౧౦. కణ్ణకత్థలసుత్తం

౩౭౫. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా ఉరుఞ్ఞాయం [ఉజుఞ్ఞాయం (సీ. పీ.), ఉదఞ్ఞాయం (స్యా. కం.)] విహరతి కణ్ణకత్థలే మిగదాయే. తేన ఖో పన సమయేన రాజా పసేనది కోసలో ఉరుఞ్ఞం అనుప్పత్తో హోతి కేనచిదేవ కరణీయేన. అథ ఖో రాజా పసేనది కోసలో అఞ్ఞతరం పురిసం ఆమన్తేసి – ‘‘ఏహి త్వం, అమ్భో పురిస, యేన భగవా తేనుపసఙ్కమ; ఉపసఙ్కమిత్వా మమ వచనేన భగవతో పాదే సిరసా వన్దాహి, అప్పాబాధం అప్పాతఙ్కం లహుట్ఠానం బలం ఫాసువిహారం పుచ్ఛ – ‘రాజా, భన్తే, పసేనది కోసలో భగవతో పాదే సిరసా వన్దతి, అప్పాబాధం అప్పాతఙ్కం లహుట్ఠానం బలం ఫాసువిహారం పుచ్ఛతీ’తి. ఏవఞ్చ వదేహి – ‘అజ్జ కిర, భన్తే, రాజా పసేనది కోసలో పచ్ఛాభత్తం భుత్తపాతరాసో భగవన్తం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమిస్సతీ’’’తి. ‘‘ఏవం, దేవా’’తి ఖో సో పురిసో రఞ్ఞో పసేనదిస్స కోసలస్స పటిస్సుత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో సో పురిసో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘రాజా, భన్తే, పసేనది కోసలో భగవతో పాదే సిరసా వన్దతి, అప్పాబాధం అప్పాతఙ్కం లహుట్ఠానం బలం ఫాసువిహారం పుచ్ఛతి; ఏవఞ్చ వదేతి – ‘అజ్జ కిర భన్తే, రాజా పసేనది కోసలో పచ్ఛాభత్తం భుత్తపాతరాసో భగవన్తం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమిస్సతీ’’’తి. అస్సోసుం ఖో సోమా చ భగినీ సకులా చ భగినీ – ‘‘అజ్జ కిర రాజా పసేనది కోసలో పచ్ఛాభత్తం భుత్తపాతరాసో భగవన్తం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమిస్సతీ’’తి. అథ ఖో సోమా చ భగినీ సకులా చ భగినీ రాజానం పసేనదిం కోసలం భత్తాభిహారే ఉపసఙ్కమిత్వా ఏతదవోచుం – ‘‘తేన హి, మహారాజ, అమ్హాకమ్పి వచనేన భగవతో పాదే సిరసా వన్దాహి, అప్పాబాధం అప్పాతఙ్కం లహుట్ఠానం బలం ఫాసువిహారం పుచ్ఛ – ‘సోమా చ, భన్తే, భగినీ సకులా చ భగినీ భగవతో పాదే సిరసా వన్దతి, అప్పాబాధం అప్పాతఙ్కం లహుట్ఠానం బలం ఫాసువిహారం పుచ్ఛతీ’’’తి.

౩౭౬. అథ ఖో రాజా పసేనది కోసలో పచ్ఛాభత్తం భుత్తపాతరాసో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో రాజా పసేనది కోసలో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘సోమా చ, భన్తే, భగినీ సకులా చ భగినీ భగవతో పాదే సిరసా వన్దతి [వన్దన్తి (సీ. స్యా. కం. పీ.)], అప్పాబాధం అప్పాతఙ్కం లహుట్ఠానం బలం ఫాసువిహారం పుచ్ఛతీ’’తి [పుచ్ఛన్తీతి (సీ. స్యా. కం. పీ.)]. ‘‘కిం పన, మహారాజ, సోమా చ భగినీ సకులా చ భగినీ అఞ్ఞం దూతం నాలత్థు’’న్తి? ‘‘అస్సోసుం ఖో, భన్తే, సోమా చ భగినీ సకులా చ భగినీ – ‘అజ్జ కిర రాజా పసేనది కోసలో పచ్ఛాభత్తం భుత్తపాతరాసో భగవన్తం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమిస్సతీ’తి. అథ ఖో, భన్తే, సోమా చ భగినీ సకులా చ భగినీ మం భత్తాభిహారే ఉపసఙ్కమిత్వా ఏతదవోచుం – ‘తేన హి, మహారాజ, అమ్హాకమ్పి వచనేన భగవతో పాదే సిరసా వన్దాహి, అప్పాబాధం అప్పాతఙ్కం లహుట్ఠానం బలం ఫాసువిహారం పుచ్ఛ – సోమా చ భగినీ సకులా చ భగినీ భగవతో పాదే సిరసా వన్దతి, అప్పాబాధం అప్పాతఙ్కం లహుట్ఠానం బలం ఫాసువిహారం పుచ్ఛతీ’’’తి. ‘‘సుఖినియో హోన్తు తా, మహారాజ, సోమా చ భగినీ సకులా చ భగినీ’’తి.

౩౭౭. అథ ఖో రాజా పసేనది కోసలో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘సుతం మేతం, భన్తే, సమణో గోతమో ఏవమాహ – ‘నత్థి సో సమణో వా బ్రాహ్మణో వా యో సబ్బఞ్ఞూ సబ్బదస్సావీ అపరిసేసం ఞాణదస్సనం పటిజానిస్సతి, నేతం ఠానం విజ్జతీ’తి. యే తే, భన్తే, ఏవమాహంసు – ‘సమణో గోతమో ఏవమాహ – నత్థి సో సమణో వా బ్రాహ్మణో వా యో సబ్బఞ్ఞూ సబ్బదస్సావీ అపరిసేసం ఞాణదస్సనం పటిజానిస్సతి, నేతం ఠానం విజ్జతీ’తి; కచ్చి తే, భన్తే, భగవతో వుత్తవాదినో, న చ భగవన్తం అభూతేన అబ్భాచిక్ఖన్తి, ధమ్మస్స చానుధమ్మం బ్యాకరోన్తి, న చ కోచి సహధమ్మికో వాదానువాదో గారయ్హం ఠానం ఆగచ్ఛతీ’’తి? ‘‘యే తే, మహారాజ, ఏవమాహంసు – ‘సమణో గోతమో ఏవమాహ – నత్థి సో సమణో వా బ్రాహ్మణో వా యో సబ్బఞ్ఞూ సబ్బదస్సావీ అపరిసేసం ఞాణదస్సనం పటిజానిస్సతి, నేతం ఠానం విజ్జతీ’తి; న మే తే వుత్తవాదినో, అబ్భాచిక్ఖన్తి చ పన మం తే అసతా అభూతేనా’’తి.

౩౭౮. అథ ఖో రాజా పసేనది కోసలో విటటూభం సేనాపతిం ఆమన్తేసి – ‘‘కో ను ఖో, సేనాపతి, ఇమం కథావత్థుం రాజన్తేపురే అబ్భుదాహాసీ’’తి? ‘‘సఞ్జయో, మహారాజ, బ్రాహ్మణో ఆకాసగోత్తో’’తి. అథ ఖో రాజా పసేనది కోసలో అఞ్ఞతరం పురిసం ఆమన్తేసి – ‘‘ఏహి త్వం, అమ్భో పురిస, మమ వచనేన సఞ్జయం బ్రాహ్మణం ఆకాసగోత్తం ఆమన్తేహి – ‘రాజా తం, భన్తే, పసేనది కోసలో ఆమన్తేతీ’’’తి. ‘‘ఏవం, దేవా’’తి ఖో సో పురిసో రఞ్ఞో పసేనదిస్స కోసలస్స పటిస్సుత్వా యేన సఞ్జయో బ్రాహ్మణో ఆకాసగోత్తో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా సఞ్జయం బ్రాహ్మణం ఆకాసగోత్తం ఏతదవోచ – ‘‘రాజా తం, భన్తే, పసేనది కోసలో ఆమన్తేతీ’’తి. అథ ఖో రాజా పసేనది కోసలో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘సియా ను ఖో, భన్తే, భగవతా అఞ్ఞదేవ కిఞ్చి సన్ధాయ భాసితం, తఞ్చ జనో అఞ్ఞథాపి పచ్చాగచ్ఛేయ్య [పచ్చాగచ్ఛేయ్యాతి, అభిజానామి మహారాజ వాచం భాసితాతి (సీ.)]. యథా కథం పన, భన్తే, భగవా అభిజానాతి వాచం భాసితా’’తి? ‘‘ఏవం ఖో అహం, మహారాజ, అభిజానామి వాచం భాసితా – ‘నత్థి సో సమణో వా బ్రాహ్మణో వా యో సకిదేవ సబ్బం ఞస్సతి, సబ్బం దక్ఖితి, నేతం ఠానం విజ్జతీ’’’తి. ‘‘హేతురూపం, భన్తే, భగవా ఆహ; సహేతురూపం, భన్తే, భగవా ఆహ – ‘నత్థి సో సమణో వా బ్రాహ్మణో వా యో సకిదేవ సబ్బం ఞస్సతి, సబ్బం దక్ఖితి, నేతం ఠానం విజ్జతీ’’’తి. ‘‘చత్తారోమే, భన్తే, వణ్ణా – ఖత్తియా, బ్రాహ్మణా, వేస్సా, సుద్దా. ఇమేసం ను ఖో, భన్తే, చతున్నం వణ్ణానం సియా విసేసో సియా నానాకరణ’’న్తి? ‘‘చత్తారోమే, మహారాజ, వణ్ణా – ఖత్తియా, బ్రాహ్మణా, వేస్సా, సుద్దా. ఇమేసం ఖో, మహారాజ, చతున్నం వణ్ణానం ద్వే వణ్ణా అగ్గమక్ఖాయన్తి – ఖత్తియా చ బ్రాహ్మణా చ – యదిదం అభివాదనపచ్చుట్ఠానఅఞ్జలికమ్మసామీచికమ్మానీ’’తి [సామిచికమ్మానన్తి (సీ.)]. ‘‘నాహం, భన్తే, భగవన్తం దిట్ఠధమ్మికం పుచ్ఛామి; సమ్పరాయికాహం, భన్తే, భగవన్తం పుచ్ఛామి. చత్తారోమే, భన్తే, వణ్ణా – ఖత్తియా, బ్రాహ్మణా, వేస్సా, సుద్దా. ఇమేసం ను ఖో, భన్తే, చతున్నం వణ్ణానం సియా విసేసో సియా నానాకరణ’’న్తి?

౩౭౯. ‘‘పఞ్చిమాని, మహారాజ, పధానియఙ్గాని. కతమాని పఞ్చ? ఇధ, మహారాజ, భిక్ఖు సద్ధో హోతి, సద్దహతి తథాగతస్స బోధిం – ‘ఇతిపి సో భగవా అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో విజ్జాచరణసమ్పన్నో సుగతో లోకవిదూ అనుత్తరో పురిసదమ్మసారథి సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవా’తి; అప్పాబాధో హోతి అప్పాతఙ్కో సమవేపాకినియా గహణియా సమన్నాగతో నాతిసీతాయ నాచ్చుణ్హాయ మజ్ఝిమాయ పధానక్ఖమాయ; అసఠో హోతి అమాయావీ యథాభూతం అత్తానం ఆవికత్తా సత్థరి వా విఞ్ఞూసు వా సబ్రహ్మచారీసు; ఆరద్ధవీరియో విహరతి అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ, కుసలానం ధమ్మానం ఉపసమ్పదాయ, థామవా దళ్హపరక్కమో అనిక్ఖిత్తధురో కుసలేసు ధమ్మేసు; పఞ్ఞవా హోతి ఉదయత్థగామినియా పఞ్ఞాయ సమన్నాగతో అరియాయ నిబ్బేధికాయ సమ్మాదుక్ఖక్ఖయగామినియా – ఇమాని ఖో, మహారాజ, పఞ్చ పధానియఙ్గాని. చత్తారోమే, మహారాజ, వణ్ణా – ఖత్తియా, బ్రాహ్మణా, వేస్సా, సుద్దా. తే చస్సు ఇమేహి పఞ్చహి పధానియఙ్గేహి సమన్నాగతా; ఏత్థ పన నేసం అస్స దీఘరత్తం హితాయ సుఖాయా’’తి. ‘‘చత్తారోమే, భన్తే, వణ్ణా – ఖత్తియా, బ్రాహ్మణా, వేస్సా, సుద్దా. తే చస్సు ఇమేహి పఞ్చహి పధానియఙ్గేహి సమన్నాగతా; ఏత్థ పన నేసం, భన్తే, సియా విసేసో సియా నానాకరణ’’న్తి? ‘‘ఏత్థ ఖో నేసాహం, మహారాజ, పధానవేమత్తతం వదామి. సేయ్యథాపిస్సు, మహారాజ, ద్వే హత్థిదమ్మా వా అస్సదమ్మా వా గోదమ్మా వా సుదన్తా సువినీతా, ద్వే హత్థిదమ్మా వా అస్సదమ్మా వా గోదమ్మా వా అదన్తా అవినీతా. తం కిం మఞ్ఞసి, మహారాజ, యే తే ద్వే హత్థిదమ్మా వా అస్సదమ్మా వా గోదమ్మా వా సుదన్తా సువినీతా, అపి ను తే దన్తావ దన్తకారణం గచ్ఛేయ్యుం, దన్తావ దన్తభూమిం సమ్పాపుణేయ్యు’’న్తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘యే పన తే ద్వే హత్థిదమ్మా వా అస్సదమ్మా వా గోదమ్మా వా అదన్తా అవినీతా, అపి ను తే అదన్తావ దన్తకారణం గచ్ఛేయ్యుం, అదన్తావ దన్తభూమిం సమ్పాపుణేయ్యుం, సేయ్యథాపి తే ద్వే హత్థిదమ్మా వా అస్సదమ్మా వా గోదమ్మా వా సుదన్తా సువినీతా’’తి? ‘‘నో హేతం, భన్తే’’. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యం తం సద్ధేన పత్తబ్బం అప్పాబాధేన అసఠేన అమాయావినా ఆరద్ధవీరియేన పఞ్ఞవతా తం వత [తం తథా సో (క.)] అస్సద్ధో బహ్వాబాధో సఠో మాయావీ కుసీతో దుప్పఞ్ఞో పాపుణిస్సతీతి – నేతం ఠానం విజ్జతీ’’తి.

౩౮౦. ‘‘హేతురూపం, భన్తే, భగవా ఆహ; సహేతురూపం, భన్తే, భగవా ఆహ. చత్తారోమే, భన్తే, వణ్ణా – ఖత్తియా, బ్రాహ్మణా, వేస్సా, సుద్దా. తే చస్సు ఇమేహి పఞ్చహి పధానియఙ్గేహి సమన్నాగతా తే చస్సు సమ్మప్పధానా; ఏత్థ పన నేసం, భన్తే, సియా విసేసో సియా నానాకరణ’’న్తి? ‘‘ఏత్థ ఖో [ఏత్థ ఖో పన (సీ.)] నేసాహం, మహారాజ, న కిఞ్చి నానాకరణం వదామి – యదిదం విముత్తియా విముత్తిం. సేయ్యథాపి, మహారాజ, పురిసో సుక్ఖం సాకకట్ఠం ఆదాయ అగ్గిం అభినిబ్బత్తేయ్య, తేజో పాతుకరేయ్య; అథాపరో పురిసో సుక్ఖం సాలకట్ఠం ఆదాయ అగ్గిం అభినిబ్బత్తేయ్య, తేజో పాతుకరేయ్య; అథాపరో పురిసో సుక్ఖం అమ్బకట్ఠం ఆదాయ అగ్గిం అభినిబ్బత్తేయ్య, తేజో పాతుకరేయ్య; అథాపరో పురిసో సుక్ఖం ఉదుమ్బరకట్ఠం ఆదాయ అగ్గిం అభినిబ్బత్తేయ్య, తేజో పాతుకరేయ్య. తం కిం మఞ్ఞసి, మహారాజ, సియా ను ఖో తేసం అగ్గీనం నానాదారుతో అభినిబ్బత్తానం కిఞ్చి నానాకరణం అచ్చియా వా అచ్చిం, వణ్ణేన వా వణ్ణం, ఆభాయ వా ఆభ’’న్తి? ‘‘నో హేతం, భన్తే’’. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యం తం తేజం వీరియా నిమ్మథితం పధానాభినిబ్బత్తం [విరియం నిప్ఫరతి, తం పచ్ఛాభినిబ్బత్తం (సీ.)], నాహం తత్థ కిఞ్చి నానాకరణం వదామి – యదిదం విముత్తియా విముత్తి’’న్తి. ‘‘హేతురూపం, భన్తే, భగవా ఆహ; సహేతురూపం, భన్తే, భగవా ఆహ. కిం పన, భన్తే, అత్థి దేవా’’తి? ‘‘కిం పన త్వం, మహారాజ, ఏవం వదేసి – ‘కిం పన, భన్తే, అత్థి దేవా’’’తి? ‘‘యది వా తే, భన్తే, దేవా ఆగన్తారో ఇత్థత్తం యది వా అనాగన్తారో ఇత్థత్తం’’? ‘‘యే తే, మహారాజ, దేవా సబ్యాబజ్ఝా తే దేవా ఆగన్తారో ఇత్థత్తం, యే తే దేవా అబ్యాబజ్ఝా తే దేవా అనాగన్తారో ఇత్థత్త’’న్తి.

౩౮౧. ఏవం వుత్తే, విట్టూభో సేనాపతి భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘యే తే, భన్తే, దేవా సబ్యాబజ్ఝా ఆగన్తారో ఇత్థత్తం తే దేవా, యే తే దేవా అబ్యాబజ్ఝా అనాగన్తారో ఇత్థత్తం తే దేవే తమ్హా ఠానా చావేస్సన్తి వా పబ్బాజేస్సన్తి వా’’తి?

అథ ఖో ఆయస్మతో ఆనన్దస్స ఏతదహోసి – ‘‘అయం ఖో విటటూభో సేనాపతి రఞ్ఞో పసేనదిస్స కోసలస్స పుత్తో; అహం భగవతో పుత్తో. అయం ఖో కాలో యం పుత్తో పుత్తేన మన్తేయ్యా’’తి. అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో విటటూభం సేనాపతిం ఆమన్తేసి – ‘‘తేన హి, సేనాపతి, తం యేవేత్థ పటిపుచ్ఛిస్సామి; యథా తే ఖమేయ్య తథా నం బ్యాకరేయ్యాసి. తం కిం మఞ్ఞసి, సేనాపతి, యావతా రఞ్ఞో పసేనదిస్స కోసలస్స విజితం యత్థ చ రాజా పసేనది కోసలో ఇస్సరియాధిపచ్చం రజ్జం కారేతి, పహోతి తత్థ రాజా పసేనది కోసలో సమణం వా బ్రాహ్మణం వా పుఞ్ఞవన్తం వా అపుఞ్ఞవన్తం వా బ్రహ్మచరియవన్తం వా అబ్రహ్మచరియవన్తం వా తమ్హా ఠానా చావేతుం వా పబ్బాజేతుం వా’’తి? ‘‘యావతా, భో, రఞ్ఞో పసేనదిస్స కోసలస్స విజితం యత్థ చ రాజా పసేనది కోసలో ఇస్సరియాధిపచ్చం రజ్జం కారేతి, పహోతి తత్థ రాజా పసేనది కోసలో సమణం వా బ్రాహ్మణం వా పుఞ్ఞవన్తం వా అపుఞ్ఞవన్తం వా బ్రహ్మచరియవన్తం వా అబ్రహ్మచరియవన్తం వా తమ్హా ఠానా చావేతుం వా పబ్బాజేతుం వా’’తి.

‘‘తం కిం మఞ్ఞసి, సేనాపతి, యావతా రఞ్ఞో పసేనదిస్స కోసలస్స అవిజితం యత్థ చ రాజా పసేనది కోసలో న ఇస్సరియాధిపచ్చం రజ్జం కారేతి, తత్థ పహోతి రాజా పసేనది కోసలో సమణం వా బ్రాహ్మణం వా పుఞ్ఞవన్తం వా అపుఞ్ఞవన్తం వా బ్రహ్మచరియవన్తం వా అబ్రహ్మచరియవన్తం వా తమ్హా ఠానా చావేతుం వా పబ్బాజేతుం వా’’తి? ‘‘యావతా, భో, రఞ్ఞో పసేనదిస్స కోసలస్స అవిజితం యత్థ చ రాజా పసేనది కోసలో న ఇస్సరియాధిపచ్చం రజ్జం కారేతి, న తత్థ పహోతి రాజా పసేనది కోసలో సమణం వా బ్రాహ్మణం వా పుఞ్ఞవన్తం వా అపుఞ్ఞవన్తం వా బ్రహ్మచరియవన్తం వా అబ్రహ్మచరియవన్తం వా తమ్హా ఠానా చావేతుం వా పబ్బాజేతుం వా’’తి.

‘‘తం కిం మఞ్ఞసి, సేనాపతి, సుతా తే దేవా తావతింసా’’తి? ‘‘ఏవం, భో. సుతా మే దేవా తావతింసా. ఇధాపి భోతా రఞ్ఞా పసేనదినా కోసలేన సుతా దేవా తావతింసా’’తి. ‘‘తం కిం మఞ్ఞసి, సేనాపతి, పహోతి రాజా పసేనది కోసలో దేవే తావతింసే తమ్హా ఠానా చావేతుం వా పబ్బాజేతుం వా’’తి? ‘‘దస్సనమ్పి, భో, రాజా పసేనది కోసలో దేవే తావతింసే నప్పహోతి, కుతో పన తమ్హా ఠానా చావేస్సతి వా పబ్బాజేస్సతి వా’’తి? ‘‘ఏవమేవ ఖో, సేనాపతి, యే తే దేవా సబ్యాబజ్ఝా ఆగన్తారో ఇత్థత్తం తే దేవా, యే తే దేవా అబ్యాబజ్ఝా అనాగన్తారో ఇత్థత్తం తే దేవే దస్సనాయపి నప్పహోన్తి; కుతో పన తమ్హా ఠానా చావేస్సన్తి వా పబ్బాజేస్సన్తి వా’’తి?

౩౮౨. అథ ఖో రాజా పసేనది కోసలో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘కోనామో అయం, భన్తే, భిక్ఖూ’’తి? ‘‘ఆనన్దో నామ, మహారాజా’’తి. ‘‘ఆనన్దో వత, భో, ఆనన్దరూపో వత, భో! హేతురూపం, భన్తే, ఆయస్మా ఆనన్దో ఆహ; సహేతురూపం, భన్తే, ఆయస్మా ఆనన్దో ఆహ. కిం పన, భన్తే, అత్థి బ్రహ్మా’’తి? ‘‘కిం పన త్వం, మహారాజ, ఏవం వదేసి – ‘కిం పన, భన్తే, అత్థి బ్రహ్మా’’’తి? ‘‘యది వా సో, భన్తే, బ్రహ్మా ఆగన్తా ఇత్థత్తం, యది వా అనాగన్తా ఇత్థత్త’’న్తి? ‘‘యో సో, మహారాజ, బ్రహ్మా సబ్యాబజ్ఝో సో బ్రహ్మా ఆగన్తా ఇత్థత్తం, యో సో బ్రహ్మా అబ్యాబజ్ఝో సో బ్రహ్మా అనాగన్తా ఇత్థత్త’’న్తి. అథ ఖో అఞ్ఞతరో పురిసో రాజానం పసేనదిం కోసలం ఏతదవోచ – ‘‘సఞ్జయో, మహారాజ, బ్రాహ్మణో ఆకాసగోత్తో ఆగతో’’తి. అథ ఖో రాజా పసేనది కోసలో సఞ్జయం బ్రాహ్మణం ఆకాసగోత్తం ఏతదవోచ – ‘‘కో ను ఖో, బ్రాహ్మణ, ఇమం కథావత్థుం రాజన్తేపురే అబ్భుదాహాసీ’’తి? ‘‘విటటూభో, మహారాజ, సేనాపతీ’’తి. విటటూభో సేనాపతి ఏవమాహ – ‘‘సఞ్జయో, మహారాజ, బ్రాహ్మణో ఆకాసగోత్తో’’తి. అథ ఖో అఞ్ఞతరో పురిసో రాజానం పసేనదిం కోసలం ఏతదవోచ – ‘‘యానకాలో, మహారాజా’’తి.

అథ ఖో రాజా పసేనది కోసలో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘సబ్బఞ్ఞుతం మయం, భన్తే, భగవన్తం అపుచ్ఛిమ్హా, సబ్బఞ్ఞుతం భగవా బ్యాకాసి; తఞ్చ పనమ్హాకం రుచ్చతి చేవ ఖమతి చ, తేన చమ్హా అత్తమనా. చాతువణ్ణిసుద్ధిం మయం, భన్తే, భగవన్తం అపుచ్ఛిమ్హా, చాతువణ్ణిసుద్ధిం భగవా బ్యాకాసి; తఞ్చ పనమ్హాకం రుచ్చతి చేవ ఖమతి చ, తేన చమ్హా అత్తమనా. అధిదేవే మయం, భన్తే, భగవన్తం అపుచ్ఛిమ్హా, అధిదేవే భగవా బ్యాకాసి; తఞ్చ పనమ్హాకం రుచ్చతి చేవ ఖమతి చ, తేన చమ్హా అత్తమనా. అధిబ్రహ్మానం మయం, భన్తే, భగవన్తం అపుచ్ఛిమ్హా, అధిబ్రహ్మానం భగవా బ్యాకాసి; తఞ్చ పనమ్హాకం రుచ్చతి చేవ ఖమతి చ, తేన చమ్హా అత్తమనా. యం యదేవ చ మయం భగవన్తం అపుచ్ఛిమ్హా తం తదేవ భగవా బ్యాకాసి; తఞ్చ పనమ్హాకం రుచ్చతి చేవ ఖమతి చ, తేన చమ్హా అత్తమనా. హన్ద, చ దాని మయం, భన్తే, గచ్ఛామ; బహుకిచ్చా మయం బహుకరణీయా’’తి. ‘‘యస్సదాని త్వం, మహారాజ, కాలం మఞ్ఞసీ’’తి. అథ ఖో రాజా పసేనది కోసలో భగవతో భాసితం అభినన్దిత్వా అనుమోదిత్వా ఉట్ఠాయాసనా భగవన్తం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా పక్కామీతి.

కణ్ణకత్థలసుత్తం నిట్ఠితం దసమం.

రాజవగ్గో నిట్ఠితో చతుత్థో.