౫. చూళధమ్మసమాదానసుత్తం

౪౬౮. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తత్ర ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘భిక్ఖవో’’తి. ‘‘భదన్తే’’తి తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ – ‘‘చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, ధమ్మసమాదానాని. కతమాని చత్తారి? అత్థి, భిక్ఖవే, ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నసుఖం ఆయతిం దుక్ఖవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నదుక్ఖఞ్చేవ ఆయతిఞ్చ దుక్ఖవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నదుక్ఖం ఆయతిం సుఖవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నసుఖఞ్చేవ ఆయతిఞ్చ సుఖవిపాకం’’.

౪౬౯. ‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నసుఖం ఆయతిం దుక్ఖవిపాకం? సన్తి, భిక్ఖవే, ఏకే సమణబ్రాహ్మణా ఏవంవాదినో ఏవందిట్ఠినో – ‘నత్థి కామేసు దోసో’తి. తే కామేసు పాతబ్యతం ఆపజ్జన్తి. తే ఖో మోళిబద్ధాహి [మోళిబన్ధాహి (స్యా. కం. క.)] పరిబ్బాజికాహి పరిచారేన్తి. తే ఏవమాహంసు – ‘కింసు నామ తే భోన్తో సమణబ్రాహ్మణా కామేసు అనాగతభయం సమ్పస్సమానా కామానం పహానమాహంసు, కామానం పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి? సుఖో ఇమిస్సా పరిబ్బాజికాయ తరుణాయ ముదుకాయ లోమసాయ బాహాయ సమ్ఫస్సో’తి తే కామేసు పాతబ్యతం ఆపజ్జన్తి. తే కామేసు పాతబ్యతం ఆపజ్జిత్వా కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జన్తి. తే తత్థ దుక్ఖా తిబ్బా ఖరా కటుకా వేదనా వేదయన్తి. తే ఏవమాహంసు – ‘ఇదం ఖో తే భోన్తో సమణబ్రాహ్మణా కామేసు అనాగతభయం సమ్పస్సమానా కామానం పహానమాహంసు, కామానం పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి, ఇమే హి మయం కామహేతు కామనిదానం దుక్ఖా తిబ్బా ఖరా కటుకా వేదనా వేదయామా’తి. సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, గిమ్హానం పచ్ఛిమే మాసే మాలువాసిపాటికా ఫలేయ్య. అథ ఖో తం, భిక్ఖవే, మాలువాబీజం అఞ్ఞతరస్మిం సాలమూలే నిపతేయ్య. అథ ఖో, భిక్ఖవే, యా తస్మిం సాలే అధివత్థా దేవతా సా భీతా సంవిగ్గా సన్తాసం ఆపజ్జేయ్య. అథ ఖో, భిక్ఖవే, తస్మిం సాలే అధివత్థాయ దేవతాయ మిత్తామచ్చా ఞాతిసాలోహితా ఆరామదేవతా వనదేవతా రుక్ఖదేవతా ఓసధితిణవనప్పతీసు అధివత్థా దేవతా సఙ్గమ్మ సమాగమ్మ ఏవం సమస్సాసేయ్యుం – ‘మా భవం భాయి, మా భవం భాయి; అప్పేవ నామేతం మాలువాబీజం మోరో వా గిలేయ్య [మోరో వా గిలేయ్య, గోధా వా ఖాదేయ్య (క.)], మగో వా ఖాదేయ్య, దవడాహో [వనదాహో (క.)] వా డహేయ్య, వనకమ్మికా వా ఉద్ధరేయ్యుం, ఉపచికా వా ఉట్ఠహేయ్యుం [ఉద్రభేయ్యుం (సీ. పీ. క.)], అబీజం వా పనస్సా’తి. అథ ఖో తం, భిక్ఖవే, మాలువాబీజం నేవ మోరో గిలేయ్య, న మగో ఖాదేయ్య, న దవడాహో డహేయ్య, న వనకమ్మికా ఉద్ధరేయ్యుం, న ఉపచికా ఉట్ఠహేయ్యుం, బీజఞ్చ పనస్స తం పావుస్సకేన మేఘేన అభిప్పవుట్ఠం సమ్మదేవ విరుహేయ్య. సాస్స మాలువాలతా తరుణా ముదుకా లోమసా విలమ్బినీ, సా తం సాలం ఉపనిసేవేయ్య. అథ ఖో, భిక్ఖవే, తస్మిం సాలే అధివత్థాయ దేవతాయ ఏవమస్స – ‘కింసు నామ తే భోన్తో మిత్తామచ్చా ఞాతిసాలోహితా ఆరామదేవతా వనదేవతా రుక్ఖదేవతా ఓసధితిణవనప్పతీసు అధివత్థా దేవతా మాలువాబీజే అనాగతభయం సమ్పస్సమానా సఙ్గమ్మ సమాగమ్మ ఏవం సమస్సాసేసుం [సమస్సాసేయ్యుం (క.)] – ‘‘మా భవం భాయి మా భవం భాయి, అప్పేవ నామేతం మాలువాబీజం మోరో వా గిలేయ్య, మగో వా ఖాదేయ్య, దవడాహో వా డహేయ్య, వనకమ్మికా వా ఉద్ధరేయ్యుం, ఉపచికా వా ఉట్ఠహేయ్యుం, అబీజం వా పనస్సా’’తి; సుఖో ఇమిస్సా మాలువాలతాయ తరుణాయ ముదుకాయ లోమసాయ విలమ్బినియా సమ్ఫస్సో’తి. సా తం సాలం అనుపరిహరేయ్య. సా తం సాలం అనుపరిహరిత్వా ఉపరి విటభిం [విటపం (స్యా. ట్ఠ.)] కరేయ్య. ఉపరి విటభిం కరిత్వా ఓఘనం జనేయ్య. ఓఘనం జనేత్వా యే తస్స సాలస్స మహన్తా మహన్తా ఖన్ధా తే పదాలేయ్య. అథ ఖో, భిక్ఖవే, తస్మిం సాలే అధివత్థాయ దేవతాయ ఏవమస్స – ‘ఇదం ఖో తే భోన్తో మిత్తామచ్చా ఞాతిసాలోహితా ఆరామదేవతా వనదేవతా రుక్ఖదేవతా ఓసధితిణవనప్పతీసు అధివత్థా దేవతా మాలువాబీజే అనాగతభయం సమ్పస్సమానా సఙ్గమ్మ సమాగమ్మ ఏవం సమస్సాసేసుం [సమస్సాసేయ్యుం (క.)] – ‘‘మా భవం భాయి మా భవం భాయి, అప్పేవ నామేతం మాలువాబీజం మోరో వా గిలేయ్య, మగో వా ఖాదేయ్య, దవడాహో వా డహేయ్య, వనకమ్మికా వా ఉద్ధరేయ్యుం, ఉపచికా వా ఉట్ఠహేయ్యుం అబీజం వా పనస్సా’’తి. యఞ్చాహం [యం వాహం (క.), స్వాహం (స్యా. కం.)] మాలువాబీజహేతు దుక్ఖా తిబ్బా ఖరా కటుకా వేదనా వేదయామీ’తి. ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, సన్తి ఏకే సమణబ్రాహ్మణా ఏవంవాదినో ఏవందిట్ఠినో ‘నత్థి కామేసు దోసో’తి. తే కామేసు పాతబ్యతం ఆపజ్జన్తి. తే మోళిబద్ధాహి పరిబ్బాజికాహి పరిచారేన్తి. తే ఏవమాహంసు – ‘కింసు నామ తే భోన్తో సమణబ్రాహ్మణా కామేసు అనాగతభయం సమ్పస్సమానా కామానం పహానమాహంసు, కామానం పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి? సుఖో ఇమిస్సా పరిబ్బాజికాయ తరుణాయ ముదుకాయ లోమసాయ బాహాయ సమ్ఫస్సో’తి. తే కామేసు పాతబ్యతం ఆపజ్జన్తి. తే కామేసు పాతబ్యతం ఆపజ్జిత్వా కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జన్తి. తే తత్థ దుక్ఖా తిబ్బా ఖరా కటుకా వేదనా వేదయన్తి. తే ఏవమాహంసు – ‘ఇదం ఖో తే భోన్తో సమణబ్రాహ్మణా కామేసు అనాగతభయం సమ్పస్సమానా కామానం పహానమాహంసు, కామానం పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి. ఇమే హి మయం కామహేతు కామనిదానం దుక్ఖా తిబ్బా ఖరా కటుకా వేదనా వేదయామా’తి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నసుఖం ఆయతిం దుక్ఖవిపాకం.

౪౭౦. ‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నదుక్ఖఞ్చేవ ఆయతిఞ్చ దుక్ఖవిపాకం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అచేలకో హోతి ముత్తాచారో హత్థాపలేఖనో, నఏహిభద్దన్తికో, నతిట్ఠభద్దన్తికో, నాభిహటం, న ఉద్దిస్సకతం, న నిమన్తనం సాదియతి, సో న కుమ్భిముఖా పటిగ్గణ్హాతి, న కళోపిముఖా పటిగ్గణ్హాతి, న ఏళకమన్తరం, న దణ్డమన్తరం, న ముసలమన్తరం, న ద్విన్నం భుఞ్జమానానం, న గబ్భినియా, న పాయమానాయ, న పురిసన్తరగతాయ, న సఙ్కిత్తీసు, న యత్థ సా ఉపట్ఠితో హోతి, న యత్థ మక్ఖికా సణ్డసణ్డచారినీ, న మచ్ఛం, న మంసం, న సురం, న మేరయం, న థుసోదకం పివతి. సో ఏకాగారికో వా హోతి ఏకాలోపికో, ద్వాగారికో వా హోతి ద్వాలోపికో…పే… సత్తాగారికో వా హోతి సత్తాలోపికో. ఏకిస్సాపి దత్తియా యాపేతి, ద్వీహిపి దత్తీహి యాపేతి… సత్తహిపి దత్తీహి యాపేతి. ఏకాహికమ్పి ఆహారం ఆహారేతి, ద్వీహికమ్పి ఆహారం ఆహారేతి… సత్తాహికమ్పి ఆహారం ఆహారేతి. ఇతి ఏవరూపం అద్ధమాసికమ్పి పరియాయభత్తభోజనానుయోగమనుయుత్తో విహరతి. సో సాకభక్ఖో వా హోతి, సామాకభక్ఖో వా హోతి, నీవారభక్ఖో వా హోతి, దద్దులభక్ఖో వా హోతి, హటభక్ఖో వా హోతి, కణభక్ఖో వా హోతి, ఆచామభక్ఖో వా హోతి, పిఞ్ఞాకభక్ఖో వా హోతి, తిణభక్ఖో వా హోతి, గోమయభక్ఖో వా హోతి, వనమూలఫలాహారో యాపేతి పవత్తఫలభోజీ. సో సాణానిపి ధారేతి, మసాణానిపి ధారేతి, ఛవదుస్సానిపి ధారేతి, పంసుకూలానిపి ధారేతి, తిరీటానిపి ధారేతి, అజినమ్పి ధారేతి, అజినక్ఖిపమ్పి ధారేతి, కుసచీరమ్పి ధారేతి, వాకచీరమ్పి ధారేతి, ఫలకచీరమ్పి ధారేతి, కేసకమ్బలమ్పి ధారేతి, వాళకమ్బలమ్పి ధారేతి, ఉలూకపక్ఖమ్పి ధారేతి, కేసమస్సులోచకోపి హోతి, కేసమస్సులోచనానుయోగమనుయుత్తో, ఉబ్భట్ఠకోపి హోతి, ఆసనపటిక్ఖిత్తో, ఉక్కుటికోపి హోతి ఉక్కుటికప్పధానమనుయుత్తో, కణ్టకాపస్సయికోపి హోతి, కణ్టకాపస్సయే సేయ్యం కప్పేతి [పస్స మ. ని. ౧.౧౫౫ మహాసీహనాదసుత్తే], సాయతతియకమ్పి ఉదకోరోహనానుయోగమనుయుత్తో విహరతి. ఇతి ఏవరూపం అనేకవిహితం కాయస్స ఆతాపనపరితాపనానుయోగమనుయుత్తో విహరతి. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నదుక్ఖఞ్చేవ ఆయతిఞ్చ దుక్ఖవిపాకం.

౪౭౧. ‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నదుక్ఖం ఆయతిం సుఖవిపాకం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పకతియా తిబ్బరాగజాతికో హోతి, సో అభిక్ఖణం రాగజం దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి; పకతియా తిబ్బదోసజాతికో హోతి, సో అభిక్ఖణం దోసజం దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి; పకతియా తిబ్బమోహజాతికో హోతి, సో అభిక్ఖణం మోహజం దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి. సో సహాపి దుక్ఖేన, సహాపి దోమనస్సేన, అస్సుముఖోపి రుదమానో పరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం చరతి. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నదుక్ఖం ఆయతిం సుఖవిపాకం.

౪౭౨. ‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నసుఖఞ్చేవ ఆయతిఞ్చ సుఖవిపాకం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పకతియా న తిబ్బరాగజాతికో హోతి, సో న అభిక్ఖణం రాగజం దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి; పకతియా న తిబ్బదోసజాతికో హోతి, సో న అభిక్ఖణం దోసజం దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి; పకతియా న తిబ్బమోహజాతికో హోతి, సో న అభిక్ఖణం మోహజం దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి. సో వివిచ్చేవ కామేహి వివిచ్చ అకుసలేహి ధమ్మేహి సవితక్కం సవిచారం వివేకజం పీతిసుఖం పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. వితక్కవిచారానం వూపసమా అజ్ఝత్తం సమ్పసాదనం చేతసో ఏకోదిభావం అవితక్కం అవిచారం సమాధిజం పీతిసుఖం దుతియం ఝానం…పే… తతియం ఝానం… చతుత్థం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, ధమ్మసమాదానం పచ్చుప్పన్నసుఖఞ్చేవ ఆయతిఞ్చ సుఖవిపాకం. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి ధమ్మసమాదానానీ’’తి.

ఇదమవోచ భగవా. అత్తమనా తే భిక్ఖూ భగవతో భాసితం అభినన్దున్తి.

చూళధమ్మసమాదానసుత్తం నిట్ఠితం పఞ్చమం.