౧. తేవిజ్జవచ్ఛసుత్తం

౧౮౫. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా వేసాలియం విహరతి మహావనే కూటాగారసాలాయం. తేన ఖో పన సమయేన వచ్ఛగోత్తో పరిబ్బాజకో ఏకపుణ్డరీకే పరిబ్బాజకారామే పటివసతి. అథ ఖో భగవా పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ వేసాలిం పిణ్డాయ పావిసి. అథ ఖో భగవతో ఏతదహోసి – ‘‘అతిప్పగో ఖో తావ వేసాలియం పిణ్డాయ చరితుం; యంనూనాహం యేన ఏకపుణ్డరీకో పరిబ్బాజకారామో యేన వచ్ఛగోత్తో పరిబ్బాజకో తేనుపసఙ్కమేయ్య’’న్తి. అథ ఖో భగవా యేన ఏకపుణ్డరీకో పరిబ్బాజకారామో యేన వచ్ఛగోత్తో పరిబ్బాజకో తేనుపసఙ్కమి. అద్దసా ఖో వచ్ఛగోత్తో పరిబ్బాజకో భగవన్తం దూరతోవ ఆగచ్ఛన్తం. దిస్వాన భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఏతు ఖో, భన్తే, భగవా. స్వాగతం [సాగతం (సీ. పీ.)], భన్తే, భగవతో. చిరస్సం ఖో, భన్తే, భగవా ఇమం పరియాయమకాసి యదిదం ఇధాగమనాయ. నిసీదతు, భన్తే, భగవా ఇదమాసనం పఞ్ఞత్త’’న్తి. నిసీది భగవా పఞ్ఞత్తే ఆసనే. వచ్ఛగోత్తోపి ఖో పరిబ్బాజకో అఞ్ఞతరం నీచం ఆసనం గహేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో వచ్ఛగోత్తో పరిబ్బాజకో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘సుతం మేతం, భన్తే – ‘సమణో గోతమో సబ్బఞ్ఞూ సబ్బదస్సావీ, అపరిసే+సం ఞాణదస్సనం పటిజానాతి, చరతో చ మే తిట్ఠతో చ సుత్తస్స చ జాగరస్స చ సతతం సమితం ఞాణదస్సనం పచ్చుపట్ఠిత’న్తి. యే తే, భన్తే, ఏవమాహంసు – ‘సమణో గోతమో సబ్బఞ్ఞూ సబ్బదస్సావీ, అపరిసేసం ఞాణదస్సనం పటిజానాతి, చరతో చ మే తిట్ఠతో చ సుత్తస్స చ జాగరస్స చ సతతం సమితం ఞాణదస్సనం పచ్చుపట్ఠిత’న్తి, కచ్చి తే, భన్తే, భగవతో వుత్తవాదినో, న చ భగవన్తం అభూతేన అబ్భాచిక్ఖన్తి, ధమ్మస్స చానుధమ్మం బ్యాకరోన్తి, న చ కోచి సహధమ్మికో వాదానువాదో గారయ్హం ఠానం ఆగచ్ఛతీ’’తి? ‘‘యే తే, వచ్ఛ, ఏవమాహంసు – ‘సమణో గోతమో సబ్బఞ్ఞూ సబ్బదస్సావీ, అపరిసేసం ఞాణదస్సనం పటిజానాతి, చరతో చ మే తిట్ఠతో చ సుత్తస్స చ జాగరస్స చ సతతం సమితం ఞాణదస్సనం పచ్చుపట్ఠిత’న్తి, న మే తే వుత్తవాదినో, అబ్భాచిక్ఖన్తి చ పన మం అసతా అభూతేనా’’తి.

౧౮౬. ‘‘కథం బ్యాకరమానా పన మయం, భన్తే, వుత్తవాదినో చేవ భగవతో అస్సామ, న చ భగవన్తం అభూతేన అబ్భాచిక్ఖేయ్యామ, ధమ్మస్స చానుధమ్మం బ్యాకరేయ్యామ, న చ కోచి సహధమ్మికో వాదానువాదో గారయ్హం ఠానం ఆగచ్ఛేయ్యా’’తి?

‘‘‘తేవిజ్జో సమణో గోతమో’తి ఖో, వచ్ఛ, బ్యాకరమానో వుత్తవాదీ చేవ మే అస్స, న చ మం అభూతేన అబ్భాచిక్ఖేయ్య, ధమ్మస్స చానుధమ్మం బ్యాకరేయ్య, న చ కోచి సహధమ్మికో వాదానువాదో గారయ్హం ఠానం ఆగచ్ఛేయ్య. అహఞ్హి, వచ్ఛ, యావదేవ ఆకఙ్ఖామి అనేకవిహితం పుబ్బేనివాసం అనుస్సరామి, సేయ్యథిదం – ఏకమ్పి జాతిం ద్వేపి జాతియో…పే… ఇతి సాకారం సఉద్దేసం అనేకవిహితం పుబ్బేనివాసం అనుస్సరామి. అహఞ్హి, వచ్ఛ, యావదేవ ఆకఙ్ఖామి దిబ్బేన చక్ఖునా విసుద్ధేన అతిక్కన్తమానుసకేన సత్తే పస్సామి చవమానే ఉపపజ్జమానే హీనే పణీతే సువణ్ణే దుబ్బణ్ణే సుగతే దుగ్గతే…పే… యథాకమ్మూపగే సత్తే పజానామి. అహఞ్హి, వచ్ఛ, ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరామి.

ఏవం వుత్తే, వచ్ఛగోత్తో పరిబ్బాజకో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అత్థి ను ఖో, భో గోతమ, కోచి గిహీ గిహిసంయోజనం అప్పహాయ కాయస్స భేదా దుక్ఖస్సన్తకరో’’తి? ‘‘నత్థి ఖో, వచ్ఛ, కోచి గిహీ గిహిసంయోజనం అప్పహాయ కాయస్స భేదా దుక్ఖస్సన్తకరో’’తి.

‘‘అత్థి పన, భో గోతమ, కోచి గిహీ గిహిసంయోజనం అప్పహాయ కాయస్స భేదా సగ్గూపగో’’తి? ‘‘న ఖో, వచ్ఛ, ఏకంయేవ సతం న ద్వే సతాని న తీణి సతాని న చత్తారి సతాని న పఞ్చ సతాని, అథ ఖో భియ్యోవ యే గిహీ గిహిసంయోజనం అప్పహాయ కాయస్స భేదా సగ్గూపగా’’తి [‘‘అత్థి ఖో వచ్ఛ కోచి గిహీ గిహిసంయోజనం అప్పహాయ కాయస్స భేదా సగ్గూపగోతి’’. (క.)].

‘‘అత్థి ను ఖో, భో గోతమ, కోచి ఆజీవకో [ఆజీవికో (క.)] కాయస్స భేదా దుక్ఖస్సన్తకరో’’తి? ‘‘నత్థి ఖో, వచ్ఛ, కోచి ఆజీవకో కాయస్స భేదా దుక్ఖస్సన్తకరో’’తి.

‘‘అత్థి పన, భో గోతమ, కోచి ఆజీవకో కాయస్స భేదా సగ్గూపగో’’తి? ‘‘ఇతో ఖో సో, వచ్ఛ, ఏకనవుతో కప్పో [ఇతో కో వచ్ఛ ఏకనవుతే కప్పే (క.)] యమహం అనుస్సరామి, నాభిజానామి కఞ్చి ఆజీవకం సగ్గూపగం అఞ్ఞత్ర ఏకేన; సోపాసి కమ్మవాదీ కిరియవాదీ’’తి. ‘‘ఏవం సన్తే, భో గోతమ, సుఞ్ఞం అదుం తిత్థాయతనం అన్తమసో సగ్గూపగేనపీ’’తి? ‘‘ఏవం, వచ్ఛ, సుఞ్ఞం అదుం తిత్థాయతనం అన్తమసో సగ్గూపగేనపీ’’తి.

ఇదమవోచ భగవా. అత్తమనో వచ్ఛగోత్తో పరిబ్బాజకో భగవతో భాసితం అభినన్దీతి.

తేవిజ్జవచ్ఛసుత్తం నిట్ఠితం పఠమం.