౬. మహాధమ్మసమాదానసుత్తం

౪౭౩. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తత్ర ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘భిక్ఖవో’’తి. ‘‘భదన్తే’’తి తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ – ‘‘యేభుయ్యేన, భిక్ఖవే, సత్తా ఏవంకామా ఏవంఛన్దా ఏవంఅధిప్పాయా – ‘అహో వత అనిట్ఠా అకన్తా అమనాపా ధమ్మా పరిహాయేయ్యుం, ఇట్ఠా కన్తా మనాపా ధమ్మా అభివడ్ఢేయ్యు’న్తి. తేసం, భిక్ఖవే, సత్తానం ఏవంకామానం ఏవంఛన్దానం ఏవంఅధిప్పాయానం అనిట్ఠా అకన్తా అమనాపా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, ఇట్ఠా కన్తా మనాపా ధమ్మా పరిహాయన్తి. తత్ర తుమ్హే, భిక్ఖవే, కం హేతుం పచ్చేథా’’తి? ‘‘భగవంమూలకా నో, భన్తే, ధమ్మా, భగవంనేత్తికా, భగవంపటిసరణా. సాధు వత, భన్తే, భగవన్తఞ్ఞేవ పటిభాతు ఏతస్స భాసితస్స అత్థో; భగవతో సుత్వా భిక్ఖూ ధారేస్సన్తీ’’తి. ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, సుణాథ, సాధుకం మనసి కరోథ, భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

౪౭౪. ‘‘ఇధ, భిక్ఖవే, అస్సుతవా పుథుజ్జనో, అరియానం అదస్సావీ అరియధమ్మస్స అకోవిదో అరియధమ్మే అవినీతో, సప్పురిసానం అదస్సావీ సప్పురిసధమ్మస్స అకోవిదో సప్పురిసధమ్మే అవినీతో, సేవితబ్బే ధమ్మే న జానాతి అసేవితబ్బే ధమ్మే న జానాతి, భజితబ్బే ధమ్మే న జానాతి అభజితబ్బే ధమ్మే న జానాతి. సో సేవితబ్బే ధమ్మే అజానన్తో అసేవితబ్బే ధమ్మే అజానన్తో, భజితబ్బే ధమ్మే అజానన్తో అభజితబ్బే ధమ్మే అజానన్తో, అసేవితబ్బే ధమ్మే సేవతి సేవితబ్బే ధమ్మే న సేవతి, అభజితబ్బే ధమ్మే భజతి భజితబ్బే ధమ్మే న భజతి. తస్స అసేవితబ్బే ధమ్మే సేవతో సేవితబ్బే ధమ్మే అసేవతో, అభజితబ్బే ధమ్మే భజతో భజితబ్బే ధమ్మే అభజతో అనిట్ఠా అకన్తా అమనాపా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, ఇట్ఠా కన్తా మనాపా ధమ్మా పరిహాయన్తి. తం కిస్స హేతు? ఏవఞ్హేతం, భిక్ఖవే, హోతి యథా తం అవిద్దసునో.

‘‘సుతవా చ ఖో, భిక్ఖవే, అరియసావకో, అరియానం దస్సావీ అరియధమ్మస్స కోవిదో అరియధమ్మే సువినీతో, సప్పురిసానం దస్సావీ సప్పురిసధమ్మస్స కోవిదో సప్పురిసధమ్మే సువినీతో, సేవితబ్బే ధమ్మే జానాతి అసేవితబ్బే ధమ్మే జానాతి, భజితబ్బే ధమ్మే జానాతి అభజితబ్బే ధమ్మే జానాతి. సో సేవితబ్బే ధమ్మే జానన్తో అసేవితబ్బే ధమ్మే జానన్తో, భజితబ్బే ధమ్మే జానన్తో అభజితబ్బే ధమ్మే జానన్తో, అసేవితబ్బే ధమ్మే న సేవతి సేవితబ్బే ధమ్మే సేవతి, అభజితబ్బే ధమ్మే న భజతి భజితబ్బే ధమ్మే భజతి. తస్స అసేవితబ్బే ధమ్మే అసేవతో సేవితబ్బే ధమ్మే సేవతో, అభజితబ్బే ధమ్మే అభజతో భజితబ్బే ధమ్మే భజతో, అనిట్ఠా అకన్తా అమనాపా ధమ్మా పరిహాయన్తి, ఇట్ఠా కన్తా మనాపా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి. తం కిస్స హేతు? ఏవఞ్హేతం, భిక్ఖవే, హోతి యథా తం విద్దసునో.

౪౭౫. ‘‘చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, ధమ్మసమాదానాని. కతమాని చత్తారి? అత్థి, భిక్ఖవే, ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నదుక్ఖఞ్చేవ ఆయతిఞ్చ దుక్ఖవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నసుఖం ఆయతిం దుక్ఖవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నదుక్ఖం ఆయతిం సుఖవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నసుఖఞ్చేవ ఆయతిఞ్చ సుఖవిపాకం.

౪౭౬. ‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, యమిదం [యదిదం (సీ.)] ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నదుక్ఖఞ్చేవ ఆయతిఞ్చ దుక్ఖవిపాకం, తం అవిద్వా అవిజ్జాగతో యథాభూతం నప్పజానాతి – ‘ఇదం ఖో ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నదుక్ఖఞ్చేవ ఆయతిఞ్చ దుక్ఖవిపాక’న్తి. తం అవిద్వా అవిజ్జాగతో యథాభూతం అప్పజానన్తో తం సేవతి, తం న పరివజ్జేతి. తస్స తం సేవతో, తం అపరివజ్జయతో, అనిట్ఠా అకన్తా అమనాపా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, ఇట్ఠా కన్తా మనాపా ధమ్మా పరిహాయన్తి. తం కిస్స హేతు? ఏవఞ్హేతం, భిక్ఖవే, హోతి యథా తం అవిద్దసునో.

‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, యమిదం ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నసుఖం ఆయతిం దుక్ఖవిపాకం తం అవిద్వా అవిజ్జాగతో యథాభూతం నప్పజానాతి – ‘ఇదం ఖో ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నసుఖం ఆయతిం దుక్ఖవిపాక’న్తి. తం అవిద్వా అవిజ్జాగతో యథాభూతం అప్పజానన్తో తం సేవతి, తం న పరివజ్జేతి. తస్స తం సేవతో, తం అపరివజ్జయతో, అనిట్ఠా అకన్తా అమనాపా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, ఇట్ఠా కన్తా మనాపా ధమ్మా పరిహాయన్తి. తం కిస్స హేతు? ఏవఞ్హేతం, భిక్ఖవే, హోతి యథా తం అవిద్దసునో.

‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, యమిదం ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నదుక్ఖం ఆయతిం సుఖవిపాకం, తం అవిద్వా అవిజ్జాగతో యథాభూతం నప్పజానాతి – ‘ఇదం ఖో ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నదుక్ఖం ఆయతిం సుఖవిపాక’న్తి. తం అవిద్వా అవిజ్జాగతో యథాభూతం అప్పజానన్తో తం న సేవతి, తం పరివజ్జేతి. తస్స తం అసేవతో, తం పరివజ్జయతో, అనిట్ఠా అకన్తా అమనాపా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, ఇట్ఠా కన్తా మనాపా ధమ్మా పరిహాయన్తి. తం కిస్స హేతు? ఏవఞ్హేతం, భిక్ఖవే, హోతి యథా తం అవిద్దసునో.

‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, యమిదం ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నసుఖఞ్చేవ ఆయతిఞ్చ సుఖవిపాకం, తం అవిద్వా అవిజ్జాగతో యథాభూతం నప్పజానాతి – ‘ఇదం ఖో ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నసుఖఞ్చేవ ఆయతిఞ్చ సుఖవిపాక’న్తి. తం అవిద్వా అవిజ్జాగతో యథాభూతం అప్పజానన్తో తం న సేవతి, తం పరివజ్జేతి. తస్స తం అసేవతో, తం పరివజ్జయతో, అనిట్ఠా అకన్తా అమనాపా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, ఇట్ఠా కన్తా మనాపా ధమ్మా పరిహాయన్తి. తం కిస్స హేతు? ఏవఞ్హేతం, భిక్ఖవే, హోతి యథా తం అవిద్దసునో.

౪౭౭. ‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, యమిదం ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నదుక్ఖఞ్చేవ ఆయతిఞ్చ దుక్ఖవిపాకం తం విద్వా విజ్జాగతో యథాభూతం పజానాతి – ‘ఇదం ఖో ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నదుక్ఖఞ్చేవ ఆయతిఞ్చ దుక్ఖవిపాక’న్తి. తం విద్వా విజ్జాగతో యథాభూతం పజానన్తో తం న సేవతి, తం పరివజ్జేతి. తస్స తం అసేవతో, తం పరివజ్జయతో, అనిట్ఠా అకన్తా అమనాపా ధమ్మా పరిహాయన్తి, ఇట్ఠా కన్తా మనాపా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి. తం కిస్స హేతు? ఏవఞ్హేతం, భిక్ఖవే, హోతి యథా తం విద్దసునో.

‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, యమిదం ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నసుఖం ఆయతిం దుక్ఖవిపాకం తం విద్వా విజ్జాగతో యథాభూతం పజానాతి – ‘ఇదం ఖో ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నసుఖం ఆయతిం దుక్ఖవిపాక’న్తి. తం విద్వా విజ్జాగతో యథాభూతం పజానన్తో తం న సేవతి, తం పరివజ్జేతి. తస్స తం అసేవతో, తం పరివజ్జయతో, అనిట్ఠా అకన్తా అమనాపా ధమ్మా పరిహాయన్తి, ఇట్ఠా కన్తా మనాపా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి. తం కిస్స హేతు? ఏవఞ్హేతం, భిక్ఖవే, హోతి యథా తం విద్దసునో.

‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, యమిదం ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నదుక్ఖం ఆయతిం సుఖవిపాకం తం విద్వా విజ్జాగతో యథాభూతం పజానాతి – ‘ఇదం ఖో ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నదుక్ఖం ఆయతిం సుఖవిపాక’న్తి. తం విద్వా విజ్జాగతో యథాభూతం పజానన్తో తం సేవతి, తం న పరివజ్జేతి. తస్స తం సేవతో, తం అపరివజ్జయతో, అనిట్ఠా అకన్తా అమనాపా ధమ్మా పరిహాయన్తి, ఇట్ఠా కన్తా మనాపా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి. తం కిస్స హేతు? ఏవఞ్హేతం, భిక్ఖవే, హోతి యథా తం విద్దసునో.

‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, యమిదం ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నసుఖఞ్చేవ ఆయతిఞ్చ సుఖవిపాకం తం విద్వా విజ్జాగతో యథాభూతం పజానాతి – ‘ఇదం ఖో ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నసుఖఞ్చేవ ఆయతిఞ్చ సుఖవిపాక’న్తి. తం విద్వా విజ్జాగతో యథాభూతం పజానన్తో తం సేవతి, తం న పరివజ్జేతి. తస్స తం సేవతో, తం అపరివజ్జయతో, అనిట్ఠా అకన్తా అమనాపా ధమ్మా పరిహాయన్తి, ఇట్ఠా కన్తా మనాపా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి. తం కిస్స హేతు? ఏవఞ్హేతం, భిక్ఖవే, హోతి యథా తం విద్దసునో.

౪౭౮. ‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నదుక్ఖఞ్చేవ ఆయతిఞ్చ దుక్ఖవిపాకం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో సహాపి దుక్ఖేన సహాపి దోమనస్సేన పాణాతిపాతీ హోతి, పాణాతిపాతపచ్చయా చ దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి దుక్ఖేన సహాపి దోమనస్సేన అదిన్నాదాయీ హోతి, అదిన్నాదానపచ్చయా చ దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి దుక్ఖేన సహాపి దోమనస్సేన కామేసు మిచ్ఛాచారీ హోతి, కామేసు మిచ్ఛాచారపచ్చయా చ దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి దుక్ఖేన సహాపి దోమనస్సేన ముసావాదీ హోతి, ముసావాదపచ్చయా చ దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి దుక్ఖేన సహాపి దోమనస్సేన పిసుణవాచో హోతి, పిసుణవాచాపచ్చయా చ దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి దుక్ఖేన సహాపి దోమనస్సేన ఫరుసవాచో హోతి, ఫరుసవాచాపచ్చయా చ దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి దుక్ఖేన సహాపి దోమనస్సేన సమ్ఫప్పలాపీ హోతి, సమ్ఫప్పలాపపచ్చయా చ దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి దుక్ఖేన సహాపి దోమనస్సేన అభిజ్ఝాలు హోతి, అభిజ్ఝాపచ్చయా చ దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి దుక్ఖేన సహాపి దోమనస్సేన బ్యాపన్నచిత్తో హోతి, బ్యాపాదపచ్చయా చ దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి దుక్ఖేన సహాపి దోమనస్సేన మిచ్ఛాదిట్ఠి హోతి, మిచ్ఛాదిట్ఠిపచ్చయా చ దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నదుక్ఖఞ్చేవ ఆయతిఞ్చ దుక్ఖవిపాకం.

౪౭౯. ‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నసుఖం ఆయతిం దుక్ఖవిపాకం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో సహాపి సుఖేన సహాపి సోమనస్సేన పాణాతిపాతీ హోతి, పాణాతిపాతపచ్చయా చ సుఖం సోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి సుఖేన సహాపి సోమనస్సేన అదిన్నాదాయీ హోతి, అదిన్నాదానపచ్చయా చ సుఖం సోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి సుఖేన సహాపి సోమనస్సేన కామేసుమిచ్ఛాచారీ హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారపచ్చయా చ సుఖం సోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి సుఖేన సహాపి సోమనస్సేన ముసావాదీ హోతి, ముసావాదపచ్చయా చ సుఖం సోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి సుఖేన సహాపి సోమనస్సేన పిసుణవాచో హోతి, పిసుణవాచాపచ్చయా చ సుఖం సోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి సుఖేన సహాపి సోమనస్సేన ఫరుసవాచో హోతి, ఫరుసవాచాపచ్చయా చ సుఖం సోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి సుఖేన సహాపి సోమనస్సేన సమ్ఫప్పలాపీ హోతి, సమ్ఫప్పలాపపచ్చయా చ సుఖం సోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి సుఖేన సహాపి సోమనస్సేన అభిజ్ఝాలు హోతి, అభిజ్ఝాపచ్చయా చ సుఖం సోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి సుఖేన సహాపి సోమనస్సేన బ్యాపన్నచిత్తో హోతి, బ్యాపాదపచ్చయా చ సుఖం సోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి సుఖేన సహాపి సోమనస్సేన మిచ్ఛాదిట్ఠి హోతి, మిచ్ఛాదిట్ఠిపచ్చయా చ సుఖం సోమనస్సం పటిసంవేదేతి. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నసుఖం ఆయతిం దుక్ఖవిపాకం.

౪౮౦. ‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నదుక్ఖం ఆయతిం సుఖవిపాకం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో సహాపి దుక్ఖేన సహాపి దోమనస్సేన పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి, పాణాతిపాతా వేరమణీపచ్చయా చ దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి దుక్ఖేన సహాపి దోమనస్సేన అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి, అదిన్నాదానా వేరమణీపచ్చయా చ దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి దుక్ఖేన సహాపి దోమనస్సేన కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారా వేరమణీపచ్చయా చ దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి దుక్ఖేన సహాపి దోమనస్సేన ముసావాదా పటివిరతో హోతి, ముసావాదా వేరమణీపచ్చయా చ దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి దుక్ఖేన సహాపి దోమనస్సేన పిసుణాయ వాచాయ పటివిరతో హోతి, పిసుణాయ వాచాయ వేరమణీపచ్చయా చ దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి దుక్ఖేన సహాపి దోమనస్సేన ఫరుసాయ వాచాయ పటివిరతో హోతి, ఫరుసాయ వాచాయ వేరమణీపచ్చయా చ దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి దుక్ఖేన సహాపి దోమనస్సేన సమ్ఫప్పలాపా పటివిరతో హోతి, సమ్ఫప్పలాపా వేరమణీపచ్చయా చ దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి దుక్ఖేన సహాపి దోమనస్సేన అనభిజ్ఝాలు హోతి, అనభిజ్ఝాపచ్చయా చ దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి దుక్ఖేన సహాపి దోమనస్సేన అబ్యాపన్నచిత్తో హోతి, అబ్యాపాదపచ్చయా చ దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి దుక్ఖేన సహాపి దోమనస్సేన సమ్మాదిట్ఠి హోతి, సమ్మాదిట్ఠిపచ్చయా చ దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నదుక్ఖం ఆయతిం సుఖవిపాకం.

౪౮౧. ‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నసుఖఞ్చేవ ఆయతిఞ్చ సుఖవిపాకం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో సహాపి సుఖేన సహాపి సోమనస్సేన పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి, పాణాతిపాతా వేరమణీపచ్చయా చ సుఖం సోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి సుఖేన సహాపి సోమనస్సేన అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి, అదిన్నాదానా వేరమణీపచ్చయా చ సుఖం సోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి సుఖేన సహాపి సోమనస్సేన కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారా వేరమణీపచ్చయా చ సుఖం సోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి సుఖేన సహాపి సోమనస్సేన ముసావాదా పటివిరతో హోతి, ముసావాదా వేరమణీపచ్చయా చ సుఖం సోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి సుఖేన సహాపి సోమనస్సేన పిసుణాయ వాచాయ పటివిరతో హోతి, పిసుణాయ వాచాయ వేరమణీపచ్చయా చ సుఖం సోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి సుఖేన సహాపి సోమనస్సేన ఫరుసాయ వాచాయ పటివిరతో హోతి, ఫరుసాయ వాచాయ వేరమణీపచ్చయా చ సుఖం సోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి సుఖేన సహాపి సోమనస్సేన సమ్ఫప్పలాపా పటివిరతో హోతి, సమ్ఫప్పలాపా వేరమణీపచ్చయా చ సుఖం సోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి సుఖేన సహాపి సోమనస్సేన అనభిజ్ఝాలు హోతి, అనభిజ్ఝాపచ్చయా చ సుఖం సోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి సుఖేన సహాపి సోమనస్సేన అబ్యాపన్నచిత్తో హోతి, అబ్యాపాదపచ్చయా చ సుఖం సోమనస్సం పటిసంవేదేతి; సహాపి సుఖేన సహాపి సోమనస్సేన సమ్మాదిట్ఠి హోతి, సమ్మాదిట్ఠిపచ్చయా చ సుఖం సోమనస్సం పటిసంవేదేతి. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జతి. ఇదం, వుచ్చతి, భిక్ఖవే, ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నసుఖఞ్చేవ ఆయతిఞ్చ సుఖవిపాకం. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి ధమ్మసమాదానాని.

౪౮౨. ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, తిత్తకాలాబు విసేన సంసట్ఠో. అథ పురిసో ఆగచ్ఛేయ్య జీవితుకామో అమరితుకామో సుఖకామో దుక్ఖప్పటికూలో. తమేనం ఏవం వదేయ్యుం – ‘అమ్భో పురిస, అయం తిత్తకాలాబు విసేన సంసట్ఠో, సచే ఆకఙ్ఖసి పివ [పిప (సీ. పీ.)]. తస్స తే పివతో [పిపతో (సీ. పీ.)] చేవ నచ్ఛాదేస్సతి వణ్ణేనపి గన్ధేనపి రసేనపి, పివిత్వా [పీత్వా (సీ.)] చ పన మరణం వా నిగచ్ఛసి మరణమత్తం వా దుక్ఖ’న్తి. సో తం అప్పటిసఙ్ఖాయ పివేయ్య, నప్పటినిస్సజ్జేయ్య. తస్స తం పివతో చేవ నచ్ఛాదేయ్య వణ్ణేనపి గన్ధేనపి రసేనపి, పివిత్వా చ పన మరణం వా నిగచ్ఛేయ్య మరణమత్తం వా దుక్ఖం. తథూపమాహం, భిక్ఖవే, ఇమం ధమ్మసమాదానం వదామి, యమిదం ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నదుక్ఖఞ్చేవ ఆయతిఞ్చ దుక్ఖవిపాకం.

౪౮౩. ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, ఆపానీయకంసో వణ్ణసమ్పన్నో గన్ధసమ్పన్నో రససమ్పన్నో. సో చ ఖో విసేన సంసట్ఠో. అథ పురిసో ఆగచ్ఛేయ్య జీవితుకామో అమరితుకామో సుఖకామో దుక్ఖప్పటికూలో. తమేనం ఏవం వదేయ్యుం – ‘అమ్భో పురిస, అయం ఆపానీయకంసో వణ్ణసమ్పన్నో గన్ధసమ్పన్నో రససమ్పన్నో. సో చ ఖో విసేన సంసట్ఠో, సచే ఆకఙ్ఖసి పివ. తస్స తే పివతోహి [పివతోపి (క.)] ఖో ఛాదేస్సతి వణ్ణేనపి గన్ధేనపి రసేనపి, పివిత్వా చ పన మరణం వా నిగచ్ఛసి మరణమత్తం వా దుక్ఖ’న్తి. సో తం అప్పటిసఙ్ఖాయ పివేయ్య, నప్పటినిస్సజ్జేయ్య. తస్స తం పివతోహి ఖో ఛాదేయ్య వణ్ణేనపి గన్ధేనపి రసేనపి, పివిత్వా చ పన మరణం వా నిగచ్ఛేయ్య మరణమత్తం వా దుక్ఖం. తథూపమాహం, భిక్ఖవే, ఇమం ధమ్మసమాదానం వదామి, యమిదం ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నసుఖం ఆయతిం దుక్ఖవిపాకం.

౪౮౪. ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, పూతిముత్తం నానాభేసజ్జేహి సంసట్ఠం. అథ పురిసో ఆగచ్ఛేయ్య పణ్డుకరోగీ. తమేనం ఏవం వదేయ్యుం – ‘అమ్భో పురిస, ఇదం పూతిముత్తం నానాభేసజ్జేహి సంసట్ఠం, సచే ఆకఙ్ఖసి పివ. తస్స తే పివతోహి ఖో నచ్ఛాదేస్సతి వణ్ణేనపి గన్ధేనపి రసేనపి, పివిత్వా చ పన సుఖీ భవిస్ససీ’తి. సో తం పటిసఙ్ఖాయ పివేయ్య, నప్పటినిస్సజ్జేయ్య. తస్స తం పివతోహి ఖో నచ్ఛాదేయ్య వణ్ణేనపి గన్ధేనపి రసేనపి, పివిత్వా చ పన సుఖీ అస్స. తథూపమాహం, భిక్ఖవే, ఇమం ధమ్మసమాదానం వదామి, యమిదం ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నదుక్ఖం ఆయతిం సుఖవిపాకం.

౪౮౫. ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, దధి చ మధు చ సప్పి చ ఫాణితఞ్చ ఏకజ్ఝం సంసట్ఠం. అథ పురిసో ఆగచ్ఛేయ్య లోహితపక్ఖన్దికో. తమేనం ఏవం వదేయ్యుం – ‘అమ్భో పురిస, ఇదం దధిం చ మధుం చ సప్పిం చ ఫాణితఞ్చ ఏకజ్ఝం సంసట్ఠం, సచే ఆకఙ్ఖసి పివ. తస్స తే పివతో చేవ ఛాదేస్సతి వణ్ణేనపి గన్ధేనపి రసేనపి, పివిత్వా చ పన సుఖీ భవిస్ససీ’తి. సో తం పటిసఙ్ఖాయ పివేయ్య, నప్పటినిస్సజ్జేయ్య. తస్స తం పివతో చేవ ఛాదేయ్య వణ్ణేనపి గన్ధేనపి రసేనపి, పివిత్వా చ పన సుఖీ అస్స. తథూపమాహం, భిక్ఖవే, ఇమం ధమ్మసమాదానం వదామి, యమిదం ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నసుఖఞ్చేవ ఆయతిఞ్చ సుఖవిపాకం.

౪౮౬. ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, వస్సానం పచ్ఛిమే మాసే సరదసమయే విద్ధే విగతవలాహకే దేవే ఆదిచ్చో నభం అబ్భుస్సక్కమానో సబ్బం ఆకాసగతం తమగతం అభివిహచ్చ భాసతే చ తపతే చ విరోచతే చ; ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, యమిదం ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నసుఖఞ్చేవ ఆయతిఞ్చ సుఖవిపాకం తదఞ్ఞే పుథుసమణబ్రాహ్మణపరప్పవాదే అభివిహచ్చ భాసతే చ తపతే చ విరోచతే చా’’తి.

ఇదమవోచ భగవా. అత్తమనా తే భిక్ఖూ భగవతో భాసితం అభినన్దున్తి.

మహాధమ్మసమాదానసుత్తం నిట్ఠితం ఛట్ఠం.