౨. మహారాహులోవాదసుత్తం

౧౧౩. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. అథ ఖో భగవా పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ సావత్థిం పిణ్డాయ పావిసి. ఆయస్మాపి ఖో రాహులో పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ భగవన్తం పిట్ఠితో పిట్ఠితో అనుబన్ధి. అథ ఖో భగవా అపలోకేత్వా ఆయస్మన్తం రాహులం ఆమన్తేసి – ‘‘యం కిఞ్చి, రాహుల, రూపం – అతీతానాగతపచ్చుప్పన్నం అజ్ఝత్తం వా బహిద్ధా వా ఓళారికం వా సుఖుమం వా హీనం వా పణీతం వా యం దూరే సన్తికే వా – సబ్బం రూపం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దట్ఠబ్బ’’న్తి. ‘‘రూపమేవ ను ఖో, భగవా, రూపమేవ ను ఖో, సుగతా’’తి? ‘‘రూపమ్పి, రాహుల, వేదనాపి, రాహుల, సఞ్ఞాపి, రాహుల, సఙ్ఖారాపి, రాహుల, విఞ్ఞాణమ్పి, రాహులా’’తి. అథ ఖో ఆయస్మా రాహులో ‘‘కో నజ్జ [కో నుజ్జ (స్యా. కం.)] భగవతా సమ్ముఖా ఓవాదేన ఓవదితో గామం పిణ్డాయ పవిసిస్సతీ’’తి తతో పటినివత్తిత్వా అఞ్ఞతరస్మిం రుక్ఖమూలే నిసీది పల్లఙ్కం ఆభుజిత్వా ఉజుం కాయం పణిధాయ పరిముఖం సతిం ఉపట్ఠపేత్వా. అద్దసా ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో ఆయస్మన్తం రాహులం అఞ్ఞతరస్మిం రుక్ఖమూలే నిసిన్నం పల్లఙ్కం ఆభుజిత్వా ఉజుం కాయం పణిధాయ పరిముఖం సతిం ఉపట్ఠపేత్వా. దిస్వాన ఆయస్మన్తం రాహులం ఆమన్తేసి – ‘‘ఆనాపానస్సతిం, రాహుల, భావనం భావేహి. ఆనాపానస్సతి, రాహుల, భావనా భావితా బహులీకతా మహప్ఫలా హోతి మహానిసంసా’’తి.

౧౧౪. అథ ఖో ఆయస్మా రాహులో సాయన్హసమయం పటిసల్లానా వుట్ఠితో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా రాహులో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘కథం భావితా ను ఖో, భన్తే, ఆనాపానస్సతి, కథం బహులీకతా మహప్ఫలా హోతి మహానిసంసా’’తి? ‘‘యం కిఞ్చి, రాహుల, అజ్ఝత్తం పచ్చత్తం కక్ఖళం ఖరిగతం ఉపాదిన్నం, సేయ్యథిదం – కేసా లోమా నఖా దన్తా తచో మంసం న్హారు [నహారు (సీ. స్యా. కం. పీ.)] అట్ఠి అట్ఠిమిఞ్జం వక్కం హదయం యకనం కిలోమకం పిహకం పప్ఫాసం అన్తం అన్తగుణం ఉదరియం కరీసం, యం వా పనఞ్ఞమ్పి కిఞ్చి అజ్ఝత్తం పచ్చత్తం కక్ఖళం ఖరిగతం ఉపాదిన్నం – అయం వుచ్చతి, రాహుల, అజ్ఝత్తికా పథవీధాతు [పఠవీధాతు (సీ. స్యా. కం. పీ.)]. యా చేవ ఖో పన అజ్ఝత్తికా పథవీధాతు యా చ బాహిరా పథవీధాతు, పథవీధాతురేవేసా. తం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి – ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దట్ఠబ్బం. ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దిస్వా పథవీధాతుయా నిబ్బిన్దతి, పథవీధాతుయా చిత్తం విరాజేతి’’.

౧౧౫. ‘‘కతమా చ, రాహుల, ఆపోధాతు? ఆపోధాతు సియా అజ్ఝత్తికా, సియా బాహిరా. కతమా చ, రాహుల, అజ్ఝత్తికా ఆపోధాతు? యం అజ్ఝత్తం పచ్చత్తం ఆపో ఆపోగతం ఉపాదిన్నం, సేయ్యథిదం – పిత్తం సేమ్హం పుబ్బో లోహితం సేదో మేదో అస్సు వసా ఖేళో సిఙ్ఘాణికా లసికా ముత్తం, యం వా పనఞ్ఞమ్పి కిఞ్చి అజ్ఝత్తం పచ్చత్తం ఆపో ఆపోగతం ఉపాదిన్నం – అయం వుచ్చతి, రాహుల, అజ్ఝత్తికా ఆపోధాతు. యా చేవ ఖో పన అజ్ఝత్తికా ఆపోధాతు యా చ బాహిరా ఆపోధాతు ఆపోధాతురేవేసా. తం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి – ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దట్ఠబ్బం. ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దిస్వా ఆపోధాతుయా నిబ్బిన్దతి, ఆపోధాతుయా చిత్తం విరాజేతి.

౧౧౬. ‘‘కతమా చ, రాహుల, తేజోధాతు? తేజోధాతు సియా అజ్ఝత్తికా, సియా బాహిరా. కతమా చ, రాహుల, అజ్ఝత్తికా తేజోధాతు? యం అజ్ఝత్తం పచ్చత్తం తేజో తేజోగతం ఉపాదిన్నం, సేయ్యథిదం – యేన చ సన్తప్పతి యేన చ జీరీయతి యేన చ పరిడయ్హతి యేన చ అసితపీతఖాయితసాయితం సమ్మా పరిణామం గచ్ఛతి, యం వా పనఞ్ఞమ్పి కిఞ్చి అజ్ఝత్తం పచ్చత్తం తేజో తేజోగతం ఉపాదిన్నం – అయం వుచ్చతి, రాహుల, అజ్ఝత్తికా తేజోధాతు. యా చేవ ఖో పన అజ్ఝత్తికా తేజోధాతు యా చ బాహిరా తేజోధాతు తేజోధాతురేవేసా. తం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి – ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దట్ఠబ్బం. ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దిస్వా తేజోధాతుయా నిబ్బిన్దతి, తేజోధాతుయా చిత్తం విరాజేతి.

౧౧౭. ‘‘కతమా చ, రాహుల, వాయోధాతు? వాయోధాతు సియా అజ్ఝత్తికా, సియా బాహిరా. కతమా చ, రాహుల, అజ్ఝత్తికా వాయోధాతు? యం అజ్ఝత్తం పచ్చత్తం వాయో వాయోగతం ఉపాదిన్నం, సేయ్యథిదం – ఉద్ధఙ్గమా వాతా, అధోగమా వాతా, కుచ్ఛిసయా వాతా, కోట్ఠాసయా [కోట్ఠసయా (సీ. పీ.)] వాతా, అఙ్గమఙ్గానుసారినో వాతా, అస్సాసో పస్సాసో, ఇతి యం వా పనఞ్ఞమ్పి కిఞ్చి అజ్ఝత్తం పచ్చత్తం వాయో వాయోగతం ఉపాదిన్నం – అయం వుచ్చతి, రాహుల, అజ్ఝత్తికా వాయోధాతు. యా చేవ ఖో పన అజ్ఝత్తికా వాయోధాతు యా చ బాహిరా వాయోధాతు వాయోధాతురేవేసా. తం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి – ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దట్ఠబ్బం. ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దిస్వా వాయోధాతుయా నిబ్బిన్దతి, వాయోధాతుయా చిత్తం విరాజేతి.

౧౧౮. ‘‘కతమా చ, రాహుల, ఆకాసధాతు? ఆకాసధాతు సియా అజ్ఝత్తికా, సియా బాహిరా. కతమా చ, రాహుల, అజ్ఝత్తికా ఆకాసధాతు? యం అజ్ఝత్తం పచ్చత్తం ఆకాసం ఆకాసగతం ఉపాదిన్నం, సేయ్యథిదం – కణ్ణచ్ఛిద్దం నాసచ్ఛిద్దం ముఖద్వారం, యేన చ అసితపీతఖాయితసాయితం అజ్ఝోహరతి, యత్థ చ అసితపీతఖాయితసాయితం సన్తిట్ఠతి, యేన చ అసితపీతఖాయితసాయితం అధోభాగం [అధోభాగా (సీ. స్యా. కం. పీ.)] నిక్ఖమతి, యం వా పనఞ్ఞమ్పి కిఞ్చి అజ్ఝత్తం పచ్చత్తం ఆకాసం ఆకాసగతం, అఘం అఘగతం, వివరం వివరగతం, అసమ్ఫుట్ఠం, మంసలోహితేహి ఉపాదిన్నం [ఆకాసగతం ఉపాదిన్నం (సీ. పీ.)] – అయం వుచ్చతి, రాహుల, అజ్ఝత్తికా ఆకాసధాతు. యా చేవ ఖో పన అజ్ఝత్తికా ఆకాసధాతు యా చ బాహిరా ఆకాసధాతు ఆకాసధాతురేవేసా. తం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి – ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దట్ఠబ్బం. ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దిస్వా ఆకాసధాతుయా చిత్తం నిబ్బిన్దతి, ఆకాసధాతుయా చిత్తం విరాజేతి.

౧౧౯. ‘‘పథవీసమం, రాహుల, భావనం భావేహి. పథవీసమఞ్హి తే, రాహుల, భావనం భావయతో ఉప్పన్నా మనాపామనాపా ఫస్సా చిత్తం న పరియాదాయ ఠస్సన్తి. సేయ్యథాపి, రాహుల, పథవియా సుచిమ్పి నిక్ఖిపన్తి, అసుచిమ్పి నిక్ఖిపన్తి, గూథగతమ్పి నిక్ఖిపన్తి, ముత్తగతమ్పి నిక్ఖిపన్తి, ఖేళగతమ్పి నిక్ఖిపన్తి, పుబ్బగతమ్పి నిక్ఖిపన్తి, లోహితగతమ్పి నిక్ఖిపన్తి, న చ తేన పథవీ అట్టీయతి వా హరాయతి వా జిగుచ్ఛతి వా; ఏవమేవ ఖో త్వం, రాహుల, పథవీసమం భావనం భావేహి. పథవీసమఞ్హి తే, రాహుల, భావనం భావయతో ఉప్పన్నా మనాపామనాపా ఫస్సా చిత్తం న పరియాదాయ ఠస్సన్తి.

‘‘ఆపోసమం, రాహుల, భావనం భావేహి. ఆపోసమఞ్హి తే, రాహుల, భావనం భావయతో ఉప్పన్నా మనాపామనాపా ఫస్సా చిత్తం న పరియాదాయ ఠస్సన్తి. సేయ్యథాపి, రాహుల, ఆపస్మిం సుచిమ్పి ధోవన్తి, అసుచిమ్పి ధోవన్తి, గూథగతమ్పి ధోవన్తి, ముత్తగతమ్పి ధోవన్తి, ఖేళగతమ్పి ధోవన్తి, పుబ్బగతమ్పి ధోవన్తి, లోహితగతమ్పి ధోవన్తి, న చ తేన ఆపో అట్టీయతి వా హరాయతి వా జిగుచ్ఛతి వా; ఏవమేవ ఖో త్వం, రాహుల, ఆపోసమం భావనం భావేహి. ఆపోసమఞ్హి తే, రాహుల, భావనం భావయతో ఉప్పన్నా మనాపామనాపా ఫస్సా చిత్తం న పరియాదాయ ఠస్సన్తి.

‘‘తేజోసమం, రాహుల, భావనం భావేహి. తేజోసమఞ్హి తే, రాహుల, భావనం భావయతో ఉప్పన్నా మనాపామనాపా ఫస్సా చిత్తం న పరియాదాయ ఠస్సన్తి. సేయ్యథాపి, రాహుల, తేజో సుచిమ్పి దహతి, అసుచిమ్పి దహతి, గూథగతమ్పి దహతి, ముత్తగతమ్పి దహతి, ఖేళగతమ్పి దహతి, పుబ్బగతమ్పి దహతి, లోహితగతమ్పి దహతి, న చ తేన తేజో అట్టీయతి వా హరాయతి వా జిగుచ్ఛతి వా; ఏవమేవ ఖో త్వం, రాహుల, తేజోసమం భావనం భావేహి. తేజోసమఞ్హి తే, రాహుల, భావనం భావయతో ఉప్పన్నా మనాపామనాపా ఫస్సా చిత్తం న పరియాదాయ ఠస్సన్తి.

‘‘వాయోసమం, రాహుల, భావనం భావేహి. వాయోసమఞ్హి తే, రాహుల, భావనం భావయతో ఉప్పన్నా మనాపామనాపా ఫస్సా చిత్తం న పరియాదాయ ఠస్సన్తి. సేయ్యథాపి, రాహుల, వాయో సుచిమ్పి ఉపవాయతి, అసుచిమ్పి ఉపవాయతి, గూథగతమ్పి ఉపవాయతి, ముత్తగతమ్పి ఉపవాయతి, ఖేళగతమ్పి ఉపవాయతి, పుబ్బగతమ్పి ఉపవాయతి, లోహితగతమ్పి ఉపవాయతి, న చ తేన వాయో అట్టీయతి వా హరాయతి వా జిగుచ్ఛతి వా; ఏవమేవ ఖో త్వం, రాహుల, వాయోసమం భావనం భావేహి. వాయోసమఞ్హి తే, రాహుల, భావనం భావయతో ఉప్పన్నా మనాపామనాపా ఫస్సా చిత్తం న పరియాదాయ ఠస్సన్తి.

‘‘ఆకాససమం, రాహుల, భావనం భావేహి. ఆకాససమఞ్హి తే, రాహుల, భావనం భావయతో ఉప్పన్నా మనాపామనాపా ఫస్సా చిత్తం న పరియాదాయ ఠస్సన్తి. సేయ్యథాపి, రాహుల, ఆకాసో న కత్థచి పతిట్ఠితో; ఏవమేవ ఖో త్వం, రాహుల, ఆకాససమం భావనం భావేహి. ఆకాససమఞ్హి తే, రాహుల, భావనం భావయతో ఉప్పన్నా మనాపామనాపా ఫస్సా చిత్తం న పరియాదాయ ఠస్సన్తి.

౧౨౦. ‘‘మేత్తం, రాహుల, భావనం భావేహి. మేత్తఞ్హి తే, రాహుల, భావనం భావయతో యో బ్యాపాదో సో పహీయిస్సతి. కరుణం, రాహుల, భావనం భావేహి. కరుణఞ్హి తే, రాహుల, భావనం భావయతో యా విహేసా సా పహీయిస్సతి. ముదితం, రాహుల, భావనం భావేహి. ముదితఞ్హి తే, రాహుల, భావనం భావయతో యా అరతి సా పహీయిస్సతి. ఉపేక్ఖం, రాహుల, భావనం భావేహి. ఉపేక్ఖఞ్హి తే, రాహుల, భావనం భావయతో యో పటిఘో సో పహీయిస్సతి. అసుభం, రాహుల, భావనం భావేహి. అసుభఞ్హి తే, రాహుల, భావనం భావయతో యో రాగో సో పహీయిస్సతి. అనిచ్చసఞ్ఞం, రాహుల, భావనం భావేహి. అనిచ్చసఞ్ఞఞ్హి తే, రాహుల, భావనం భావయతో యో అస్మిమానో సో పహీయిస్సతి.

౧౨౧. ‘‘ఆనాపానస్సతిం, రాహుల, భావనం భావేహి. ఆనాపానస్సతి హి తే, రాహుల, భావితా బహులీకతా మహప్ఫలా హోతి మహానిసంసా. కథం భావితా చ, రాహుల, ఆనాపానస్సతి, కథం బహులీకతా మహప్ఫలా హోతి మహానిసంసా? ఇధ, రాహుల, భిక్ఖు అరఞ్ఞగతో వా రుక్ఖమూలగతో వా సుఞ్ఞాగారగతో వా నిసీదతి పల్లఙ్కం ఆభుజిత్వా ఉజుం కాయం పణిధాయ పరిముఖం సతిం ఉపట్ఠపేత్వా. సో సతోవ అస్ససతి సతోవ [సతో (సీ. స్యా. కం. పీ.)] పస్ససతి.

‘‘దీఘం వా అస్ససన్తో ‘దీఘం అస్ససామీ’తి పజానాతి, దీఘం వా పస్ససన్తో ‘దీఘం పస్ససామీ’తి పజానాతి; రస్సం వా అస్ససన్తో ‘రస్సం అస్ససామీ’తి పజానాతి, రస్సం వా పస్ససన్తో ‘రస్సం పస్ససామీ’తి పజానాతి. ‘సబ్బకాయప్పటిసంవేదీ అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి; ‘సబ్బకాయప్పటిసంవేదీ పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి; ‘పస్సమ్భయం కాయసఙ్ఖారం అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి; ‘పస్సమ్భయం కాయసఙ్ఖారం పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి.

‘‘‘పీతిప్పటిసంవేదీ అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి; ‘పీతిప్పటిసంవేదీ పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి; ‘సుఖప్పటిసంవేదీ అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి; ‘సుఖప్పటిసంవేదీ పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి; ‘చిత్తసఙ్ఖారప్పటిసంవేదీ అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి; ‘చిత్తసఙ్ఖారప్పటిసంవేదీ పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి; ‘పస్సమ్భయం చిత్తసఙ్ఖారం అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి; ‘పస్సమ్భయం చిత్తసఙ్ఖారం పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి.

‘‘‘చిత్తప్పటిసంవేదీ అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి; ‘చిత్తప్పటిసంవేదీ పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి; ‘అభిప్పమోదయం చిత్తం అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి; ‘అభిప్పమోదయం చిత్తం పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి; ‘సమాదహం చిత్తం అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి; ‘సమాదహం చిత్తం పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి; ‘విమోచయం చిత్తం అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి; ‘విమోచయం చిత్తం పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి.

‘‘‘అనిచ్చానుపస్సీ అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి; ‘అనిచ్చానుపస్సీ పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి; ‘విరాగానుపస్సీ అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి; ‘విరాగానుపస్సీ పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి; ‘నిరోధానుపస్సీ అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి; ‘నిరోధానుపస్సీ పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి; ‘పటినిస్సగ్గానుపస్సీ అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి; ‘పటినిస్సగ్గానుపస్సీ పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి.

‘‘ఏవం భావితా ఖో, రాహుల, ఆనాపానస్సతి, ఏవం బహులీకతా మహప్ఫలా హోతి మహానిసంసా. ఏవం భావితాయ, రాహుల, ఆనాపానస్సతియా, ఏవం బహులీకతాయ యేపి తే చరిమకా అస్సాసా తేపి విదితావ నిరుజ్ఝన్తి నో అవిదితా’’తి.

ఇదమవోచ భగవా. అత్తమనో ఆయస్మా రాహులో భగవతో భాసితం అభినన్దీతి.

మహారాహులోవాదసుత్తం నిట్ఠితం దుతియం.