౩. మఘదేవసుత్తం
౩౦౮. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా మిథిలాయం విహరతి మఘదేవఅమ్బవనే [మఖాదేవఅమ్బవనే (సీ. పీ.), మగ్ఘదేవఅమ్బవనే (క.)]. అథ ఖో భగవా అఞ్ఞతరస్మిం పదేసే సితం పాత్వాకాసి. అథ ఖో ఆయస్మతో ఆనన్దస్స ఏతదహోసి – ‘‘కో ను ఖో హేతు, కో పచ్చయో భగవతో సితస్స పాతుకమ్మాయ? న అకారణేన తథాగతా సితం పాతుకరోన్తీ’’తి. అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో ఏకంసం చీవరం కత్వా యేన భగవా తేనఞ్జలిం పణామేత్వా భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘కో ను ఖో, భన్తే, హేతు, కో పచ్చయో భగవతో సితస్స పాతుకమ్మాయ? న అకారణేన తథాగతా సితం పాతుకరోన్తీ’’తి. ‘‘భూతపుబ్బం, ఆనన్ద, ఇమిస్సాయేవ మిథిలాయం రాజా అహోసి మఘదేవో నామ ధమ్మికో ధమ్మరాజా ధమ్మే ఠితో మహారాజా; ధమ్మం చరతి బ్రాహ్మణగహపతికేసు నేగమేసు చేవ జానపదేసు చ; ఉపోసథఞ్చ ఉపవసతి చాతుద్దసిం పఞ్చదసిం అట్ఠమిఞ్చ పక్ఖస్స. అథ ఖో, ఆనన్ద, రాజా మఘదేవో బహూనం వస్సానం బహూనం వస్ససతానం బహూనం వస్ససహస్సానం అచ్చయేన కప్పకం ఆమన్తేసి – ‘యదా మే, సమ్మ కప్పక, పస్సేయ్యాసి సిరస్మిం పలితాని జాతాని, అథ మే ఆరోచేయ్యాసీ’తి. ‘ఏవం, దేవా’తి ఖో, ఆనన్ద, కప్పకో రఞ్ఞో మఘదేవస్స పచ్చస్సోసి. అద్దసా ఖో, ఆనన్ద, కప్పకో బహూనం వస్సానం బహూనం వస్ససతానం బహూనం వస్ససహస్సానం అచ్చయేన రఞ్ఞో మఘదేవస్స సిరస్మిం పలితాని జాతాని. దిస్వాన రాజానం మఘదేవం ఏతదవోచ – ‘పాతుభూతా ఖో దేవస్స దేవదూతా, దిస్సన్తి సిరస్మిం పలితాని జాతానీ’తి. ‘తేన హి, సమ్మ కప్పక, తాని పలితాని సాధుకం సణ్డాసేన ఉద్ధరిత్వా మమ అఞ్జలిస్మిం పతిట్ఠాపేహీ’తి. ‘ఏవం, దేవా’తి ఖో, ఆనన్ద, కప్పకో రఞ్ఞో మఘదేవస్స పటిస్సుత్వా తాని పలితాని సాధుకం సణ్డాసేన ఉద్ధరిత్వా రఞ్ఞో మఘదేవస్స అఞ్జలిస్మిం పతిట్ఠాపేసి.
౩౦౯. ‘‘అథ ఖో, ఆనన్ద, రాజా మఘదేవో కప్పకస్స గామవరం దత్వా జేట్ఠపుత్తం కుమారం ఆమన్తాపేత్వా ఏతదవోచ – ‘పాతుభూతా ఖో మే, తాత కుమార, దేవదూతా; దిస్సన్తి సిరస్మిం పలితాని జాతాని; భుత్తా ఖో పన మే మానుసకా కామా; సమయో దిబ్బే కామే పరియేసితుం. ఏహి త్వం, తాత కుమార, ఇమం రజ్జం పటిపజ్జ. అహం పన కేసమస్సుం ఓహారేత్వా కాసాయాని వత్థాని అచ్ఛాదేత్వా అగారస్మా అనగారియం పబ్బజిస్సామి. తేన హి, తాత కుమార, యదా త్వమ్పి పస్సేయ్యాసి సిరస్మిం పలితాని జాతాని, అథ కప్పకస్స గామవరం దత్వా జేట్ఠపుత్తం కుమారం సాధుకం రజ్జే సమనుసాసిత్వా కేసమస్సుం ఓహారేత్వా కాసాయాని వత్థాని అచ్ఛాదేత్వా అగారస్మా అనగారియం పబ్బజేయ్యాసి. యేన మే ఇదం కల్యాణం వత్తం నిహితం అనుప్పవత్తేయ్యాసి, మా ఖో మే త్వం అన్తిమపురిసో అహోసి. యస్మిం ఖో, తాత కుమార, పురిసయుగే వత్తమానే ఏవరూపస్స కల్యాణస్స వత్తస్స సముచ్ఛేదో హోతి సో తేసం అన్తిమపురిసో హోతి. తం తాహం, తాత కుమార, ఏవం వదామి – యేన మే ఇదం కల్యాణం వత్తం నిహితం అనుప్పవత్తేయ్యాసి, మా ఖో మే త్వం అన్తిమపురిసో అహోసీ’తి. అథ ఖో, ఆనన్ద, రాజా మఘదేవో కప్పకస్స గామవరం దత్వా జేట్ఠపుత్తం కుమారం సాధుకం రజ్జే సమనుసాసిత్వా ఇమస్మింయేవ మఘదేవఅమ్బవనే కేసమస్సుం ఓహారేత్వా కాసాయాని వత్థాని అచ్ఛాదేత్వా అగారస్మా అనగారియం పబ్బజి. సో మేత్తాసహగతేన చేతసా ఏకం దిసం ఫరిత్వా విహాసి, తథా దుతియం, తథా తతియం, తథా చతుత్థం; ఇతి ఉద్ధమధో తిరియం సబ్బధి సబ్బత్తతాయ సబ్బావన్తం లోకం మేత్తాసహగతేన చేతసా విపులేన మహగ్గతేన అప్పమాణేన అవేరేన అబ్యాబజ్ఝేన [అబ్యాపజ్ఝేన (సీ. స్యా. కం. పీ.), అబ్యాపజ్జేన (క.)] ఫరిత్వా విహాసి. కరుణాసహగతేన చేతసా… ముదితాసహగతేన చేతసా… ఉపేక్ఖాసహగతేన చేతసా ఏకం దిసం ఫరిత్వా విహాసి, తథా దుతియం, తథా తతియం, తథా చతుత్థం; ఇతి ఉద్ధమధో తిరియం సబ్బధి సబ్బత్తతాయ సబ్బావన్తం లోకం ఉపేక్ఖాసహగతేన చేతసా విపులేన మహగ్గతేన అప్పమాణేన అవేరేన అబ్యాబజ్ఝేన ఫరిత్వా విహాసి.
‘‘రాజా ఖో పనానన్ద, మఘదేవో చతురాసీతివస్ససహస్సాని కుమారకీళితం కీళి, చతురాసీతివస్ససహస్సాని ఓపరజ్జం కారేసి, చతురాసీతివస్ససహస్సాని రజ్జం కారేసి, చతురాసీతివస్ససహస్సాని ఇమస్మింయేవ మఘదేవఅమ్బవనే అగారస్మా అనగారియం పబ్బజితో బ్రహ్మచరియమచరి. సో చత్తారో బ్రహ్మవిహారే భావేత్వా కాయస్స భేదా పరం మరణా బ్రహ్మలోకూపగో అహోసి.
౩౧౦. ‘‘అథ ఖో రఞ్ఞో, ఆనన్ద, మఘదేవస్స పుత్తో బహూనం వస్సానం బహూనం వస్ససతానం బహూనం వస్ససహస్సానం అచ్చయేన కప్పకం ఆమన్తేసి – ‘యదా మే, సమ్మ కప్పక, పస్సేయ్యాసి సిరస్మిం పలితాని జాతాని, అథ ఖో ఆరోచేయ్యాసీ’తి. ‘ఏవం, దేవా’తి ఖో, ఆనన్ద, కప్పకో రఞ్ఞో మఘదేవస్స పుత్తస్స పచ్చస్సోసి. అద్దసా ఖో, ఆనన్ద, కప్పకో బహూనం వస్సానం బహూనం వస్ససతానం బహూనం వస్ససహస్సానం అచ్చయేన రఞ్ఞో మఘదేవస్స పుత్తస్స సిరస్మిం పలితాని జాతాని. దిస్వాన రఞ్ఞో మఘదేవస్స పుత్తం ఏతదవోచ – ‘పాతుభూతా ఖో దేవస్స దేవదూతా; దిస్సన్తి సిరస్మిం పలితాని జాతానీ’తి. ‘తేన హి, సమ్మ కప్పక, తాని పలితాని సాధుకం సణ్డాసేన ఉద్ధరిత్వా మమ అఞ్జలిస్మిం పతిట్ఠాపేహీ’తి. ‘ఏవం, దేవా’తి ఖో, ఆనన్ద, కప్పకో రఞ్ఞో మఘదేవస్స పుత్తస్స పటిస్సుత్వా తాని పలితాని సాధుకం సణ్డాసేన ఉద్ధరిత్వా రఞ్ఞో మఘదేవస్స పుత్తస్స అఞ్జలిస్మిం పతిట్ఠాపేసి.
‘‘అథ ఖో, ఆనన్ద, రఞ్ఞో మఘదేవస్స పుత్తో కప్పకస్స గామవరం దత్వా జేట్ఠపుత్తం కుమారం ఆమన్తాపేత్వా ఏతదవోచ – ‘పాతుభూతా ఖో, మే, తాత కుమార, దేవదూతా; దిస్సన్తి సిరస్మిం పలితాని జాతాని; భుత్తా ఖో పన మే మానుసకా కామా; సమయో దిబ్బే కామే పరియేసితుం. ఏహి త్వం, తాత కుమార, ఇమం రజ్జం పటిపజ్జ. అహం పన కేసమస్సుం ఓహారేత్వా కాసాయాని వత్థాని అచ్ఛాదేత్వా అగారస్మా అనగారియం పబ్బజిస్సామి. తేన హి, తాత కుమార, యదా త్వమ్పి పస్సేయ్యాసి సిరస్మిం పలితాని జాతాని, అథ కప్పకస్స గామవరం దత్వా జేట్ఠపుత్తం కుమారం సాధుకం రజ్జే సమనుసాసిత్వా కేసమస్సుం ఓహారేత్వా కాసాయాని వత్థాని అచ్ఛాదేత్వా అగారస్మా అనగారియం పబ్బజేయ్యాసి. యేన మే ఇదం కల్యాణం వత్తం నిహితం అనుప్పవత్తేయ్యాసి, మా ఖో మే త్వం అన్తిమపురిసో అహోసి. యస్మిం ఖో, తాత కుమార, పురిసయుగే వత్తమానే ఏవరూపస్స కల్యాణస్స వత్తస్స సముచ్ఛేదో హోతి సో తేసం అన్తిమపురిసో హోతి. తం తాహం, తాత కుమార, ఏవం వదామి – యేన మే ఇదం కల్యాణం వత్తం నిహితం అనుప్పవత్తేయ్యాసి, మా ఖో మే త్వం అన్తిమపురిసో అహోసీ’తి. అథ ఖో, ఆనన్ద, రఞ్ఞో మఘదేవస్స పుత్తో కప్పకస్స గామవరం దత్వా జేట్ఠపుత్తం కుమారం సాధుకం రజ్జే సమనుసాసిత్వా ఇమస్మింయేవ మఘదేవఅమ్బవనే కేసమస్సుం ఓహారేత్వా కాసాయాని వత్థాని అచ్ఛాదేత్వా అగారస్మా అనగారియం పబ్బజి. సో మేత్తాసహగతేన చేతసా ఏకం దిసం ఫరిత్వా విహాసి, తథా దుతియం, తథా తతియం, తథా చతుత్థం; ఇతి ఉద్ధమధో తిరియం సబ్బధి సబ్బత్తతాయ సబ్బావన్తం లోకం మేత్తాసహగతేన చేతసా విపులేన మహగ్గతేన అప్పమాణేన అవేరేన అబ్యాబజ్ఝేన ఫరిత్వా విహాసి. కరుణాసహగతేన చేతసా… ముదితాసహగతేన చేతసా… ఉపేక్ఖాసహగతేన చేతసా ఏకం దిసం ఫరిత్వా విహాసి, తథా దుతియం, తథా తతియం, తథా చతుత్థం; ఇతి ఉద్ధమధో తిరియం సబ్బధి సబ్బత్తతాయ సబ్బావన్తం లోకం ఉపేక్ఖాసహగతేన చేతసా విపులేన మహగ్గతేన అప్పమాణేన అవేరేన అబ్యాబజ్ఝేన ఫరిత్వా విహాసి. రఞ్ఞో ఖో పనానన్ద, మఘదేవస్స పుత్తో చతురాసీతివస్ససహస్సాని కుమారకీళితం కీళి, చతురాసీతివస్ససహస్సాని ఓపరజ్జం కారేసి, చతురాసీతివస్ససహస్సాని రజ్జం కారేసి, చతురాసీతివస్ససహస్సాని ఇమస్మింయేవ మఘదేవఅమ్బవనే అగారస్మా అనగారియం పబ్బజితో బ్రహ్మచరియమచరి. సో చత్తారో బ్రహ్మవిహారే భావేత్వా కాయస్స భేదా పరం మరణా బ్రహ్మలోకూపగో అహోసి.
౩౧౧. ‘‘రఞ్ఞో ఖో పనానన్ద, మఘదేవస్స పుత్తపపుత్తకా తస్స పరమ్పరా చతురాసీతిరాజసహస్సాని [చతురాసీతిఖత్తియసహస్సాని (సీ. పీ.), చతురాసీతిసహస్సాని (స్యా. కం.)] ఇమస్మింయేవ మఘదేవఅమ్బవనే కేసమస్సుం ఓహారేత్వా కాసాయాని వత్థాని అచ్ఛాదేత్వా అగారస్మా అనగారియం పబ్బజింసు. తే మేత్తాసహగతేన చేతసా ఏకం దిసం ఫరిత్వా విహరింసు, తథా దుతియం, తథా తతియం, తథా చతుత్థం; ఇతి ఉద్ధమధో తిరియం సబ్బధి సబ్బత్తతాయ సబ్బావన్తం లోకం మేత్తాసహగతేన చేతసా విపులేన మహగ్గతేన అప్పమాణేన అవేరేన అబ్యాబజ్ఝేన ఫరిత్వా విహరింసు. కరుణాసహగతేన చేతసా… ముదితాసహగతేన చేతసా… ఉపేక్ఖాసహగతేన చేతసా ఏకం దిసం ఫరిత్వా విహరింసు, తథా దుతియం, తథా తతియం, తథా చతుత్థం; ఇతి ఉద్ధమధో తిరియం సబ్బధి సబ్బత్తతాయ సబ్బావన్తం లోకం ఉపేక్ఖాసహగతేన చేతసా విపులేన మహగ్గతేన అప్పమాణేన అవేరేన అబ్యాబజ్ఝేన ఫరిత్వా విహరింసు. చతురాసీతివస్ససహస్సాని కుమారకీళితం కీళింసు, చతురాసీతివస్ససహస్సాని ఓపరజ్జం కారేసుం, చతురాసీతివస్ససహస్సాని రజ్జం కారేసుం, చతురాసీతివస్ససహస్సాని ఇమస్మింయేవ మఘదేవఅమ్బవనే అగారస్మా అనగారియం పబ్బజితా బ్రహ్మచరియమచరింసు. తే చత్తారో బ్రహ్మవిహారే భావేత్వా కాయస్స భేదా పరం మరణా బ్రహ్మలోకూపగా అహేసుం. నిమి తేసం రాజా [రాజానం (సీ. పీ.)] పచ్ఛిమకో అహోసి ధమ్మికో ధమ్మరాజా ధమ్మే ఠితో మహారాజా; ధమ్మం చరతి బ్రాహ్మణగహపతికేసు నేగమేసు చేవ జానపదేసు చ; ఉపోసథఞ్చ ఉపవసతి చాతుద్దసిం పఞ్చదసిం అట్ఠమిఞ్చ పక్ఖస్స.
౩౧౨. ‘‘భూతపుబ్బం, ఆనన్ద, దేవానం తావతింసానం సుధమ్మాయం సభాయం సన్నిసిన్నానం సన్నిపతితానం అయమన్తరాకథా ఉదపాది – ‘లాభా వత, భో, విదేహానం, సులద్ధం వత, భో, విదేహానం, యేసం నిమి రాజా ధమ్మికో ధమ్మరాజా ధమ్మే ఠితో మహారాజా; ధమ్మం చరతి బ్రాహ్మణగహపతికేసు నేగమేసు చేవ జానపదేసు చ; ఉపోసథఞ్చ ఉపవసతి చాతుద్దసిం పఞ్చదసిం అట్ఠమిఞ్చ పక్ఖస్సా’తి. అథ ఖో, ఆనన్ద, సక్కో దేవానమిన్దో దేవే తావతింసే ఆమన్తేసి – ‘ఇచ్ఛేయ్యాథ నో తుమ్హే, మారిసా, నిమిం రాజానం దట్ఠు’న్తి? ‘ఇచ్ఛామ మయం, మారిస, నిమిం రాజానం దట్ఠు’న్తి. తేన ఖో పన, ఆనన్ద, సమయేన నిమి రాజా తదహుపోసథే పన్నరసే సీసంన్హాతో [ససీసం నహాతో (సీ.), సీసన్హాతో (స్యా. కం.)] ఉపోసథికో ఉపరిపాసాదవరగతో నిసిన్నో హోతి. అథ ఖో, ఆనన్ద, సక్కో దేవానమిన్దో – సేయ్యథాపి నామ బలవా పురిసో సమిఞ్జితం వా బాహం పసారేయ్య, పసారితం వా బాహం సమిఞ్జేయ్య, ఏవమేవ – దేవేసు తావతింసేసు అన్తరహితో నిమిస్స రఞ్ఞో పముఖే పాతురహోసి. అథ ఖో, ఆనన్ద, సక్కో దేవానమిన్దో నిమిం రాజానం ఏతదవోచ – ‘లాభా తే, మహారాజ, సులద్ధం తే, మహారాజ. దేవా, మహారాజ, తావతింసా సుధమ్మాయం సభాయం కిత్తయమానరూపా సన్నిసిన్నా – ‘‘లాభా వత, భో, విదేహానం, సులద్ధం వత, భో, విదేహానం, యేసం నిమి రాజా ధమ్మికో ధమ్మరాజా ధమ్మే ఠితో మహారాజా; ధమ్మం చరతి బ్రాహ్మణగహపతికేసు నేగమేసు చేవ జానపదేసు చ; ఉపోసథఞ్చ ఉపవసతి చాతుద్దసిం పఞ్చదసిం అట్ఠమిఞ్చ పక్ఖస్సా’’తి. దేవా తే, మహారాజ, తావతింసా దస్సనకామా. తస్స తే అహం, మహారాజ, సహస్సయుత్తం ఆజఞ్ఞరథం పహిణిస్సామి; అభిరుహేయ్యాసి, మహారాజ, దిబ్బం యానం అవికమ్పమానో’తి. అధివాసేసి ఖో, ఆనన్ద, నిమి రాజా తుణ్హీభావేన.
౩౧౩. ‘‘అథ ఖో, ఆనన్ద, సక్కో దేవానమిన్దో నిమిస్స రఞ్ఞో అధివాసనం విదిత్వా – సేయ్యథాపి నామ బలవా పురిసో సమిఞ్జితం వా బాహం పసారేయ్య, పసారితం వా బాహం సమిఞ్జేయ్య, ఏవమేవ – నిమిస్స రఞ్ఞో పముఖే అన్తరహితో దేవేసు తావతింసేసు పాతురహోసి. అథ ఖో, ఆనన్ద, సక్కో దేవానమిన్దో మాతలిం సఙ్గాహకం ఆమన్తేసి – ‘ఏహి త్వం, సమ్మ మాతలి, సహస్సయుత్తం ఆజఞ్ఞరథం యోజేత్వా నిమిం రాజానం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవం వదేహి – అయం తే, మహారాజ, సహస్సయుత్తో ఆజఞ్ఞరథో సక్కేన దేవానమిన్దేన పేసితో; అభిరుహేయ్యాసి, మహారాజ, దిబ్బం యానం అవికమ్పమానో’తి. ‘ఏవం, భద్దన్తవా’తి ఖో, ఆనన్ద, మాతలి సఙ్గాహకో సక్కస్స దేవానమిన్దస్స పటిస్సుత్వా సహస్సయుత్తం ఆజఞ్ఞరథం యోజేత్వా నిమిం రాజానం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏతదవోచ – ‘అయం తే, మహారాజ, సహస్సయుత్తో ఆజఞ్ఞరథో సక్కేన దేవానమిన్దేన పేసితో; అభిరుహ, మహారాజ, దిబ్బం యానం అవికమ్పమానో. అపి చ, మహారాజ, కతమేన తం నేమి, యేన వా పాపకమ్మా పాపకానం కమ్మానం విపాకం పటిసంవేదేన్తి, యేన వా కల్యాణకమ్మా కల్యాణకమ్మానం విపాకం పటిసంవేదేన్తీ’తి? ‘ఉభయేనేవ మం, మాతలి, నేహీ’తి. సమ్పవేసేసి [సమ్పాపేసి (సీ. పీ.)] ఖో, ఆనన్ద, మాతలి, సఙ్గాహకో నిమిం రాజానం సుధమ్మం సభం. అద్దసా ఖో, ఆనన్ద, సక్కో దేవానమిన్దో నిమిం రాజానం దూరతోవ ఆగచ్ఛన్తం. దిస్వాన నిమిం రాజానం ఏతదవోచ – ‘ఏహి ఖో, మహారాజ. స్వాగతం, మహారాజ. దేవా తే దస్సనకామా, మహారాజ, తావతింసా సుధమ్మాయం సభాయం కిత్తయమానరూపా సన్నిసిన్నా – ‘‘లాభా వత, భో, విదేహానం, సులద్ధం వత, భో, విదేహానం, యేసం నిమి రాజా ధమ్మికో ధమ్మరాజా ధమ్మే ఠితో మహారాజా; ధమ్మం చరతి బ్రాహ్మణగహపతికేసు నేగమేసు చేవ జానపదేసు చ; ఉపోసథఞ్చ ఉపవసతి చాతుద్దసిం పఞ్చదసిం అట్ఠమిఞ్చ పక్ఖస్సా’’తి. దేవా తే, మహారాజ, తావతింసా దస్సనకామా. అభిరమ, మహారాజ, దేవేసు దేవానుభావేనా’తి. ‘అలం, మారిస, తత్థేవ మం మిథిలం పటినేతు. తథాహం ధమ్మం చరిస్సామి బ్రాహ్మణగహపతికేసు నేగమేసు చేవ జానపదేసు చ; ఉపోసథఞ్చ ఉపవసామి చాతుద్దసిం పఞ్చదసిం అట్ఠమిఞ్చ పక్ఖస్సా’తి.
౩౧౪. ‘‘అథ ఖో, ఆనన్ద, సక్కో దేవానమిన్దో మాతలిం సఙ్గాహకం ఆమన్తేసి – ‘ఏహి త్వం, సమ్మ మాతలి, సహస్సయుత్తం ఆజఞ్ఞరథం యోజేత్వా నిమిం రాజానం తత్థేవ మిథిలం పటినేహీ’తి. ‘ఏవం, భద్దన్తవా’తి ఖో, ఆనన్ద, మాతలి సఙ్గాహకో సక్కస్స దేవానమిన్దస్స పటిస్సుత్వా సహస్సయుత్తం ఆజఞ్ఞరథం యోజేత్వా నిమిం రాజానం తత్థేవ మిథిలం పటినేసి. తత్ర సుదం, ఆనన్ద, నిమి రాజా ధమ్మం చరతి బ్రాహ్మణగహపతికేసు నేగమేసు చేవ జానపదేసు చ, ఉపోసథఞ్చ ఉపవసతి చాతుద్దసిం పఞ్చదసిం అట్ఠమిఞ్చ పక్ఖస్సాతి. అథ ఖో, ఆనన్ద, నిమి రాజా బహూనం వస్సానం బహూనం వస్ససతానం బహూనం వస్ససహస్సానం అచ్చయేన కప్పకం ఆమన్తేసి – ‘యదా మే, సమ్మ కప్పక, పస్సేయ్యాసి సిరస్మిం పలితాని జాతాని, అథ మే ఆరోచేయ్యాసీ’తి. ‘ఏవం, దేవా’తి ఖో, ఆనన్ద, కప్పకో నిమిస్స రఞ్ఞో పచ్చస్సోసి. అద్దసా ఖో, ఆనన్ద, కప్పకో బహూనం వస్సానం బహూనం వస్ససతానం బహూనం వస్ససహస్సానం అచ్చయేన నిమిస్స రఞ్ఞో సిరస్మిం పలితాని జాతాని. దిస్వాన నిమిం రాజానం ఏతదవోచ – ‘పాతుభూతా ఖో దేవస్స దేవదూతా; దిస్సన్తి సిరస్మిం పలితాని జాతానీ’తి. ‘తేన హి, సమ్మ కప్పక, తాని పలితాని సాధుకం సణ్డాసేన ఉద్ధరిత్వా మమ అఞ్జలిస్మిం పతిట్ఠాపేహీ’తి. ‘ఏవం, దేవా’తి ఖో, ఆనన్ద, కప్పకో నిమిస్స రఞ్ఞో పటిస్సుత్వా తాని పలితాని సాధుకం సణ్డాసేన ఉద్ధరిత్వా నిమిస్స రఞ్ఞో అఞ్జలిస్మిం పతిట్ఠాపేసి. అథ ఖో, ఆనన్ద, నిమి రాజా కప్పకస్స గామవరం దత్వా జేట్ఠపుత్తం కుమారం ఆమన్తాపేత్వా ఏతదవోచ – ‘పాతుభూతా ఖో మే, తాత కుమార, దేవదూతా; దిస్సన్తి సిరస్మిం పలితాని జాతాని; భుత్తా ఖో పన మే మానుసకా కామా; సమయో దిబ్బే కామే పరియేసితుం. ఏహి త్వం, తాత కుమార, ఇమం రజ్జం పటిపజ్జ. అహం పన కేసమస్సుం ఓహారేత్వా కాసాయాని వత్థాని అచ్ఛాదేత్వా అగారస్మా అనగారియం పబ్బజిస్సామి. తేన హి, తాత కుమార, యదా త్వమ్పి పస్సేయ్యాసి సిరస్మిం పలితాని జాతాని, అథ కప్పకస్స గామవరం దత్వా జేట్ఠపుత్తం కుమారం సాధుకం రజ్జే సమనుసాసిత్వా కేసమస్సుం ఓహారేత్వా కాసాయాని వత్థాని అచ్ఛాదేత్వా అగారస్మా అనగారియం పబ్బజేయ్యాసి. యేన మే ఇదం కల్యాణం వత్తం నిహితం అనుప్పవత్తేయ్యాసి, మా ఖో మే త్వం అన్తిమపురిసో అహోసి. యస్మిం ఖో, తాత కుమార, పురిసయుగే వత్తమానే ఏవరూపస్స కల్యాణస్స వత్తస్స సముచ్ఛేదో హోతి సో తేసం అన్తిమపురిసో హోతి. తం తాహం, తాత కుమార, ఏవం వదామి – ‘యేన మే ఇదం కల్యాణం వత్తం నిహితం అనుప్పవత్తేయ్యాసి, మా ఖో మే త్వం అన్తిమపురిసో అహోసీ’తి.
౩౧౫. ‘‘అథ ఖో, ఆనన్ద, నిమి రాజా కప్పకస్స గామవరం దత్వా జేట్ఠపుత్తం కుమారం సాధుకం రజ్జే సమనుసాసిత్వా ఇమస్మింయేవ మఘదేవఅమ్బవనే కేసమస్సుం ఓహారేత్వా కాసాయాని వత్థాని అచ్ఛాదేత్వా అగారస్మా అనగారియం పబ్బజి. సో మేత్తాసహగతేన చేతసా ఏకం దిసం ఫరిత్వా విహాసి, తథా దుతియం, తథా తతియం, తథా చతుత్థం; ఇతి ఉద్ధమధో తిరియం సబ్బధి సబ్బత్తతాయ సబ్బావన్తం లోకం మేత్తాసహగతేన చేతసా విపులేన మహగ్గతేన అప్పమాణేన అవేరేన అబ్యాబజ్ఝేన ఫరిత్వా విహాసి. కరుణాసహగతేన చేతసా… ముదితాసహగతేన చేతసా… ఉపేక్ఖాసహగతేన చేతసా ఏకం దిసం ఫరిత్వా విహాసి, తథా దుతియం, తథా తతియం, తథా చతుత్థం; ఇతి ఉద్ధమధో తిరియం సబ్బధి సబ్బత్తతాయ సబ్బావన్తం లోకం ఉపేక్ఖాసహగతేన చేతసా విపులేన మహగ్గతేన అప్పమాణేన అవేరేన అబ్యాబజ్ఝేన ఫరిత్వా విహాసి. నిమి ఖో, పనానన్ద, రాజా చతురాసీతివస్ససహస్సాని కుమారకీళితం కీళి, చతురాసీతివస్ససహస్సాని ఓపరజ్జం కారేసి, చతురాసీతివస్ససహస్సాని రజ్జం కారేసి, చతురాసీతివస్ససహస్సాని ఇమస్మింయేవ మఘదేవఅమ్బవనే అగారస్మా అనగారియం పబ్బజితో బ్రహ్మచరియమచరి. సో చత్తారో బ్రహ్మవిహారే భావేత్వా కాయస్స భేదా పరం మరణా బ్రహ్మలోకూపగో అహోసి. నిమిస్స ఖో పనాననన్ద, రఞ్ఞో కళారజనకో నామ పుత్తో అహోసి. న సో అగారస్మా అనగారియం పబ్బజి. సో తం కల్యాణం వత్తం సముచ్ఛిన్ది. సో తేసం అన్తిమపురిసో అహోసి.
౩౧౬. ‘‘సియా ఖో పన తే, ఆనన్ద, ఏవమస్స – ‘అఞ్ఞో నూన తేన సమయేన రాజా మఘదేవో అహోసి, యేన తం కల్యాణం వత్తం నిహిత’న్తి [యో తం కల్యాణం వత్తం నిహినీతి (సీ.)]. న ఖో పనేతం, ఆనన్ద, ఏవం దట్ఠబ్బం. అహం తేన సమయేన రాజా మఘదేవో అహోసిం. (అహం తం కల్యాణం వత్తం నిహినిం,) [( ) నత్థి (క.)] మయా తం కల్యాణం వత్తం నిహితం; పచ్ఛిమా జనతా అనుప్పవత్తేసి. తం ఖో పనానన్ద, కల్యాణం వత్తం న నిబ్బిదాయ న విరాగాయ న నిరోధాయ న ఉపసమాయ న అభిఞ్ఞాయ న సమ్బోధాయ న నిబ్బానాయ సంవత్తతి, యావదేవ బ్రహ్మలోకూపపత్తియా. ఇదం ఖో పనానన్ద, ఏతరహి మయా కల్యాణం వత్తం నిహితం ఏకన్తనిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ ఉపసమాయ అభిఞ్ఞాయ సమ్బోధాయ నిబ్బానాయ సంవత్తతి. కతమఞ్చానన్ద, ఏతరహి మయా కల్యాణం వత్తం నిహితం ఏకన్తనిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ ఉపసమాయ అభిఞ్ఞాయ సమ్బోధాయ నిబ్బానాయ సంవత్తతి? అయమేవ అరియో అట్ఠఙ్గికో మగ్గో, సేయ్యథిదం – సమ్మాదిట్ఠి, సమ్మాసఙ్కప్పో, సమ్మావాచా, సమ్మాకమ్మన్తో, సమ్మాఆజీవో, సమ్మావాయామో, సమ్మాసతి, సమ్మాసమాధి. ఇదం ఖో, ఆనన్ద, ఏతరహి మయా కల్యాణం వత్తం నిహితం ఏకన్తనిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ ఉపసమాయ అభిఞ్ఞాయ సమ్బోధాయ నిబ్బానాయ సంవత్తతి. తం వో అహం, ఆనన్ద, ఏవం వదామి – ‘యేన మే ఇదం కల్యాణం వత్తం నిహితం అనుప్పవత్తేయ్యాథ, మా ఖో మే తుమ్హే అన్తిమపురిసా అహువత్థ’. యస్మిం ఖో, ఆనన్ద, పురిసయుగే వత్తమానే ఏవరూపస్స కల్యాణస్స వత్తస్స సముచ్ఛేదో హోతి సో తేసం అన్తిమపురిసో హోతి. తం వో అహం, ఆనన్ద, ఏవం వదామి – ‘యేన మే ఇదం కల్యాణం వత్తం నిహితం అనుప్పవత్తేయ్యాథ, మా ఖో మే తుమ్హే అన్తిమపురిసా అహువత్థా’’’తి.
ఇదమవోచ భగవా. అత్తమనో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవతో భాసితం అభినన్దీతి.
మఘదేవసుత్తం నిట్ఠితం తతియం.