౩. మహావచ్ఛసుత్తం

౧౯౩. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా రాజగహే విహరతి వేళువనే కలన్దకనివాపే. అథ ఖో వచ్ఛగోత్తో పరిబ్బాజకో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవతా సద్ధిం సమ్మోది. సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో వచ్ఛగోత్తో పరిబ్బాజకో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘దీఘరత్తాహం భోతా గోతమేన సహకథీ. సాధు మే భవం గోతమో సంఖిత్తేన కుసలాకుసలం దేసేతూ’’తి. ‘‘సంఖిత్తేనపి ఖో తే అహం, వచ్ఛ, కుసలాకుసలం దేసేయ్యం, విత్థారేనపి ఖో తే అహం, వచ్ఛ, కుసలాకుసలం దేసేయ్యం; అపి చ తే అహం, వచ్ఛ, సంఖిత్తేన కుసలాకుసలం దేసేస్సామి. తం సుణాహి, సాధుకం మనసి కరోహి, భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవం, భో’’తి ఖో వచ్ఛగోత్తో పరిబ్బాజకో భగవతో పచ్చస్సోసి. భగవా ఏతదవోచ –

౧౯౪. ‘‘లోభో ఖో, వచ్ఛ, అకుసలం, అలోభో కుసలం; దోసో ఖో, వచ్ఛ, అకుసలం, అదోసో కుసలం; మోహో ఖో, వచ్ఛ, అకుసలం, అమోహో కుసలం. ఇతి ఖో, వచ్ఛ, ఇమే తయో ధమ్మా అకుసలా, తయో ధమ్మా కుసలా.

‘‘పాణాతిపాతో ఖో, వచ్ఛ, అకుసలం, పాణాతిపాతా వేరమణీ కుసలం; అదిన్నాదానం ఖో, వచ్ఛ, అకుసలం, అదిన్నాదానా వేరమణీ కుసలం; కామేసుమిచ్ఛాచారో ఖో, వచ్ఛ, అకుసలం, కామేసుమిచ్ఛాచారా వేరమణీ కుసలం; ముసావాదో ఖో, వచ్ఛ, అకుసలం, ముసావాదా వేరమణీ కుసలం; పిసుణా వాచా ఖో, వచ్ఛ, అకుసలం, పిసుణాయ వాచాయ వేరమణీ కుసలం; ఫరుసా వాచా ఖో, వచ్ఛ, అకుసలం, ఫరుసాయ వాచాయ వేరమణీ కుసలం; సమ్ఫప్పలాపో ఖో, వచ్ఛ, అకుసలం, సమ్ఫప్పలాపా వేరమణీ కుసలం; అభిజ్ఝా ఖో, వచ్ఛ, అకుసలం, అనభిజ్ఝా కుసలం; బ్యాపాదో ఖో, వచ్ఛ, అకుసలం, అబ్యాపాదో కుసలం; మిచ్ఛాదిట్ఠి ఖో, వచ్ఛ, అకుసలం సమ్మాదిట్ఠి కుసలం. ఇతి ఖో, వచ్ఛ, ఇమే దస ధమ్మా అకుసలా, దస ధమ్మా కుసలా.

‘‘యతో ఖో, వచ్ఛ, భిక్ఖునో తణ్హా పహీనా హోతి ఉచ్ఛిన్నమూలా తాలావత్థుకతా అనభావంకతా ఆయతిం అనుప్పాదధమ్మా, సో హోతి భిక్ఖు అరహం ఖీణాసవో వుసితవా కతకరణీయో ఓహితభారో అనుప్పత్తసదత్థో పరిక్ఖీణభవసంయోజనో సమ్మదఞ్ఞా విముత్తో’’తి.

౧౯౫. ‘‘తిట్ఠతు భవం గోతమో. అత్థి పన తే భోతో గోతమస్స ఏకభిక్ఖుపి సావకో యో ఆసవానం ఖయా [సావకో ఆసవానం ఖయా (సీ. స్యా. కం. పీ.) ఏవముపరిపి] అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతీ’’తి? ‘‘న ఖో, వచ్ఛ, ఏకంయేవ సతం న ద్వే సతాని న తీణి సతాని న చత్తారి సతాని న పఞ్చ సతాని, అథ ఖో భియ్యోవ యే భిక్ఖూ మమ సావకా ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరన్తీ’’తి.

‘‘తిట్ఠతు భవం గోతమో, తిట్ఠన్తు భిక్ఖూ. అత్థి పన భోతో గోతమస్స ఏకా భిక్ఖునీపి సావికా యా ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతీ’’తి? ‘‘న ఖో, వచ్ఛ, ఏకంయేవ సతం న ద్వే సతాని న తీణి సతాని న చత్తారి సతాని న పఞ్చ సతాని, అథ ఖో భియ్యోవ యా భిక్ఖునియో మమ సావికా ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరన్తీ’’తి.

‘‘తిట్ఠతు భవం గోతమో, తిట్ఠన్తు భిక్ఖూ, తిట్ఠన్తు భిక్ఖునియో. అత్థి పన భోతో గోతమస్స ఏకుపాసకోపి సావకో గిహీ ఓదాతవసనో బ్రహ్మచారీ యో పఞ్చన్నం ఓరమ్భాగియానం సంయోజనానం పరిక్ఖయా ఓపపాతికో తత్థ పరినిబ్బాయీ అనావత్తిధమ్మో తస్మా లోకా’’తి? ‘‘న ఖో, వచ్ఛ, ఏకంయేవ సతం న ద్వే సతాని న తీణి సతాని న చత్తారి సతాని న పఞ్చ సతాని, అథ ఖో భియ్యోవ యే ఉపాసకా మమ సావకా గిహీ ఓదాతవసనా బ్రహ్మచారినో పఞ్చన్నం ఓరమ్భాగియానం సంయోజనానం పరిక్ఖయా ఓపపాతికా తత్థ పరినిబ్బాయినో అనావత్తిధమ్మా తస్మా లోకా’’తి.

‘‘తిట్ఠతు భవం గోతమో, తిట్ఠన్తు భిక్ఖూ, తిట్ఠన్తు భిక్ఖునియో, తిట్ఠన్తు ఉపాసకా గిహీ ఓదాతవసనా బ్రహ్మచారినో. అత్థి పన భోతో గోతమస్స ఏకుపాసకోపి సావకో గిహీ ఓదాతవసనో కామభోగీ సాసనకరో ఓవాదప్పటికరో యో తిణ్ణవిచికిచ్ఛో విగతకథంకథో వేసారజ్జప్పత్తో అపరప్పచ్చయో సత్థుసాసనే విహరతీ’’తి? ‘‘న ఖో, వచ్ఛ, ఏకంయేవ సతం న ద్వే సతాని న తీణి సతాని న చత్తారి సతాని న పఞ్చ సతాని, అథ ఖో భియ్యోవ యే ఉపాసకా మమ సావకా గిహీ ఓదాతవసనా కామభోగినో సాసనకరా ఓవాదప్పటికరా తిణ్ణవిచికిచ్ఛా విగతకథంకథా వేసారజ్జప్పత్తా అపరప్పచ్చయా సత్థుసాసనే విహరన్తీ’’తి.

‘‘తిట్ఠతు భవం గోతమో, తిట్ఠన్తు భిక్ఖూ, తిట్ఠన్తు భిక్ఖునియో, తిట్ఠన్తు ఉపాసకా గిహీ ఓదాతవసనా బ్రహ్మచారినో, తిట్ఠన్తు ఉపాసకా గిహీ ఓదాతవసనా కామభోగినో. అత్థి పన భోతో గోతమస్స ఏకుపాసికాపి సావికా గిహినీ ఓదాతవసనా బ్రహ్మచారినీ యా పఞ్చన్నం ఓరమ్భాగియానం సంయోజనానం పరిక్ఖయా ఓపపాతికా తత్థ పరినిబ్బాయినీ అనావత్తిధమ్మా తస్మా లోకా’’తి? ‘‘న ఖో, వచ్ఛ, ఏకంయేవ సతం న ద్వే సతాని న తీణి సతాని న చత్తారి సతాని న పఞ్చ సతాని, అథ ఖో భియ్యోవ యా ఉపాసికా మమ సావికా గిహినియో ఓదాతవసనా బ్రహ్మచారినియో పఞ్చన్నం ఓరమ్భాగియానం సంయోజనానం పరిక్ఖయా ఓపపాతికా తత్థ పరినిబ్బాయినియో అనావత్తిధమ్మా తస్మా లోకా’’తి.

‘‘తిట్ఠతు భవం గోతమో, తిట్ఠన్తు భిక్ఖూ, తిట్ఠన్తు భిక్ఖునియో, తిట్ఠన్తు ఉపాసకా గిహీ ఓదాతవసనా బ్రహ్మచారినో, తిట్ఠన్తు ఉపాసకా గిహీ ఓదాతవసనా కామభోగినో, తిట్ఠన్తు ఉపాసికా గిహినియో ఓదాతవసనా బ్రహ్మచారినియో. అత్థి పన భోతో గోతమస్స ఏకుపాసికాపి సావికా గిహినీ ఓదాతవసనా కామభోగినీ సాసనకరా ఓవాదప్పటికరా యా తిణ్ణవిచికిచ్ఛా విగతకథంకథా వేసారజ్జప్పత్తా అపరప్పచ్చయా సత్థుసాసనే విహరతీ’’తి? ‘‘న ఖో, వచ్ఛ, ఏకంయేవ సతం న ద్వే సతాని న తీణి సతాని న చత్తారి సతాని న పఞ్చ సతాని, అథ ఖో భియ్యోవ యా ఉపాసికా మమ సావికా గిహినియో ఓదాతవసనా కామభోగినియో సాసనకరా ఓవాదప్పటికరా తిణ్ణవిచ్ఛికిచ్ఛా విగతకథంకథా వేసారజ్జప్పత్తా అపరప్పచ్చయా సత్థుసాసనే విహరన్తీ’’తి.

౧౯౬. ‘‘సచే హి, భో గోతమ, ఇమం ధమ్మం భవంయేవ గోతమో ఆరాధకో అభవిస్స, నో చ ఖో భిక్ఖూ ఆరాధకా అభవిస్సంసు; ఏవమిదం బ్రహ్మచరియం అపరిపూరం అభవిస్స తేనఙ్గేన. యస్మా చ ఖో, భో గోతమ, ఇమం ధమ్మం భవఞ్చేవ గోతమో ఆరాధకో భిక్ఖూ చ ఆరాధకా; ఏవమిదం బ్రహ్మచరియం పరిపూరం తేనఙ్గేన.

‘‘సచే హి, భో గోతమ, ఇమం ధమ్మం భవఞ్చేవ గోతమో ఆరాధకో అభవిస్స, భిక్ఖూ చ ఆరాధకా అభవిస్సంసు, నో చ ఖో భిక్ఖునియో ఆరాధికా అభవిస్సంసు; ఏవమిదం బ్రహ్మచరియం అపరిపూరం అభవిస్స తేనఙ్గేన. యస్మా చ ఖో, భో గోతమ, ఇమం ధమ్మం భవఞ్చేవ గోతమో ఆరాధకో, భిక్ఖూ చ ఆరాధకా, భిక్ఖునియో చ ఆరాధికా; ఏవమిదం బ్రహ్మచరియం పరిపూరం తేనఙ్గేన.

‘‘సచే హి, భో గోతమ, ఇమం ధమ్మం భవఞ్చేవ గోతమో ఆరాధకో అభవిస్స, భిక్ఖూ చ ఆరాధకా అభవిస్సంసు, భిక్ఖునియో చ ఆరాధికా అభవిస్సంసు, నో చ ఖో ఉపాసకా గిహీ ఓదాతవసనా బ్రహ్మచారినో ఆరాధకా అభవిస్సంసు; ఏవమిదం బ్రహ్మచరియం అపరిపూరం అభవిస్స తేనఙ్గేన. యస్మా చ ఖో, భో గోతమ, ఇమం ధమ్మం భవఞ్చేవ గోతమో ఆరాధకో, భిక్ఖూ చ ఆరాధకా, భిక్ఖునియో చ ఆరాధికా, ఉపాసకా చ గిహీ ఓదాతవసనా బ్రహ్మచారినో ఆరాధకా; ఏవమిదం బ్రహ్మచరియం పరిపూరం తేనఙ్గేన.

‘‘సచే హి, భో గోతమ, ఇమం ధమ్మం భవఞ్చేవ గోతమో ఆరాధకో అభవిస్స, భిక్ఖూ చ ఆరాధకా అభవిస్సంసు, భిక్ఖునియో చ ఆరాధికా అభవిస్సంసు, ఉపాసకా చ గిహీ ఓదాతవసనా బ్రహ్మచారినో ఆరాధకా అభవిస్సంసు, నో చ ఖో ఉపాసకా గిహీ ఓదాతవసనా కామభోగినో ఆరాధకా అభవిస్సంసు; ఏవమిదం బ్రహ్మచరియం అపరిపూరం అభవిస్స తేనఙ్గేన. యస్మా చ ఖో, భో గోతమ, ఇమం ధమ్మం భవఞ్చేవ గోతమో ఆరాధకో, భిక్ఖూ చ ఆరాధకా, భిక్ఖునియో చ ఆరాధికా, ఉపాసకా చ గిహీ ఓదాతవసనా బ్రహ్మచారినో ఆరాధకా, ఉపాసకా చ గిహీ ఓదాతవసనా కామభోగినో ఆరాధకా; ఏవమిదం బ్రహ్మచరియం పరిపూరం తేనఙ్గేన.

‘‘సచే హి, భో గోతమ, ఇమం ధమ్మం భవఞ్చేవ గోతమో ఆరాధకో అభవిస్స, భిక్ఖూ చ ఆరాధకా అభవిస్సంసు, భిక్ఖునియో చ ఆరాధికా అభవిస్సంసు, ఉపాసకా చ గిహీ ఓదాతవసనా బ్రహ్మచారినో ఆరాధకా అభవిస్సంసు, ఉపాసకా చ గిహీ ఓదాతవసనా కామభోగినో ఆరాధకా అభవిస్సంసు, నో చ ఖో ఉపాసికా గిహినియో ఓదాతవసనా బ్రహ్మచారినియో ఆరాధికా అభవిస్సంసు; ఏవమిదం బ్రహ్మచరియం అపరిపూరం అభవిస్స తేనఙ్గేన. యస్మా చ ఖో, భో గోతమ, ఇమం ధమ్మం భవఞ్చేవ గోతమో ఆరాధకో, భిక్ఖూ చ ఆరాధకా, భిక్ఖునియో చ ఆరాధికా, ఉపాసకా చ గిహీ ఓదాతవసనా బ్రహ్మచారినో ఆరాధకా, ఉపాసకా చ గిహీ ఓదాతవసనా కామభోగినో ఆరాధకా, ఉపాసికా చ గిహినియో ఓదాతవసనా బ్రహ్మచారినియో ఆరాధికా; ఏవమిదం బ్రహ్మచరియం పరిపూరం తేనఙ్గేన.

‘‘సచే హి, భో గోతమ, ఇమం ధమ్మం భవఞ్చేవ గోతమో ఆరాధకో అభవిస్స, భిక్ఖూ చ ఆరాధకా అభవిస్సంసు, భిక్ఖునియో చ ఆరాధికా అభవిస్సంసు, ఉపాసకా చ గిహీ ఓదాతవసనా బ్రహ్మచారినో ఆరాధకా అభవిస్సంసు, ఉపాసకా చ గిహీ ఓదాతవసనా కామభోగినో ఆరాధకా అభవిస్సంసు, ఉపాసికా చ గిహినియో ఓదాతవసనా బ్రహ్మచారినియో ఆరాధికా అభవిస్సంసు, నో చ ఖో ఉపాసికా గిహినియో ఓదాతవసనా కామభోగినియో ఆరాధికా అభవిస్సంసు; ఏవమిదం బ్రహ్మచరియం అపరిపూరం అభవిస్స తేనఙ్గేన. యస్మా చ ఖో, భో గోతమ, ఇమం ధమ్మం భవఞ్చేవ గోతమో ఆరాధకో, భిక్ఖూ చ ఆరాధకా, భిక్ఖునియో చ ఆరాధికా, ఉపాసకా చ గిహీ ఓదాతవసనా బ్రహ్మచారినో ఆరాధకా, ఉపాసకా చ గిహీ ఓదాతవసనా కామభోగినో ఆరాధకా, ఉపాసికా చ గిహినియో ఓదాతవసనా బ్రహ్మచారినియో ఆరాధికా, ఉపాసికా చ గిహినియో ఓదాతవసనా కామభోగినియో ఆరాధికా; ఏవమిదం బ్రహ్మచరియం పరిపూరం తేనఙ్గేన.

౧౯౭. ‘‘సేయ్యథాపి, భో గోతమ, గఙ్గా నదీ సముద్దనిన్నా సముద్దపోణా సముద్దపబ్భారా సముద్దం ఆహచ్చ తిట్ఠతి, ఏవమేవాయం భోతో గోతమస్స పరిసా సగహట్ఠపబ్బజితా నిబ్బాననిన్నా నిబ్బానపోణా నిబ్బానపబ్భారా నిబ్బానం ఆహచ్చ తిట్ఠతి. అభిక్కన్తం, భో గోతమ…పే… ఏసాహం భవన్తం గోతమం సరణం గచ్ఛామి ధమ్మఞ్చ భిక్ఖుసఙ్ఘఞ్చ. లభేయ్యాహం భోతో గోతమస్స సన్తికే పబ్బజ్జం, లభేయ్యం ఉపసమ్పద’’న్తి. ‘‘యో ఖో, వచ్ఛ, అఞ్ఞతిత్థియపుబ్బో ఇమస్మిం ధమ్మవినయే ఆకఙ్ఖతి పబ్బజ్జం, ఆకఙ్ఖతి ఉపసమ్పదం, సో చత్తారో మాసే పరివసతి. చతున్నం మాసానం అచ్చయేన ఆరద్ధచిత్తా భిక్ఖూ పబ్బాజేన్తి ఉపసమ్పాదేన్తి భిక్ఖుభావాయ; అపి చ మేత్థ పుగ్గలవేమత్తతా విదితా’’తి. ‘‘సచే, భన్తే, అఞ్ఞతిత్థియపుబ్బా ఇమస్మిం ధమ్మవినయే ఆకఙ్ఖన్తా పబ్బజ్జం, ఆకఙ్ఖన్తా ఉపసమ్పదం చత్తారో మాసే పరివసన్తి, చతున్నం మాసానం అచ్చయేన ఆరద్ధచిత్తా భిక్ఖూ పబ్బాజేన్తి ఉపసమ్పాదేన్తి భిక్ఖుభావాయ; అహం చత్తారి వస్సాని పరివసిస్సామి. చతున్నం వస్సానం అచ్చయేన ఆరద్ధచిత్తా భిక్ఖూ పబ్బాజేన్తు ఉపసమ్పాదేన్తు భిక్ఖుభావాయా’’తి. అలత్థ ఖో వచ్ఛగోత్తో పరిబ్బాజకో భగవతో సన్తికే పబ్బజ్జం అలత్థ ఉపసమ్పదం.

అచిరూపసమ్పన్నో ఖో పనాయస్మా వచ్ఛగోత్తో అద్ధమాసూపసమ్పన్నో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా వచ్ఛగోత్తో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘యావతకం, భన్తే, సేఖేన ఞాణేన సేఖాయ విజ్జాయ పత్తబ్బం, అనుప్పత్తం తం మయా; ఉత్తరి చ మే [ఉత్తరిం మే (సీ. స్యా. కం. పీ.)] భగవా ధమ్మం దేసేతూ’’తి. ‘‘తేన హి త్వం, వచ్ఛ, ద్వే ధమ్మే ఉత్తరి భావేహి – సమథఞ్చ విపస్సనఞ్చ. ఇమే ఖో తే, వచ్ఛ, ద్వే ధమ్మా ఉత్తరి భావితా – సమథో చ విపస్సనా చ – అనేకధాతుపటివేధాయ సంవత్తిస్సన్తి.

౧౯౮. ‘‘సో త్వం, వచ్ఛ, యావదేవ [యావదే (పీ.)] ఆకఙ్ఖిస్ససి – ‘అనేకవిహితం ఇద్ధివిధం పచ్చనుభవేయ్యం – ఏకోపి హుత్వా బహుధా అస్సం, బహుధాపి హుత్వా ఏకో అస్సం; ఆవిభావం, తిరోభావం; తిరోకుట్టం తిరోపాకారం తిరోపబ్బతం అసజ్జమానో గచ్ఛేయ్యం, సేయ్యథాపి ఆకాసే; పథవియాపి ఉమ్ముజ్జనిముజ్జం కరేయ్యం, సేయ్యథాపి ఉదకే; ఉదకేపి అభిజ్జమానే గచ్ఛేయ్యం, సేయ్యథాపి పథవియం; ఆకాసేపి పల్లఙ్కేన కమేయ్యం, సేయ్యథాపి పక్ఖీ సకుణో; ఇమేపి చన్దిమసూరియే ఏవంమహిద్ధికే ఏవంమహానుభావే పాణినా పరిమసేయ్యం, పరిమజ్జేయ్యం; యావబ్రహ్మలోకాపి కాయేన వసం వత్తేయ్య’న్తి, తత్ర తత్రేవ సక్ఖిభబ్బతం పాపుణిస్ససి, సతి సతిఆయతనే.

‘‘సో త్వం, వచ్ఛ, యావదేవ ఆకఙ్ఖిస్ససి – ‘దిబ్బాయ సోతధాతుయా విసుద్ధాయ అతిక్కన్తమానుసికాయ ఉభో సద్దే సుణేయ్యం – దిబ్బే చ మానుసే చ, యే దూరే సన్తికే చా’తి, తత్ర తత్రేవ సక్ఖిభబ్బతం పాపుణిస్ససి, సతి సతిఆయతనే.

‘‘సో త్వం, వచ్ఛ, యావదేవ ఆకఙ్ఖిస్ససి – ‘పరసత్తానం పరపుగ్గలానం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానేయ్యం – సరాగం వా చిత్తం సరాగం చిత్తన్తి పజానేయ్యం, వీతరాగం వా చిత్తం వీతరాగం చిత్తన్తి పజానేయ్యం; సదోసం వా చిత్తం సదోసం చిత్తన్తి పజానేయ్యం, వీతదోసం వా చిత్తం వీతదోసం చిత్తన్తి పజానేయ్యం; సమోహం వా చిత్తం సమోహం చిత్తన్తి పజానేయ్యం, వీతమోహం వా చిత్తం వీతమోహం చిత్తన్తి పజానేయ్యం; సంఖిత్తం వా చిత్తం సంఖిత్తం చిత్తన్తి పజానేయ్యం, విక్ఖిత్తం వా చిత్తం విక్ఖిత్తం చిత్తన్తి పజానేయ్యం; మహగ్గతం వా చిత్తం మహగ్గతం చిత్తన్తి పజానేయ్యం, అమహగ్గతం వా చిత్తం అమహగ్గతం చిత్తన్తి పజానేయ్యం; సఉత్తరం వా చిత్తం సఉత్తరం చిత్తన్తి పజానేయ్యం, అనుత్తరం వా చిత్తం అనుత్తరం చిత్తన్తి పజానేయ్యం; సమాహితం వా చిత్తం సమాహితం చిత్తన్తి పజానేయ్యం, అసమాహితం వా చిత్తం అసమాహితం చిత్తన్తి పజానేయ్యం; విముత్తం వా చిత్తం విముత్తం చిత్తన్తి పజానేయ్యం, అవిముత్తం వా చిత్తం అవిముత్తం చిత్తన్తి పజానేయ్య’న్తి, తత్ర తత్రేవ సక్ఖిభబ్బతం పాపుణిస్ససి, సతి సతిఆయతనే.

‘‘సో త్వం, వచ్ఛ, యావదేవ ఆకఙ్ఖిస్ససి – ‘అనేకవిహితం పుబ్బేనివాసం అనుస్సరేయ్యం, సేయ్యథిదం – ఏకమ్పి జాతిం ద్వేపి జాతియో తిస్సోపి జాతియో చతస్సోపి జాతియో పఞ్చపి జాతియో దసపి జాతియో వీసమ్పి జాతియో తింసమ్పి జాతియో చత్తాలీసమ్పి జాతియో పఞ్ఞాసమ్పి జాతియో జాతిసతమ్పి జాతిసహస్సమ్పి జాతిసతసహస్సమ్పి; అనేకేపి సంవట్టకప్పే అనేకేపి వివట్టకప్పే అనేకేపి సంవట్టవివట్టకప్పే – అముత్రాసిం ఏవంనామో ఏవంగోత్తో ఏవంవణ్ణో ఏవమాహారో ఏవంసుఖదుక్ఖప్పటిసంవేదీ ఏవమాయుపరియన్తో, సో తతో చుతో అముత్ర ఉదపాదిం; తత్రాపాసిం ఏవంనామో ఏవంగోత్తో ఏవంవణ్ణో ఏవమాహారో ఏవంసుఖదుక్ఖప్పటిసంవేదీ ఏవమాయుపరియన్తో, సో తతో చుతో ఇధూపపన్నోతి; ఇతి సాకారం సఉద్దేసం అనేకవిహితం పుబ్బేనివాసం అనుస్సరేయ్య’న్తి, తత్ర తత్రేవ సక్ఖిభబ్బతం పాపుణిస్ససి, సతి సతిఆయతనే.

‘‘సో త్వం, వచ్ఛ, యావదేవ ఆకఙ్ఖిస్ససి – ‘దిబ్బేన చక్ఖునా విసుద్ధేన అతిక్కన్తమానుసకేన సత్తే పస్సేయ్యం చవమానే ఉపపజ్జమానే హీనే పణీతే సువణ్ణే దుబ్బణ్ణే సుగతే దుగ్గతే యథాకమ్మూపగే సత్తే పజానేయ్యం – ఇమే వత భోన్తో సత్తా కాయదుచ్చరితేన సమన్నాగతా వచీదుచ్చరితేన సమన్నాగతా మనోదుచ్చరితేన సమన్నాగతా అరియానం ఉపవాదకా మిచ్ఛాదిట్ఠికా మిచ్ఛాదిట్ఠికమ్మసమాదానా, తే కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపన్నా; ఇమే వా పన భోన్తో సత్తా కాయసుచరితేన సమన్నాగతా వచీసుచరితేన సమన్నాగతా మనోసుచరితేన సమన్నాగతా అరియానం అనుపవాదకా సమ్మాదిట్ఠికా సమ్మాదిట్ఠికమ్మసమాదానా, తే కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపన్నాతి; ఇతి దిబ్బేన చక్ఖునా విసుద్ధేన అతిక్కన్తమానుసకేన సత్తే పస్సేయ్యం చవమానే ఉపపజ్జమానే హీనే పణీతే సువణ్ణే దుబ్బణ్ణే సుగతే దుగ్గతే యథాకమ్మూపగే సత్తే పజానేయ్య’న్తి, తత్ర తత్రేవ సక్ఖిభబ్బతం పాపుణిస్ససి, సతి సతిఆయతనే.

‘‘సో త్వం, వచ్ఛ, యావదేవ ఆకఙ్ఖిస్ససి – ‘ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరేయ్య’న్తి, తత్ర తత్రేవ సక్ఖిభబ్బతం పాపుణిస్ససి, సతి సతిఆయతనే’’తి.

౧౯౯. అథ ఖో ఆయస్మా వచ్ఛగోత్తో భగవతో భాసితం అభినన్దిత్వా అనుమోదిత్వా ఉట్ఠాయాసనా భగవన్తం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా పక్కామి. అథ ఖో ఆయస్మా వచ్ఛగోత్తో ఏకో వూపకట్ఠో అప్పమత్తో ఆతాపీ పహితత్తో విహరన్తో నచిరస్సేవ – యస్సత్థాయ కులపుత్తా సమ్మదేవ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజన్తి తదనుత్తరం – బ్రహ్మచరియపరియోసానం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహాసి. ‘ఖీణా జాతి, వుసితం బ్రహ్మచరియం, కతం కరణీయం, నాపరం ఇత్థత్తాయా’తి అబ్భఞ్ఞాసి. అఞ్ఞతరో ఖో పనాయస్మా వచ్ఛగోత్తో అరహతం అహోసి.

౨౦౦. తేన ఖో పన సమయేన సమ్బహులా భిక్ఖూ భగవన్తం దస్సనాయ గచ్ఛన్తి. అద్దసా ఖో ఆయస్మా వచ్ఛగోత్తో తే భిక్ఖూ దూరతోవ ఆగచ్ఛన్తే. దిస్వాన యేన తే భిక్ఖూ తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా తే భిక్ఖూ ఏతదవోచ – ‘‘హన్ద! కహం పన తుమ్హే ఆయస్మన్తో గచ్ఛథా’’తి? ‘‘భగవన్తం ఖో మయం, ఆవుసో, దస్సనాయ గచ్ఛామా’’తి. ‘‘తేనహాయస్మన్తో మమ వచనేన భగవతో పాదే సిరసా వన్దథ, ఏవఞ్చ వదేథ – ‘వచ్ఛగోత్తో, భన్తే, భిక్ఖు భగవతో పాదే సిరసా వన్దతి, ఏవఞ్చ వదేతి – పరిచిణ్ణో మే భగవా, పరిచిణ్ణో మే సుగతో’’’తి. ‘‘ఏవమావుసో’’తి ఖో తే భిక్ఖూ ఆయస్మతో వచ్ఛగోత్తస్స పచ్చస్సోసుం. అథ ఖో తే భిక్ఖూ యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. ఏకమన్తం నిసిన్నా ఖో తే భిక్ఖూ భగవన్తం ఏతదవోచుం – ‘‘ఆయస్మా, భన్తే, వచ్ఛగోత్తో భగవతో పాదే సిరసా వన్దతి, ఏవఞ్చ వదేతి – ‘పరిచిణ్ణో మే భగవా, పరిచిణ్ణో మే సుగతో’’’తి. ‘‘పుబ్బేవ మే, భిక్ఖవే, వచ్ఛగోత్తో భిక్ఖు చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితో – ‘తేవిజ్జో వచ్ఛగోత్తో భిక్ఖు మహిద్ధికో మహానుభావో’తి. దేవతాపి మే ఏతమత్థం ఆరోచేసుం – ‘తేవిజ్జో, భన్తే, వచ్ఛగోత్తో భిక్ఖు మహిద్ధికో మహానుభావో’’’తి.

ఇదమవోచ భగవా. అత్తమనా తే భిక్ఖూ భగవతో భాసితం అభినన్దున్తి.

మహావచ్ఛసుత్తం నిట్ఠితం తతియం.