౧౦. కీటాగిరిసుత్తం

౧౭౪. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా కాసీసు చారికం చరతి మహతా భిక్ఖుసఙ్ఘేన సద్ధిం. తత్ర ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘అహం ఖో, భిక్ఖవే, అఞ్ఞత్రేవ రత్తిభోజనా [రత్తిభోజనం (క.)] భుఞ్జామి. అఞ్ఞత్ర ఖో పనాహం, భిక్ఖవే, రత్తిభోజనా భుఞ్జమానో అప్పాబాధతఞ్చ సఞ్జానామి అప్పాతఙ్కతఞ్చ లహుట్ఠానఞ్చ బలఞ్చ ఫాసువిహారఞ్చ. ఏథ, తుమ్హేపి, భిక్ఖవే, అఞ్ఞత్రేవ రత్తిభోజనా భుఞ్జథ. అఞ్ఞత్ర ఖో పన, భిక్ఖవే, తుమ్హేపి రత్తిభోజనా భుఞ్జమానా అప్పాబాధతఞ్చ సఞ్జానిస్సథ అప్పాతఙ్కతఞ్చ లహుట్ఠానఞ్చ బలఞ్చ ఫాసువిహారఞ్చా’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. అథ ఖో భగవా కాసీసు అనుపుబ్బేన చారికం చరమానో యేన కీటాగిరి నామ కాసీనం నిగమో తదవసరి. తత్ర సుదం భగవా కీటాగిరిస్మిం విహరతి కాసీనం నిగమే.

౧౭౫. తేన ఖో పన సమయేన అస్సజిపునబ్బసుకా నామ భిక్ఖూ కీటాగిరిస్మిం ఆవాసికా హోన్తి. అథ ఖో సమ్బహులా భిక్ఖూ యేన అస్సజిపునబ్బసుకా భిక్ఖూ తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా అస్సజిపునబ్బసుకే భిక్ఖూ ఏతదవోచుం – ‘‘భగవా ఖో, ఆవుసో, అఞ్ఞత్రేవ రత్తిభోజనా భుఞ్జతి భిక్ఖుసఙ్ఘో చ. అఞ్ఞత్ర ఖో పనావుసో, రత్తిభోజనా భుఞ్జమానా అప్పాబాధతఞ్చ సఞ్జానన్తి అప్పాతఙ్కతఞ్చ లహుట్ఠానఞ్చ బలఞ్చ ఫాసువిహారఞ్చ. ఏథ, తుమ్హేపి, ఆవుసో, అఞ్ఞత్రేవ రత్తిభోజనా భుఞ్జథ. అఞ్ఞత్ర ఖో పనావుసో, తుమ్హేపి రత్తిభోజనా భుఞ్జమానా అప్పాబాధతఞ్చ సఞ్జానిస్సథ అప్పాతఙ్కతఞ్చ లహుట్ఠానఞ్చ బలఞ్చ ఫాసువిహారఞ్చా’’తి. ఏవం వుత్తే, అస్సజిపునబ్బసుకా భిక్ఖూ తే భిక్ఖూ ఏతదవోచుం – ‘‘మయం ఖో, ఆవుసో, సాయఞ్చేవ భుఞ్జామ పాతో చ దివా చ వికాలే. తే మయం సాయఞ్చేవ భుఞ్జమానా పాతో చ దివా చ వికాలే అప్పాబాధతఞ్చ సఞ్జానామ అప్పాతఙ్కతఞ్చ లహుట్ఠానఞ్చ బలఞ్చ ఫాసువిహారఞ్చ. తే మయం కిం సన్దిట్ఠికం హిత్వా కాలికం అనుధావిస్సామ? సాయఞ్చేవ మయం భుఞ్జిస్సామ పాతో చ దివా చ వికాలే’’తి.

యతో ఖో తే భిక్ఖూ నాసక్ఖింసు అస్సజిపునబ్బసుకే భిక్ఖూ సఞ్ఞాపేతుం, అథ యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. ఏకమన్తం నిసిన్నా ఖో తే భిక్ఖూ భగవన్తం ఏతదవోచుం – ‘‘ఇధ మయం, భన్తే, యేన అస్సజిపునబ్బసుకా భిక్ఖూ తేనుపసఙ్కమిమ్హ; ఉపసఙ్కమిత్వా అస్సజిపునబ్బసుకే భిక్ఖూ ఏతదవోచుమ్హ – ‘భగవా ఖో, ఆవుసో, అఞ్ఞత్రేవ రత్తిభోజనా భుఞ్జతి భిక్ఖుసఙ్ఘో చ; అఞ్ఞత్ర ఖో పనావుసో, రత్తిభోజనా భుఞ్జమానా అప్పాబాధతఞ్చ సఞ్జానన్తి అప్పాతఙ్కతఞ్చ లహుట్ఠానఞ్చ బలఞ్చ ఫాసువిహారఞ్చ. ఏథ, తుమ్హేపి, ఆవుసో, అఞ్ఞత్రేవ రత్తిభోజనా భుఞ్జథ. అఞ్ఞత్ర ఖో పనావుసో, తుమ్హేపి రత్తిభోజనా భుఞ్జమానా అప్పాబాధతఞ్చ సఞ్జానిస్సథ అప్పాతఙ్కతఞ్చ లహుట్ఠానఞ్చ బలఞ్చ ఫాసువిహారఞ్చా’తి. ఏవం వుత్తే, భన్తే, అస్సజిపునబ్బసుకా భిక్ఖూ అమ్హే ఏతదవోచుం – ‘మయం ఖో, ఆవుసో, సాయఞ్చేవ భుఞ్జామ పాతో చ దివా చ వికాలే. తే మయం సాయఞ్చేవ భుఞ్జమానా పాతో చ దివా చ వికాలే అప్పాబాధతఞ్చ సఞ్జానామ అప్పాతఙ్కతఞ్చ లహుట్ఠానఞ్చ బలఞ్చ ఫాసువిహారఞ్చ. తే మయం కిం సన్దిట్ఠికం హిత్వా కాలికం అనుధావిస్సామ? సాయఞ్చేవ మయం భుఞ్జిస్సామ పాతో చ దివా చ వికాలే’తి. యతో ఖో మయం, భన్తే, నాసక్ఖిమ్హ అస్సజిపునబ్బసుకే భిక్ఖూ సఞ్ఞాపేతుం, అథ మయం ఏతమత్థం భగవతో ఆరోచేమా’’తి.

౧౭౬. అథ ఖో భగవా అఞ్ఞతరం భిక్ఖుం ఆమన్తేసి – ‘‘ఏహి త్వం, భిక్ఖు, మమ వచనేన అస్సజిపునబ్బసుకే భిక్ఖూ ఆమన్తేహి – ‘సత్థా ఆయస్మన్తే ఆమన్తేతీ’’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో సో భిక్ఖు భగవతో పటిస్సుత్వా యేన అస్సజిపునబ్బసుకా భిక్ఖూ తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా అస్సజిపునబ్బసుకే భిక్ఖూ ఏతదవోచ – ‘‘సత్థా ఆయస్మన్తే ఆమన్తేతీ’’తి. ‘‘ఏవమావుసో’’తి ఖో అస్సజిపునబ్బసుకా భిక్ఖూ తస్స భిక్ఖునో పటిస్సుత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. ఏకమన్తం నిసిన్నే ఖో అస్సజిపునబ్బసుకే భిక్ఖూ భగవా ఏతదవోచ – ‘‘సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, సమ్బహులా భిక్ఖూ తుమ్హే ఉపసఙ్కమిత్వా ఏతదవోచుం – ‘భగవా ఖో, ఆవుసో, అఞ్ఞత్రేవ రత్తిభోజనా భుఞ్జతి భిక్ఖుసఙ్ఘో చ. అఞ్ఞత్ర ఖో పనావుసో, రత్తిభోజనా భుఞ్జమానా అప్పాబాధతఞ్చ సఞ్జానన్తి అప్పాతఙ్కతఞ్చ లహుట్ఠానఞ్చ బలఞ్చ ఫాసువిహారఞ్చ. ఏథ, తుమ్హేపి, ఆవుసో, అఞ్ఞత్రేవ రత్తిభోజనా భుఞ్జథ. అఞ్ఞత్ర ఖో పనావుసో, తుమ్హేపి రత్తిభోజనా భుఞ్జమానా అప్పాబాధతఞ్చ సఞ్జానిస్సథ అప్పాతఙ్కతఞ్చ లహుట్ఠానఞ్చ బలఞ్చ ఫాసువిహారఞ్చా’తి. ఏవం వుత్తే కిర [కిం ను (క.)], భిక్ఖవే, తుమ్హే తే భిక్ఖూ ఏవం అవచుత్థ – ‘మయం ఖో పనావుసో, సాయఞ్చేవ భుఞ్జామ పాతో చ దివా చ వికాలే. తే మయం సాయఞ్చేవ భుఞ్జమానా పాతో చ దివా చ వికాలే అప్పాబాధతఞ్చ సఞ్జానామ అప్పాతఙ్కతఞ్చ లహుట్ఠానఞ్చ బలఞ్చ ఫాసువిహారఞ్చ. తే మయం కిం సన్దిట్ఠికం హిత్వా కాలికం అనుధావిస్సామ? సాయఞ్చేవ మయం భుఞ్జిస్సామ పాతో చ దివా చ వికాలే’’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’.

౧౭౭. ‘‘కిం ను మే తుమ్హే, భిక్ఖవే, ఏవం ధమ్మం దేసితం ఆజానాథ యం కిఞ్చాయం పురిసపుగ్గలో పటిసంవేదేతి సుఖం వా దుక్ఖం వా అదుక్ఖమసుఖం వా తస్స అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తీ’’తి? ‘‘నో హేతం, భన్తే’’. ‘‘నను మే తుమ్హే, భిక్ఖవే, ఏవం ధమ్మం దేసితం ఆజానాథ ఇధేకచ్చస్స యం ఏవరూపం సుఖం వేదనం వేదయతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, ఇధ పనేకచ్చస్స ఏవరూపం సుఖం వేదనం వేదయతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, ఇధేకచ్చస్స ఏవరూపం దుక్ఖం వేదనం వేదయతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, ఇధ పనేకచ్చస్స ఏవరూపం దుక్ఖం వేదనం వేదయతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, ఇధేకచ్చస్స ఏవరూపం అదుక్ఖమసుఖం వేదనం వేదయతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, ఇధ పనేకచ్చస్స ఏవరూపం అదుక్ఖమసుఖం వేదనం వేదయతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తీ’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’.

౧౭౮. ‘‘సాధు, భిక్ఖవే! మయా చేతం, భిక్ఖవే, అఞ్ఞాతం అభవిస్స అదిట్ఠం అవిదితం అసచ్ఛికతం అఫస్సితం పఞ్ఞాయ – ‘ఇధేకచ్చస్స ఏవరూపం సుఖం వేదనం వేదయతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తీ’తి, ఏవాహం అజానన్తో ‘ఏవరూపం సుఖం వేదనం పజహథా’తి వదేయ్యం; అపి ను మే ఏతం, భిక్ఖవే, పతిరూపం అభవిస్సా’’తి? ‘‘నో హేతం, భన్తే’’. ‘‘యస్మా చ ఖో ఏతం, భిక్ఖవే, మయా ఞాతం దిట్ఠం విదితం సచ్ఛికతం ఫస్సితం పఞ్ఞాయ – ‘ఇధేకచ్చస్స ఏవరూపం సుఖం వేదనం వేదయతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తీ’తి, తస్మాహం ‘ఏవరూపం సుఖం వేదనం పజహథా’తి వదామి. మయా చేతం, భిక్ఖవే, అఞ్ఞాతం అభవిస్స అదిట్ఠం అవిదితం అసచ్ఛికతం అఫస్సితం పఞ్ఞాయ – ‘ఇధేకచ్చస్స ఏవరూపం సుఖం వేదనం వేదయతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తీ’తి, ఏవాహం అజానన్తో ‘ఏవరూపం సుఖం వేదనం ఉపసమ్పజ్జ విహరథా’తి వదేయ్యం; అపి ను మే ఏతం, భిక్ఖవే, పతిరూపం అభవిస్సా’’తి? ‘‘నో హేతం, భన్తే’’. ‘‘యస్మా చ ఖో ఏతం, భిక్ఖవే, మయా ఞాతం దిట్ఠం విదితం సచ్ఛికతం ఫస్సితం పఞ్ఞాయ – ‘ఇధేకచ్చస్స ఏవరూపం సుఖం వేదనం వేదయతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తీ’తి, తస్మాహం ‘ఏవరూపం సుఖం వేదనం ఉపసమ్పజ్జ విహరథా’తి వదామి.

౧౭౯. ‘‘మయా చేతం, భిక్ఖవే, అఞ్ఞాతం అభవిస్స అదిట్ఠం అవిదితం అసచ్ఛికతం అఫస్సితం పఞ్ఞాయ – ‘ఇధేకచ్చస్స ఏవరూపం దుక్ఖం వేదనం వేదయతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తీ’తి, ఏవాహం అజానన్తో ‘ఏవరూపం దుక్ఖం వేదనం పజహథా’తి వదేయ్యం; అపి ను మే ఏతం, భిక్ఖవే, పతిరూపం అభవిస్సా’’తి? ‘‘నో హేతం, భన్తే’’. ‘‘యస్మా చ ఖో ఏతం, భిక్ఖవే, మయా ఞాతం దిట్ఠం విదితం సచ్ఛికతం ఫస్సితం పఞ్ఞాయ – ‘ఇధేకచ్చస్స ఏవరూపం దుక్ఖం వేదనం వేదయతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తీ’తి, తస్మాహం ‘ఏవరూపం దుక్ఖం వేదనం పజహథా’తి వదామి. మయా చేతం, భిక్ఖవే, అఞ్ఞాతం అభవిస్స అదిట్ఠం అవిదితం అసచ్ఛికతం అఫస్సితం పఞ్ఞాయ – ‘ఇధేకచ్చస్స ఏవరూపం దుక్ఖం వేదనం వేదయతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తీ’తి, ఏవాహం అజానన్తో ‘ఏవరూపం దుక్ఖం వేదనం ఉపసమ్పజ్జ విహరథా’తి వదేయ్యం; అపి ను మే ఏతం, భిక్ఖవే, పతిరూపం అభవిస్సా’’తి? ‘‘నో హేతం, భన్తే’’. ‘‘యస్మా చ ఖో ఏతం, భిక్ఖవే, మయా ఞాతం దిట్ఠం విదితం సచ్ఛికతం ఫస్సితం పఞ్ఞాయ – ‘ఇధేకచ్చస్స ఏవరూపం దుక్ఖం వేదనం వేదయతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తీ’తి, తస్మాహం ‘ఏవరూపం దుక్ఖం వేదనం ఉపసమ్పజ్జ విహరథా’తి వదామి.

౧౮౦. ‘‘మయా చేతం, భిక్ఖవే, అఞ్ఞాతం అభవిస్స అదిట్ఠం అవిదితం అసచ్ఛికతం అఫస్సితం పఞ్ఞాయ – ‘ఇధేకచ్చస్స ఏవరూపం అదుక్ఖమసుఖం వేదనం వేదయతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తీ’తి, ఏవాహం అజానన్తో ‘ఏవరూపం అదుక్ఖమసుఖం వేదనం పజహథా’తి వదేయ్యం; అపి ను మే ఏతం, భిక్ఖవే, పతిరూపం అభవిస్సా’’తి? ‘‘నో హేతం, భన్తే’’. ‘‘యస్మా చ ఖో ఏతం, భిక్ఖవే, మయా ఞాతం దిట్ఠం విదితం సచ్ఛికతం ఫస్సితం పఞ్ఞాయ – ‘ఇధేకచ్చస్స ఏవరూపం అదుక్ఖమసుఖం వేదనం వేదయతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తీ’తి, తస్మాహం ‘ఏవరూపం అదుక్ఖమసుఖం వేదనం పజహథా’తి వదామి’’. మయా చేతం, భిక్ఖవే, అఞ్ఞాతం అభవిస్స అదిట్ఠం అవిదితం అసచ్ఛికతం అఫస్సితం పఞ్ఞాయ – ‘ఇధేకచ్చస్స ఏవరూపం అదుక్ఖమసుఖం వేదనం వేదయతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తీ’తి, ఏవాహం అజానన్తో ‘ఏవరూపం అదుక్ఖమసుఖం వేదనం ఉపసమ్పజ్జ విహరథా’తి వదేయ్యం; అపి ను మే ఏతం, భిక్ఖవే, పతిరూపం అభవిస్సా’’తి? ‘‘నో హేతం, భన్తే’’. ‘‘యస్మా చ ఖో ఏతం, భిక్ఖవే, మయా ఞాతం దిట్ఠం విదితం సచ్ఛికతం ఫస్సితం పఞ్ఞాయ – ‘ఇధేకచ్చస్స ఏవరూపం అదుక్ఖమసుఖం వేదనం వేదయతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తీ’తి, తస్మాహం ‘ఏవరూపం అదుక్ఖమసుఖం వేదనం ఉపసమ్పజ్జ విహరథా’తి వదామి.

౧౮౧. ‘‘నాహం, భిక్ఖవే, సబ్బేసంయేవ భిక్ఖూనం ‘అప్పమాదేన కరణీయ’న్తి వదామి; న పనాహం, భిక్ఖవే, సబ్బేసంయేవ భిక్ఖూనం ‘న అప్పమాదేన కరణీయ’న్తి వదామి. యే తే, భిక్ఖవే, భిక్ఖూ అరహన్తో ఖీణాసవా వుసితవన్తో కతకరణీయా ఓహితభారా అనుప్పత్తసదత్థా పరిక్ఖీణభవసంయోజనా సమ్మదఞ్ఞా విముత్తా, తథారూపానాహం, భిక్ఖవే, భిక్ఖూనం ‘న అప్పమాదేన కరణీయ’న్తి వదామి. తం కిస్స హేతు? కతం తేసం అప్పమాదేన. అభబ్బా తే పమజ్జితుం. యే చ ఖో తే, భిక్ఖవే, భిక్ఖూ సేక్ఖా అప్పత్తమానసా అనుత్తరం యోగక్ఖేమం పత్థయమానా విహరన్తి, తథారూపానాహం, భిక్ఖవే, భిక్ఖూనం ‘అప్పమాదేన కరణీయ’న్తి వదామి. తం కిస్స హేతు? అప్పేవ నామిమే ఆయస్మన్తో అనులోమికాని సేనాసనాని పటిసేవమానా కల్యాణమిత్తే భజమానా ఇన్ద్రియాని సమన్నానయమానా – యస్సత్థాయ కులపుత్తా సమ్మదేవ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజన్తి తదనుత్తరం – బ్రహ్మచరియపరియోసానం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరేయ్యున్తి! ఇమం ఖో అహం, భిక్ఖవే, ఇమేసం భిక్ఖూనం అప్పమాదఫలం సమ్పస్సమానో ‘అప్పమాదేన కరణీయ’న్తి వదామి.

౧౮౨. ‘‘సత్తిమే, భిక్ఖవే, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే సత్త? ఉభతోభాగవిముత్తో, పఞ్ఞావిముత్తో, కాయసక్ఖి, దిట్ఠిప్పత్తో, సద్ధావిముత్తో, ధమ్మానుసారీ, సద్ధానుసారీ.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో ఉభతోభాగవిముత్తో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో యే తే సన్తా విమోక్ఖా అతిక్కమ్మ రూపే ఆరుప్పా తే కాయేన ఫుసిత్వా [ఫస్సిత్వా (సీ. పీ.)] విహరతి పఞ్ఞాయ చస్స దిస్వా ఆసవా పరిక్ఖీణా హోన్తి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, పుగ్గలో ఉభతోభాగవిముత్తో ఇమస్స ఖో అహం, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో ‘న అప్పమాదేన కరణీయ’న్తి వదామి. తం కిస్స హేతు? కతం తస్స అప్పమాదేన. అభబ్బో సో పమజ్జితుం.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో పఞ్ఞావిముత్తో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో యే తే సన్తా విమోక్ఖా అతిక్కమ్మ రూపే ఆరుప్పా తే న కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి, పఞ్ఞాయ చస్స దిస్వా ఆసవా పరిక్ఖీణా హోన్తి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, పుగ్గలో పఞ్ఞావిముత్తో. ఇమస్సపి ఖో అహం, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో ‘న అప్పమాదేన కరణీయ’న్తి వదామి. తం కిస్స హేతు? కతం తస్స అప్పమాదేన. అభబ్బో సో పమజ్జితుం.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో కాయసక్ఖి? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో యే తే సన్తా విమోక్ఖా అతిక్కమ్మ రూపే ఆరుప్పా తే కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి, పఞ్ఞాయ చస్స దిస్వా ఏకచ్చే ఆసవా పరిక్ఖీణా హోన్తి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, పుగ్గలో కాయసక్ఖి. ఇమస్స ఖో అహం, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో ‘అప్పమాదేన కరణీయ’న్తి వదామి. తం కిస్స హేతు? అప్పేవ నామ అయమాయస్మా అనులోమికాని సేనాసనాని పటిసేవమానో కల్యాణమిత్తే భజమానో ఇన్ద్రియాని సమన్నానయమానో – యస్సత్థాయ కులపుత్తా సమ్మదేవ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజన్తి తదనుత్తరం – బ్రహ్మచరియపరియోసానం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరేయ్యాతి! ఇమం ఖో అహం, భిక్ఖవే, ఇమస్స భిక్ఖునో అప్పమాదఫలం సమ్పస్సమానో ‘అప్పమాదేన కరణీయ’న్తి వదామి.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో దిట్ఠిప్పత్తో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో యే తే సన్తా విమోక్ఖా అతిక్కమ్మ రూపే ఆరుప్పా తే న కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి, పఞ్ఞాయ చస్స దిస్వా ఏకచ్చే ఆసవా పరిక్ఖీణా హోన్తి, తథాగతప్పవేదితా చస్స ధమ్మా పఞ్ఞాయ వోదిట్ఠా హోన్తి వోచరితా. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, పుగ్గలో దిట్ఠిప్పత్తో. ఇమస్సపి ఖో అహం, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో ‘అప్పమాదేన కరణీయ’న్తి వదామి. తం కిస్స హేతు? అప్పేవ నామ అయమాయస్మా అనులోమికాని సేనాసనాని పటిసేవమానో కల్యాణమిత్తే భజమానో ఇన్ద్రియాని సమన్నానయమానో – యస్సత్థాయ కులపుత్తా సమ్మదేవ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజన్తి తదనుత్తరం – బ్రహ్మచరియపరియోసానం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరేయ్యాతి! ఇమం ఖో అహం, భిక్ఖవే, ఇమస్స భిక్ఖునో అప్పమాదఫలం సమ్పస్సమానో ‘అప్పమాదేన కరణీయ’న్తి వదామి.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సద్ధావిముత్తో. ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో యే తే సన్తా విమోక్ఖా అతిక్కమ్మ రూపే ఆరుప్పా తే న కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి, పఞ్ఞాయ చస్స దిస్వా ఏకచ్చే ఆసవా పరిక్ఖీణా హోన్తి, తథాగతే చస్స సద్ధా నివిట్ఠా హోతి మూలజాతా పతిట్ఠితా. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సద్ధావిముత్తో. ఇమస్సపి ఖో అహం, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో ‘అప్పమాదేన కరణీయ’న్తి వదామి. తం కిస్స హేతు? అప్పేవ నామ అయమాయస్మా అనులోమికాని సేనాసనాని పటిసేవమానో కల్యాణమిత్తే భజమానో ఇన్ద్రియాని సమన్నానయమానో – యస్సత్థాయ కులపుత్తా సమ్మదేవ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజన్తి తదనుత్తరం – బ్రహ్మచరియపరియోసానం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరేయ్యాతి! ఇమం ఖో అహం, భిక్ఖవే, ఇమస్స భిక్ఖునో అప్పమాదఫలం సమ్పస్సమానో ‘అప్పమాదేన కరణీయ’న్తి వదామి.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో ధమ్మానుసారీ? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో యే తే సన్తా విమోక్ఖా అతిక్కమ్మ రూపే ఆరుప్పా తే న కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి, పఞ్ఞాయ చస్స దిస్వా ఏకచ్చే ఆసవా పరిక్ఖీణా [దిస్వా ఆసవా అపరిక్ఖీణా (సీ. పీ.)] హోన్తి, తథాగతప్పవేదితా చస్స ధమ్మా పఞ్ఞాయ మత్తసో నిజ్ఝానం ఖమన్తి, అపి చస్స ఇమే ధమ్మా హోన్తి, సేయ్యథిదం – సద్ధిన్ద్రియం, వీరియిన్ద్రియం, సతిన్ద్రియం, సమాధిన్ద్రియం, పఞ్ఞిన్ద్రియం. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, పుగ్గలో ధమ్మానుసారీ. ఇమస్సపి ఖో అహం, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో ‘అప్పమాదేన కరణీయ’న్తి వదామి. తం కిస్స హేతు? అప్పేవ నామ అయమాయస్మా అనులోమికాని సేనాసనాని పటిసేవమానో కల్యాణమిత్తే భజమానో ఇన్ద్రియాని సమన్నానయమానో – యస్సత్థాయ కులపుత్తా సమ్మదేవ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజన్తి తదనుత్తరం – బ్రహ్మచరియపరియోసానం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరేయ్యాతి! ఇమం ఖో అహం, భిక్ఖవే, ఇమస్స భిక్ఖునో అప్పమాదఫలం సమ్పస్సమానో ‘అప్పమాదేన కరణీయ’న్తి వదామి.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సద్ధానుసారీ? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో యే తే సన్తా విమోక్ఖా అతిక్కమ్మ రూపే ఆరుప్పా తే న కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి, పఞ్ఞాయ చస్స దిస్వా ఏకచ్చే ఆసవా పరిక్ఖీణా [దిస్వా ఆసవా అపరిక్ఖీణా (సీ. పీ.)] హోన్తి, తథాగతే చస్స సద్ధామత్తం హోతి పేమమత్తం, అపి చస్స ఇమే ధమ్మా హోన్తి, సేయ్యథిదం – సద్ధిన్ద్రియం, వీరియిన్ద్రియం, సతిన్ద్రియం, సమాధిన్ద్రియం, పఞ్ఞిన్ద్రియం. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సద్ధానుసారీ. ఇమస్సపి ఖో అహం, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో ‘అప్పమాదేన కరణీయ’న్తి వదామి. తం కిస్స హేతు? అప్పేవ నామ అయమాయస్మా అనులోమికాని సేనాసనాని పటిసేవమానో కల్యాణమిత్తే భజమానో ఇన్ద్రియాని సమన్నానయమానో – యస్సత్థాయ కులపుత్తా సమ్మదేవ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజన్తి తదనుత్తరం – బ్రహ్మచరియపరియోసానం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరేయ్యాతి! ఇమం ఖో అహం, భిక్ఖవే, ఇమస్స భిక్ఖునో అప్పమాదఫలం సమ్పస్సమానో ‘అప్పమాదేన కరణీయ’న్తి వదామి.

౧౮౩. ‘‘నాహం, భిక్ఖవే, ఆదికేనేవ అఞ్ఞారాధనం వదామి; అపి చ, భిక్ఖవే, అనుపుబ్బసిక్ఖా అనుపుబ్బకిరియా అనుపుబ్బపటిపదా అఞ్ఞారాధనా హోతి. కథఞ్చ, భిక్ఖవే, అనుపుబ్బసిక్ఖా అనుపుబ్బకిరియా అనుపుబ్బపటిపదా అఞ్ఞారాధనా హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, సద్ధాజాతో ఉపసఙ్కమతి, ఉపసఙ్కమన్తో పయిరుపాసతి, పయిరుపాసన్తో సోతం ఓదహతి, ఓహితసోతో ధమ్మం సుణాతి, సుత్వా ధమ్మం ధారేతి, ధతానం [ధాతానం (క.)] ధమ్మానం అత్థం ఉపపరిక్ఖతి, అత్థం ఉపపరిక్ఖతో ధమ్మా నిజ్ఝానం ఖమన్తి, ధమ్మనిజ్ఝానక్ఖన్తియా సతి ఛన్దో జాయతి, ఛన్దజాతో ఉస్సహతి, ఉస్సాహేత్వా తులేతి, తులయిత్వా పదహతి, పహితత్తో సమానో కాయేన చేవ పరమసచ్చం సచ్ఛికరోతి, పఞ్ఞాయ చ నం అతివిజ్ఝ పస్సతి. సాపి నామ, భిక్ఖవే, సద్ధా నాహోసి; తమ్పి నామ, భిక్ఖవే, ఉపసఙ్కమనం నాహోసి; సాపి నామ, భిక్ఖవే, పయిరుపాసనా నాహోసి; తమ్పి నామ, భిక్ఖవే, సోతావధానం నాహోసి; తమ్పి నామ, భిక్ఖవే, ధమ్మస్సవనం నాహోసి; సాపి నామ, భిక్ఖవే, ధమ్మధారణా నాహోసి; సాపి నామ, భిక్ఖవే, అత్థూపపరిక్ఖా నాహోసి; సాపి నామ, భిక్ఖవే, ధమ్మనిజ్ఝానక్ఖన్తి నాహోసి; సోపి నామ, భిక్ఖవే, ఛన్దో నాహోసి; సోపి నామ, భిక్ఖవే, ఉస్సాహో నాహోసి; సాపి నామ, భిక్ఖవే, తులనా నాహోసి; తమ్పి నామ, భిక్ఖవే, పధానం నాహోసి. విప్పటిపన్నాత్థ, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాపటిపన్నాత్థ, భిక్ఖవే. కీవ దూరేవిమే, భిక్ఖవే, మోఘపురిసా అపక్కన్తా ఇమమ్హా ధమ్మవినయా.

౧౮౪. ‘‘అత్థి, భిక్ఖవే, చతుప్పదం వేయ్యాకరణం యస్సుద్దిట్ఠస్స విఞ్ఞూ పురిసో నచిరస్సేవ పఞ్ఞాయత్థం ఆజానేయ్య. ఉద్దిసిస్సామి వో [ఉద్దిట్ఠస్సాపి (క.)], భిక్ఖవే, ఆజానిస్సథ మే త’’న్తి? ‘‘కే చ మయం, భన్తే, కే చ ధమ్మస్స అఞ్ఞాతారో’’తి? యోపి సో, భిక్ఖవే, సత్థా ఆమిసగరు ఆమిసదాయాదో ఆమిసేహి సంసట్ఠో విహరతి తస్స పాయం ఏవరూపీ పణోపణవియా న ఉపేతి – ‘ఏవఞ్చ నో అస్స అథ నం కరేయ్యామ, న చ నో ఏవమస్స న నం కరేయ్యామా’తి, కిం పన, భిక్ఖవే, యం తథాగతో సబ్బసో ఆమిసేహి విసంసట్ఠో విహరతి. సద్ధస్స, భిక్ఖవే, సావకస్స సత్థుసాసనే పరియోగాహియ [పరియోగాయ (సీ. పీ. క.), పరియోగయ్హ (స్యా. కం.)] వత్తతో అయమనుధమ్మో హోతి – ‘సత్థా భగవా, సావకోహమస్మి; జానాతి భగవా, నాహం జానామీ’తి. సద్ధస్స, భిక్ఖవే, సావకస్స సత్థుసాసనే పరియోగాహియ వత్తతో రుళ్హనీయం [రుమ్హనియం (సీ. పీ.)] సత్థుసాసనం హోతి ఓజవన్తం. సద్ధస్స, భిక్ఖవే, సావకస్స సత్థుసాసనే పరియోగాహియ వత్తతో అయమనుధమ్మో హోతి – ‘కామం తచో చ న్హారు చ అట్ఠి చ అవసిస్సతు, సరీరే ఉపసుస్సతు [ఉపసుస్సతు సరీరే (సీ.), సరీరే అవసుస్సతు (క.)] మంసలోహితం, యం తం పురిసథామేన పురిసవీరియేన పురిసపరక్కమేన పత్తబ్బం న తం అపాపుణిత్వా వీరియస్స సణ్ఠానం [సన్థానం (సీ. స్యా. పీ.)] భవిస్సతీ’తి. సద్ధస్స, భిక్ఖవే, సావకస్స సత్థుసాసనే పరియోగాహియ వత్తతో ద్విన్నం ఫలానం అఞ్ఞతరం ఫలం పాటికఙ్ఖం – దిట్ఠేవ ధమ్మే అఞ్ఞా, సతి వా ఉపాదిసేసే అనాగామితా’’తి.

ఇదమవోచ భగవా. అత్తమనా తే భిక్ఖూ భగవతో భాసితం అభినన్దున్తి.

కీటాగిరిసుత్తం నిట్ఠితం దసమం.

భిక్ఖువగ్గో నిట్ఠితో దుతియో.