౯. ధమ్మచేతియసుత్తం

౩౬౪. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సక్కేసు విహరతి మేదాళుపం [మేతళూపం (సీ.), మేదళుమ్పం (పీ.)] నామ సక్యానం నిగమో. తేన ఖో పన సమయేన రాజా పసేనది కోసలో నగరకం అనుప్పత్తో హోతి కేనచిదేవ కరణీయేన. అథ ఖో రాజా పసేనది కోసలో దీఘం కారాయనం ఆమన్తేసి – ‘‘యోజేహి, సమ్మ కారాయన, భద్రాని భద్రాని యానాని, ఉయ్యానభూమిం గచ్ఛామ సుభూమిం దస్సనాయా’’తి [సుభూమిదస్సనాయాతి (దీ. ని. ౨.౪౩)]. ‘‘ఏవం, దేవా’’తి ఖో దీఘో కారాయనో రఞ్ఞో పసేనదిస్స కోసలస్స పటిస్సుత్వా భద్రాని భద్రాని యానాని యోజాపేత్వా రఞ్ఞో పసేనదిస్స కోసలస్స పటివేదేసి – ‘‘యుత్తాని ఖో తే, దేవ, భద్రాని భద్రాని యానాని. యస్సదాని కాలం మఞ్ఞసీ’’తి. అథ ఖో రాజా పసేనది కోసలో భద్రం యానం అభిరుహిత్వా భద్రేహి భద్రేహి యానేహి నగరకమ్హా నియ్యాసి మహచ్చా రాజానుభావేన. యేన ఆరామో తేన పాయాసి. యావతికా యానస్స భూమి యానేన గన్త్వా యానా పచ్చోరోహిత్వా పత్తికోవ ఆరామం పావిసి. అద్దసా ఖో రాజా పసేనది కోసలో ఆరామే జఙ్ఘావిహారం అనుచఙ్కమమానో అనువిచరమానో రుక్ఖమూలాని పాసాదికాని పసాదనీయాని అప్పసద్దాని అప్పనిగ్ఘోసాని విజనవాతాని మనుస్సరాహస్సేయ్యకాని [మనుస్సరాహసేయ్యకాని (సీ. పీ.)] పటిసల్లానసారుప్పాని. దిస్వాన భగవన్తంయేవ ఆరబ్భ సతి ఉదపాది – ‘‘ఇమాని ఖో తాని రుక్ఖమూలాని పాసాదికాని పసాదనీయాని అప్పసద్దాని అప్పనిగ్ఘోసాని విజనవాతాని మనుస్సరాహస్సేయ్యకాని పటిసల్లానసారుప్పాని, యత్థ సుదం మయం తం భగవన్తం పయిరుపాసామ అరహన్తం సమ్మాసమ్బుద్ధ’’న్తి.

౩౬౫. అథ ఖో రాజా పసేనది కోసలో దీఘం కారాయనం ఆమన్తేసి – ‘‘ఇమాని ఖో, సమ్మ కారాయన, తాని రుక్ఖమూలాని పాసాదికాని పసాదనీయాని అప్పసద్దాని అప్పనిగ్ఘోసాని విజనవాతాని మనుస్సరాహస్సేయ్యకాని పటిసల్లానసారుప్పాని, యత్థ సుదం మయం తం భగవన్తం పయిరుపాసామ అరహన్తం సమ్మాసమ్బుద్ధం. కహం ను ఖో, సమ్మ కారాయన, ఏతరహి సో భగవా విహరతి అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో’’తి? ‘‘అత్థి, మహారాజ, మేదాళుపం నామ సక్యానం నిగమో. తత్థ సో భగవా ఏతరహి విహరతి అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో’’తి. ‘‘కీవదూరే [కీవదూరో (సీ. స్యా. కం. పీ.)] పన, సమ్మ కారాయన, నగరకమ్హా మేదాళుపం నామ సక్యానం నిగమో హోతీ’’తి? ‘‘న దూరే, మహారాజ; తీణి యోజనాని; సక్కా దివసావసేసేన గన్తు’’న్తి. ‘‘తేన హి, సమ్మ కారాయన, యోజేహి భద్రాని భద్రాని యానాని, గమిస్సామ మయం తం భగవన్తం దస్సనాయ అరహన్తం సమ్మాసమ్బుద్ధ’’న్తి. ‘‘ఏవం, దేవా’’తి ఖో దీఘో కారాయనో రఞ్ఞో పసేనదిస్స కోసలస్స పటిస్సుత్వా భద్రాని భద్రాని యానాని యోజాపేత్వా రఞ్ఞో పసేనదిస్స కోసలస్స పటివేదేసి – ‘‘యుత్తాని ఖో తే, దేవ, భద్రాని భద్రాని యానాని. యస్సదాని కాలం మఞ్ఞసీ’’తి. అథ ఖో రాజా పసేనది కోసలో భద్రం యానం అభిరుహిత్వా భద్రేహి భద్రేహి యానేహి నగరకమ్హా యేన మేదాళుపం నామ సక్యానం నిగమో తేన పాయాసి. తేనేవ దివసావసేసేన మేదాళుపం నామ సక్యానం నిగమం సమ్పాపుణి. యేన ఆరామో తేన పాయాసి. యావతికా యానస్స భూమి యానేన గన్త్వా యానా పచ్చోరోహిత్వా పత్తికోవ ఆరామం పావిసి.

౩౬౬. తేన ఖో పన సమయేన సమ్బహులా భిక్ఖూ అబ్భోకాసే చఙ్కమన్తి. అథ ఖో రాజా పసేనది కోసలో యేన తే భిక్ఖూ తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా తే భిక్ఖూ ఏతదవోచ – ‘‘కహం ను ఖో, భన్తే, ఏతరహి సో భగవా విహరతి అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో? దస్సనకామా హి మయం తం భగవన్తం అరహన్తం సమ్మాసమ్బుద్ధ’’న్తి. ‘‘ఏసో, మహారాజ, విహారో సంవుతద్వారో. తేన అప్పసద్దో ఉపసఙ్కమిత్వా అతరమానో ఆళిన్దం పవిసిత్వా ఉక్కాసిత్వా అగ్గళం ఆకోటేహి. వివరిస్సతి భగవా తే ద్వార’’న్తి. అథ ఖో రాజా పసేనది కోసలో తత్థేవ ఖగ్గఞ్చ ఉణ్హీసఞ్చ దీఘస్స కారాయనస్స పాదాసి. అథ ఖో దీఘస్స కారాయనస్స ఏతదహోసి – ‘‘రహాయతి ఖో దాని రాజా [మహారాజా (సీ. స్యా. కం. పీ.)], ఇధేవ [తేనిధేవ (సీ.)] దాని మయా ఠాతబ్బ’’న్తి. అథ ఖో రాజా పసేనది కోసలో యేన సో విహారో సంవుతద్వారో తేన అప్పసద్దో ఉపసఙ్కమిత్వా అతరమానో ఆళిన్దం పవిసిత్వా ఉక్కాసిత్వా అగ్గళం ఆకోటేసి. వివరి భగవా ద్వారం. అథ ఖో రాజా పసేనది కోసలో విహారం పవిసిత్వా భగవతో పాదేసు సిరసా నిపతిత్వా భగవతో పాదాని ముఖేన చ పరిచుమ్బతి, పాణీహి చ పరిసమ్బాహతి, నామఞ్చ సావేతి – ‘‘రాజాహం, భన్తే, పసేనది కోసలో; రాజాహం, భన్తే, పసేనది కోసలో’’తి.

౩౬౭. ‘‘కిం పన త్వం, మహారాజ, అత్థవసం సమ్పస్సమానో ఇమస్మిం సరీరే ఏవరూపం పరమనిపచ్చకారం కరోసి, మిత్తూపహారం [చిత్తూపహారం (సీ.)] ఉపదంసేసీ’’తి? ‘‘అత్థి ఖో మే, భన్తే, భగవతి ధమ్మన్వయో – ‘హోతి సమ్మాసమ్బుద్ధో భగవా, స్వాక్ఖాతో భగవతా ధమ్మో, సుప్పటిపన్నో భగవతో సావకసఙ్ఘో’తి. ఇధాహం, భన్తే, పస్సామి ఏకే సమణబ్రాహ్మణే పరియన్తకతం బ్రహ్మచరియం చరన్తే దసపి వస్సాని, వీసమ్పి వస్సాని, తింసమ్పి వస్సాని, చత్తారీసమ్పి వస్సాని. తే అపరేన సమయేన సున్హాతా సువిలిత్తా కప్పితకేసమస్సూ పఞ్చహి కామగుణేహి సమప్పితా సమఙ్గీభూతా పరిచారేన్తి. ఇధ పనాహం, భన్తే, భిక్ఖూ పస్సామి యావజీవం ఆపాణకోటికం పరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం చరన్తే. న ఖో పనాహం, భన్తే, ఇతో బహిద్ధా అఞ్ఞం ఏవం పరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం సమనుపస్సామి. అయమ్పి ఖో మే, భన్తే, భగవతి ధమ్మన్వయో హోతి – ‘సమ్మాసమ్బుద్ధో భగవా, స్వాక్ఖాతో భగవతా ధమ్మో, సుప్పటిపన్నో భగవతో సావకసఙ్ఘో’’తి.

౩౬౮. ‘‘పున చపరం, భన్తే, రాజానోపి రాజూహి వివదన్తి, ఖత్తియాపి ఖత్తియేహి వివదన్తి, బ్రాహ్మణాపి బ్రాహ్మణేహి వివదన్తి, గహపతయోపి గహపతీహి వివదన్తి, మాతాపి పుత్తేన వివదతి, పుత్తోపి మాతరా వివదతి, పితాపి పుత్తేన వివదతి, పుత్తోపి పితరా వివదతి, భాతాపి భగినియా వివదతి, భగినీపి భాతరా వివదతి, సహాయోపి సహాయేన వివదతి. ఇధ పనాహం, భన్తే, భిక్ఖూ పస్సామి సమగ్గే సమ్మోదమానే అవివదమానే ఖీరోదకీభూతే అఞ్ఞమఞ్ఞం పియచక్ఖూహి సమ్పస్సన్తే విహరన్తే. న ఖో పనాహం, భన్తే, ఇతో బహిద్ధా అఞ్ఞం ఏవం సమగ్గం పరిసం సమనుపస్సామి. అయమ్పి ఖో మే, భన్తే, భగవతి ధమ్మన్వయో హోతి – ‘సమ్మాసమ్బుద్ధో భగవా, స్వాక్ఖాతో భగవతా ధమ్మో, సుప్పటిపన్నో భగవతో సావకసఙ్ఘో’తి.

౩౬౯. ‘‘పున చపరాహం, భన్తే, ఆరామేన ఆరామం, ఉయ్యానేన ఉయ్యానం అనుచఙ్కమామి అనువిచరామి. సోహం తత్థ పస్సామి ఏకే సమణబ్రాహ్మణే కిసే లూఖే దుబ్బణ్ణే ఉప్పణ్డుప్పణ్డుకజాతే ధమనిసన్థతగత్తే, న వియ మఞ్ఞే చక్ఖుం బన్ధన్తే జనస్స దస్సనాయ. తస్స మయ్హం, భన్తే, ఏతదహోసి – ‘అద్ధా ఇమే ఆయస్మన్తో అనభిరతా వా బ్రహ్మచరియం చరన్తి, అత్థి వా తేసం కిఞ్చి పాపం కమ్మం కతం పటిచ్ఛన్నం; తథా హి ఇమే ఆయస్మన్తో కిసా లూఖా దుబ్బణ్ణా ఉప్పణ్డుప్పణ్డుకజాతా ధమనిసన్థతగత్తా, న వియ మఞ్ఞే చక్ఖుం బన్ధన్తి జనస్స దస్సనాయా’తి. త్యాహం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవం వదామి – ‘కిం ను ఖో తుమ్హే ఆయస్మన్తో కిసా లూఖా దుబ్బణ్ణా ఉప్పణ్డుప్పణ్డుకజాతా ధమనిసన్థతగత్తా, న వియ మఞ్ఞే చక్ఖుం బన్ధథ జనస్స దస్సనాయా’తి? తే ఏవమాహంసు – ‘బన్ధుకరోగో నో [పణ్డుకరోగినో (క.)], మహారాజా’తి. ఇధ పనాహం, భన్తే, భిక్ఖూ పస్సామి హట్ఠపహట్ఠే ఉదగ్గుదగ్గే అభిరతరూపే పీణిన్ద్రియే [పీణితిన్ద్రియే (సీ. పీ.)] అప్పోస్సుక్కే పన్నలోమే పరదత్తవుత్తే మిగభూతేన చేతసా విహరన్తే. తస్స మయ్హం, భన్తే, ఏతదహోసి – ‘అద్ధా ఇమే ఆయస్మన్తో తస్స భగవతో సాసనే ఉళారం పుబ్బేనాపరం విసేసం జానన్తి; తథా హి ఇమే ఆయస్మన్తో హట్ఠపహట్ఠా ఉదగ్గుదగ్గా అభిరతరూపా పీణిన్ద్రియా అప్పోస్సుక్కా పన్నలోమా పరదత్తవుత్తా మిగభూతేన చేతసా విహరన్తీ’తి. అయమ్పి ఖో మే, భన్తే, భగవతి ధమ్మన్వయో హోతి – ‘సమ్మాసమ్బుద్ధో భగవా, స్వాక్ఖాతో భగవతా ధమ్మో, సుప్పటిపన్నో భగవతో సావకసఙ్ఘో’తి.

౩౭౦. ‘‘పున చపరాహం, భన్తే, రాజా ఖత్తియో ముద్ధావసిత్తో; పహోమి ఘాతేతాయం వా ఘాతేతుం, జాపేతాయం వా జాపేతుం, పబ్బాజేతాయం వా పబ్బాజేతుం. తస్స మయ్హం, భన్తే, అడ్డకరణే నిసిన్నస్స అన్తరన్తరా కథం ఓపాతేన్తి. సోహం న లభామి – ‘మా మే భోన్తో అడ్డకరణే నిసిన్నస్స అన్తరన్తరా కథం ఓపాతేథ [ఓపాతేన్తు (సీ.) ఉపరిసేలసుత్తే పన ‘‘ఓపాతేథా’’తియేవ దిస్సతి], కథాపరియోసానం మే భోన్తో ఆగమేన్తూ’తి. తస్స మయ్హం, భన్తే, అన్తరన్తరా కథం ఓపాతేన్తి. ఇధ పనాహం, భన్తే, భిక్ఖూ పస్సామి; యస్మిం సమయే భగవా అనేకసతాయ పరిసాయ ధమ్మం దేసేతి, నేవ తస్మిం సమయే భగవతో సావకానం ఖిపితసద్దో వా హోతి ఉక్కాసితసద్దో వా. భూతపుబ్బం, భన్తే, భగవా అనేకసతాయ పరిసాయ ధమ్మం దేసేతి. తత్రఞ్ఞతరో భగవతో సావకో ఉక్కాసి. తమేనం అఞ్ఞతరో సబ్రహ్మచారీ జణ్ణుకేన ఘట్టేసి – ‘అప్పసద్దో ఆయస్మా హోతు, మాయస్మా సద్దమకాసి; సత్థా నో భగవా ధమ్మం దేసేతీ’తి. తస్స మయ్హం, భన్తే, ఏతదహోసి – ‘అచ్ఛరియం వత, భో, అబ్భుతం వత, భో! అదణ్డేన వత కిర, భో, అసత్థేన ఏవం సువినీతా పరిసా భవిస్సతీ’తి! న ఖో పనాహం, భన్తే, ఇతో బహిద్ధా అఞ్ఞం ఏవం సువినీతం పరిసం సమనుపస్సామి. అయమ్పి ఖో మే, భన్తే, భగవతి ధమ్మన్వయో హోతి – ‘సమ్మాసమ్బుద్ధో భగవా, స్వాక్ఖాతో భగవతా ధమ్మో, సుప్పటిపన్నో భగవతో సావకసఙ్ఘో’తి.

౩౭౧. ‘‘పున చపరాహం, భన్తే, పస్సామి ఇధేకచ్చే ఖత్తియపణ్డితే నిపుణే కతపరప్పవాదే వాలవేధిరూపే. తే భిన్దన్తా [వోభిన్దన్తా (సీ.)] మఞ్ఞే చరన్తి పఞ్ఞాగతేన దిట్ఠిగతాని. తే సుణన్తి – ‘సమణో ఖలు, భో, గోతమో అముకం నామ గామం వా నిగమం వా ఓసరిస్సతీ’తి. తే పఞ్హం అభిసఙ్ఖరోన్తి – ‘ఇమం మయం పఞ్హం సమణం గోతమం ఉపసఙ్కమిత్వా పుచ్ఛిస్సామ. ఏవం చే నో పుట్ఠో ఏవం బ్యాకరిస్సతి, ఏవమస్స మయం వాదం ఆరోపేస్సామ; ఏవం చేపి నో పుట్ఠో ఏవం బ్యాకరిస్సతి, ఏవమ్పిస్స మయం వాదం ఆరోపేస్సామా’తి. తే సుణన్తి – ‘సమణో ఖలు, భో, గోతమో అముకం నామ గామం వా నిగమం వా ఓసటో’తి. తే యేన భగవా తేనుపసఙ్కమన్తి. తే భగవా ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేతి సమాదపేతి సముత్తేజేతి సమ్పహంసేతి. తే భగవతా ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సితా సమాదపితా సముత్తేజితా సమ్పహంసితా న చేవ భగవన్తం పఞ్హం పుచ్ఛన్తి, కుతో వాదం ఆరోపేస్సన్తి? అఞ్ఞదత్థు భగవతో సావకా సమ్పజ్జన్తి. అయమ్పి ఖో మే, భన్తే, భగవతి ధమ్మన్వయో హోతి – ‘సమ్మాసమ్బుద్ధో భగవా, స్వాక్ఖాతో భగవతా ధమ్మో, సుప్పటిపన్నో భగవతో సావకసఙ్ఘో’తి.

౩౭౨. ‘‘పున చపరాహం, భన్తే, పస్సామి ఇధేకచ్చే బ్రాహ్మణపణ్డితే…పే… గహపతిపణ్డితే…పే… సమణపణ్డితే నిపుణే కతపరప్పవాదే వాలవేధిరూపే. తే భిన్దన్తా మఞ్ఞే చరన్తి పఞ్ఞాగతేన దిట్ఠిగతాని. తే సుణన్తి – ‘సమణో ఖలు, భో, గోతమో అముకం నామ గామం వా నిగమం వా ఓసరిస్సతీ’తి. తే పఞ్హం అభిసఙ్ఖరోన్తి – ‘ఇమం మయం పఞ్హం సమణం గోతమం ఉపసఙ్కమిత్వా పుచ్ఛిస్సామ. ఏవం చే నో పుట్ఠో ఏవం బ్యాకరిస్సతి, ఏవమస్స మయం వాదం ఆరోపేస్సామ; ఏవం చేపి నో పుట్ఠో ఏవం బ్యాకరిస్సతి, ఏవమ్పిస్స మయం వాదం ఆరోపేస్సామా’తి. తే సుణన్తి – ‘సమణో ఖలు, భో, గోతమో అముకం నామ గామం వా నిగమం వా ఓసటో’తి. తే యేన భగవా తేనుపసఙ్కమన్తి. తే భగవా ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేతి సమాదపేతి సముత్తేజేతి సమ్పహంసేతి. తే భగవతా ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సితా సమాదపితా సముత్తేజితా సమ్పహంసితా న చేవ భగవన్తం పఞ్హం పుచ్ఛన్తి, కుతో వాదం ఆరోపేస్సన్తి? అఞ్ఞదత్థు భగవన్తంయేవ ఓకాసం యాచన్తి అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జాయ. తే భగవా పబ్బాజేతి. తే తథాపబ్బజితా సమానా ఏకా వూపకట్ఠా అప్పమత్తా ఆతాపినో పహితత్తా విహరన్తా నచిరస్సేవ – యస్సత్థాయ కులపుత్తా సమ్మదేవ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజన్తి తదనుత్తరం – బ్రహ్మచరియపరియోసానం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరన్తి. తే ఏవమాహంసు – ‘మనం వత, భో, అనస్సామ; మనం వత, భో, పనస్సామ’. మయఞ్హి పుబ్బే అస్సమణావ సమానా సమణామ్హాతి పటిజానిమ్హా, అబ్రాహ్మణావ సమానా బ్రాహ్మణామ్హాతి పటిజానిమ్హా, అనరహన్తోవ సమానా అరహన్తామ్హాతి పటిజానిమ్హా. ‘ఇదాని ఖోమ్హ సమణా, ఇదాని ఖోమ్హ బ్రాహ్మణా, ఇదాని ఖోమ్హ అరహన్తో’తి. అయమ్పి ఖో మే, భన్తే, భగవతి ధమ్మన్వయో హోతి – ‘సమ్మాసమ్బుద్ధో భగవా, స్వాక్ఖాతో భగవతా ధమ్మో, సుప్పటిపన్నో భగవతో సావకసఙ్ఘో’తి.

౩౭౩. ‘‘పున చపరాహం, భన్తే, ఇమే ఇసిదత్తపురాణా థపతయో మమభత్తా మమయానా, అహం నేసం జీవికాయ [జీవితస్స (సీ.), జీవికం (సీ. అట్ఠ.), జీవితం (స్యా. కం. పీ. క.)] దాతా, యసస్స ఆహత్తా; అథ చ పన నో తథా మయి నిపచ్చకారం కరోన్తి యథా భగవతి. భూతపుబ్బాహం, భన్తే, సేనం అబ్భుయ్యాతో సమానో ఇమే చ ఇసిదత్తపురాణా థపతయో వీమంసమానో అఞ్ఞతరస్మిం సమ్బాధే ఆవసథే వాసం ఉపగచ్ఛిం. అథ ఖో, భన్తే, ఇమే ఇసిదత్తపురాణా థపతయో బహుదేవ రత్తిం ధమ్మియా కథాయ వీతినామేత్వా, యతో అహోసి భగవా [అస్సోసుం ఖో భగవన్తం (సీ. స్యా. కం. పీ.)] తతో సీసం కత్వా మం పాదతో కరిత్వా నిపజ్జింసు. తస్స మయ్హం, భన్తే, ఏతదహోసి – ‘అచ్ఛరియం వత, భో, అబ్భుతం వత, భో! ఇమే ఇసిదత్తపురాణా థపతయో మమభత్తా మమయానా, అహం నేసం జీవికాయ దాతా, యసస్స ఆహత్తా; అథ చ పన నో తథా మయి నిపచ్చకారం కరోన్తి యథా భగవతి. అద్ధా ఇమే ఆయస్మన్తో తస్స భగవతో సాసనే ఉళారం పుబ్బేనాపరం విసేసం జానన్తీ’తి. అయమ్పి ఖో మే, భన్తే, భగవతి ధమ్మన్వయో హోతి – ‘సమ్మాసమ్బుద్ధో భగవా, స్వాక్ఖాతో భగవతా ధమ్మో, సుప్పటిపన్నో భగవతో సావకసఙ్ఘో’తి.

౩౭౪. ‘‘పున చపరం, భన్తే, భగవాపి ఖత్తియో, అహమ్పి ఖత్తియో; భగవాపి కోసలో, అహమ్పి కోసలో; భగవాపి ఆసీతికో, అహమ్పి ఆసీతికో. యమ్పి, భన్తే, భగవాపి ఖత్తియో అహమ్పి ఖత్తియో, భగవాపి కోసలో అహమ్పి కోసలో, భగవాపి ఆసీతికో అహమ్పి ఆసీతికో; ఇమినావారహామేవాహం [ఇమినాపాహం (క.)], భన్తే, భగవతి పరమనిపచ్చకారం కాతుం, మిత్తూపహారం ఉపదంసేతుం. హన్ద, చ దాని మయం, భన్తే, గచ్ఛామ; బహుకిచ్చా మయం బహుకరణీయా’’తి. ‘‘యస్సదాని త్వం, మహారాజ, కాలం మఞ్ఞసీ’’తి. అథ ఖో రాజా పసేనది కోసలో ఉట్ఠాయాసనా భగవన్తం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా పక్కామి. అథ ఖో భగవా అచిరపక్కన్తస్స రఞ్ఞో పసేనదిస్స కోసలస్స భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘ఏసో, భిక్ఖవే, రాజా పసేనది కోసలో ధమ్మచేతియాని భాసిత్వా ఉట్ఠాయాసనా పక్కన్తో. ఉగ్గణ్హథ, భిక్ఖవే, ధమ్మచేతియాని; పరియాపుణాథ, భిక్ఖవే, ధమ్మచేతియాని; ధారేథ, భిక్ఖవే, ధమ్మచేతియాని. అత్థసంహితాని, భిక్ఖవే, ధమ్మచేతియాని ఆదిబ్రహ్మచరియకానీ’’తి.

ఇదమవోచ భగవా. అత్తమనా తే భిక్ఖూ భగవతో భాసితం అభినన్దున్తి.

ధమ్మచేతియసుత్తం నిట్ఠితం నవమం.