ నిబ్బుతా ధీరా, తిణ్ణా లోకే విసత్తిక’’న్తి.

అథ ఖో తా దేవతాయో పథవియం పతిట్ఠహిత్వా భగవతో పాదేసు సిరసా నిపతిత్వా భగవన్తం ఏతదవోచుం – ‘‘అచ్చయో నో, భన్తే, అచ్చగమా యథాబాలం యథామూళ్హం యథాఅకుసలం [యథాబాలా యథామూళ్హా యథాఅకుసలా (సబ్బత్థ)], యా మయం భగవన్తం ఆసాదేతబ్బం అమఞ్ఞిమ్హా. తాసం నో, భన్తే, భగవా అచ్చయం అచ్చయతో పటిగ్గణ్హాతు ఆయతిం సంవరాయా’’తి. అథ ఖో భగవా సితం పాత్వాకాసి. అథ ఖో తా దేవతాయో భియ్యోసోమత్తాయ ఉజ్ఝాయన్తియో వేహాసం అబ్భుగ్గఞ్ఛుం. ఏకా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –