౨. వేరఞ్జకసుత్తం

౪౪౪. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన వేరఞ్జకా బ్రాహ్మణగహపతికా సావత్థియం పటివసన్తి కేనచిదేవ కరణీయేన. అస్సోసుం ఖో వేరఞ్జకా బ్రాహ్మణగహపతికా – ‘‘సమణో ఖలు, భో, గోతమో సక్యపుత్తో సక్యకులా పబ్బజితో సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తం ఖో పన భవన్తం గోతమం ఏవం కల్యాణో కిత్తిసద్దో అబ్భుగ్గతో – ‘ఇతిపి సో భగవా అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో విజ్జాచరణసమ్పన్నో సుగతో లోకవిదూ అనుత్తరో పురిసదమ్మసారథి సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవా. సో ఇమం లోకం సదేవకం సమారకం సబ్రహ్మకం సస్సమణబ్రాహ్మణిం పజం సదేవమనుస్సం సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదేతి. సో ధమ్మం దేసేతి ఆదికల్యాణం మజ్ఝేకల్యాణం పరియోసానకల్యాణం సాత్థం సబ్యఞ్జనం; కేవలపరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం పకాసేతి’. సాధు ఖో పన తథారూపానం అరహతం దస్సనం హోతీ’’తి.

అథ ఖో వేరఞ్జకా బ్రాహ్మణగహపతికా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా అప్పేకచ్చే భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు; అప్పేకచ్చే భగవతా సద్ధిం సమ్మోదింసు, సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు; అప్పేకచ్చే యేన భగవా తేనఞ్జలిం పణామేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు; అప్పేకచ్చే భగవతో సన్తికే నామగోత్తం సావేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు; అప్పేకచ్చే తుణ్హీభూతా ఏకమన్తం నిసీదింసు. ఏకమన్తం నిసిన్నా ఖో వేరఞ్జకా బ్రాహ్మణగహపతికా భగవన్తం ఏతదవోచుం – ‘‘కో ను ఖో, భో గోతమ, హేతు, కో పచ్చయో యేన మిధేకచ్చే సత్తా కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జన్తి? కో పన, భో గోతమ, హేతు, కో పచ్చయో యేన మిధేకచ్చే సత్తా కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జన్తీ’’తి?

‘‘అధమ్మచరియావిసమచరియాహేతు ఖో, గహపతయో, ఏవమిధేకచ్చే సత్తా కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జన్తి. ధమ్మచరియాసమచరియాహేతు ఖో, గహపతయో, ఏవమిధేకచ్చే సత్తా కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జన్తీ’’తి.

‘‘న ఖో మయం ఇమస్స భోతో గోతమస్స సంఖిత్తేన భాసితస్స, విత్థారేన అత్థం అవిభత్తస్స, విత్థారేన అత్థం ఆజానామ. సాధు నో భవం గోతమో తథా ధమ్మం దేసేతు యథా మయం ఇమస్స భోతో గోతమస్స సంఖిత్తేన భాసితస్స, విత్థారేన అత్థం అవిభత్తస్స, విత్థారేన అత్థం ఆజానేయ్యామా’’తి. ‘‘తేన హి, గహపతయో, సుణాథ సాధుకం మనసి కరోథ, భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవం భో’’తి ఖో వేరఞ్జకా బ్రాహ్మణగహపతికా భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

౪౪౫. ‘‘తివిధం ఖో, గహపతయో, కాయేన అధమ్మచారీ విసమచారీ హోతి, చతుబ్బిధం వాచాయ అధమ్మచారీ విసమచారీ హోతి, తివిధం మనసా అధమ్మచారీ విసమచారీ హోతి.

‘‘కథఞ్చ, గహపతయో, తివిధం కాయేన అధమ్మచారీ విసమచారీ హోతి? ఇధ, గహపతయో, ఏకచ్చో పాణాతిపాతీ హోతి. లుద్దో లోహితపాణి హతప్పహతే నివిట్ఠో అదయాపన్నో పాణభూతేసు. అదిన్నాదాయీ ఖో పన హోతి. యం తం పరస్స పరవిత్తూపకరణం… తం అదిన్నం థేయ్యసఙ్ఖాతం ఆదాతా హోతి. కామేసుమిచ్ఛాచారీ ఖో పన హోతి. యా తా మాతురక్ఖితా… తథారూపాసు చారిత్తం ఆపజ్జితా హోతి. ఏవం ఖో, గహపతయో, తివిధం కాయేన అధమ్మచారీ విసమచారీ హోతి.

‘‘కథఞ్చ, గహపతయో, చతుబ్బిధం వాచాయ అధమ్మచారీ విసమచారీ హోతి? ఇధ, గహపతయో, ఏకచ్చో ముసావాదీ హోతి. సభాగతో వా… సమ్పజానముసా భాసితా హోతి. పిసుణవాచో ఖో పన హోతి. ఇతో సుత్వా అముత్ర అక్ఖాతా… వగ్గకరణిం వాచం భాసితా హోతి. ఫరుసవాచో ఖో పన హోతి. యా సా వాచా అణ్డకా కక్కసా… తథారూపిం వాచం భాసితా హోతి. సమ్ఫప్పలాపీ ఖో పన హోతి. అకాలవాదీ… అపరియన్తవతిం అనత్థసంహితం. ఏవం ఖో, గహపతయో, చతుబ్బిధం వాచాయ అధమ్మచారీ విసమచారీ హోతి.

‘‘కథఞ్చ, గహపతయో, తివిధం మనసా అధమ్మచారీ విసమచారీ హోతి? ఇధ, గహపతయో, ఏకచ్చో అభిజ్ఝాలు హోతి…పే… తం మమస్సా’తి. బ్యాపన్నచిత్తో ఖో పన హోతి పదుట్ఠమనసఙ్కప్పో – ఇమే సత్తా హఞ్ఞన్తు వా… మా వా అహేసు’న్తి. మిచ్ఛాదిట్ఠికో ఖో పన హోతి విపరీతదస్సనో – ‘నత్థి దిన్నం, నత్థి యిట్ఠం… సచ్ఛికత్వా పవేదేన్తీ’తి. ఏవం ఖో, గహపతయో, తివిధం మనసా అధమ్మచారీ విసమచారీ హోతి.

‘‘ఏవం అధమ్మచరియావిసమచరియాహేతు ఖో, గహపతయో, ఏవమిధేకచ్చే సత్తా కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జన్తి.

౪౪౬. ‘‘తివిధం ఖో, గహపతయో, కాయేన ధమ్మచారీ సమచారీ హోతి, చతుబ్బిధం వాచాయ ధమ్మచారీ సమచారీ హోతి, తివిధం మనసా ధమ్మచారీ సమచారీ హోతి.

‘‘కథఞ్చ, గహపతయో, తివిధం కాయేన ధమ్మచారీ సమచారీ హోతి? ఇధ, గహపతయో, ఏకచ్చో పాణాతిపాతం పహాయ పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి, నిహితదణ్డో నిహితసత్థో లజ్జీ దయాపన్నో సబ్బపాణభూతహితానుకమ్పీ విహరతి. అదిన్నాదానం పహాయ అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి, యం తం పరస్స… తం నాదిన్నం థేయ్యసఙ్ఖాతం ఆదాతా హోతి. కామేసుమిచ్ఛాచారం పహాయ… తథారూపాసు న చారిత్తం ఆపజ్జితా హోతి. ఏవం ఖో, గహపతయో, తివిధం కాయేన ధమ్మచారీ సమచారీ హోతి.

‘‘కథఞ్చ, గహపతయో, చతుబ్బిధం వాచాయ ధమ్మచారీ సమచారీ హోతి? ఇధ, గహపతయో, ఏకచ్చో ముసావాదం పహాయ ముసావాదా పటివిరతో హోతి. సభాగతో వా…పే… న సమ్పజానముసా భాసితా హోతి. పిసుణం వాచం పహాయ… సమగ్గకరణిం వాచం భాసితా హోతి. ఫరుసం వాచం పహాయ… తథారూపిం వాచం భాసితా హోతి. సమ్ఫప్పలాపం పహాయ… కాలేన సాపదేసం పరియన్తవతిం అత్థసంహితం. ఏవం ఖో, గహపతయో, చతుబ్బిధం వాచాయ ధమ్మచారీ సమచారీ హోతి.

‘‘కథఞ్చ, గహపతయో, తివిధం మనసా ధమ్మచారీ సమచారీ హోతి? ఇధ, గహపతయో, ఏకచ్చో అనభిజ్ఝాలు హోతి. యం తం పరస్స పరవిత్తూపకరణం తం నాభిజ్ఝాతా హోతి ‘అహో వత యం పరస్స, తం మమస్సా’తి. అబ్యాపన్నచిత్తో ఖో పన హోతి అప్పదుట్ఠమనసఙ్కప్పో – ‘ఇమే సత్తా అవేరా అబ్యాబజ్ఝా అనీఘా సుఖీ అత్తానం పరిహరన్తూ’తి. సమ్మాదిట్ఠికో ఖో పన హోతి అవిపరీతదస్సనో – ‘అత్థి దిన్నం, అత్థి యిట్ఠం… సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదేన్తీ’తి. ఏవం ఖో, గహపతయో, తివిధం మనసా ధమ్మచారీ సమచారీ హోతి.

‘‘ఏవం ధమ్మచరియాసమచరియాహేతు ఖో, గహపతయో, ఏవమిధేకచ్చే సత్తా కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జన్తి.

౪౪౭. ‘‘ఆకఙ్ఖేయ్య చే, గహపతయో, ధమ్మచారీ సమచారీ – ‘అహో వతాహం కాయస్స భేదా పరం మరణా ఖత్తియమహాసాలానం సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య’న్తి; ఠానం ఖో పనేతం విజ్జతి, యం సో కాయస్స భేదా పరం మరణా ఖత్తియమహాసాలానం సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య. తం కిస్స హేతు? తథా హి సో ధమ్మచారీ సమచారీ.

‘‘ఆకఙ్ఖేయ్య చే, గహపతయో, ధమ్మచారీ సమచారీ – ‘అహో వతాహం కాయస్స భేదా పరం మరణా బ్రాహ్మణమహాసాలానం గహపతిమహాసాలానం సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య’న్తి; ఠానం ఖో పనేతం విజ్జతి, యం సో కాయస్స భేదా పరం మరణా గహపతిమహాసాలానం సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య. తం కిస్స హేతు? తథా హి సో ధమ్మచారీ సమచారీ.

‘‘ఆకఙ్కేయ్య చే, గహపతయో, ధమ్మచారీ సమచారీ – ‘అహో వతాహం కాయస్స భేదా పరం మరణా చాతుమహారాజికానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య’న్తి; ఠానం ఖో పనేతం విజ్జతి, యం సో కాయస్స భేదా పరం మరణా చాతుమహారాజికానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య. తం కిస్స హేతు? తథా హి సో ధమ్మచారీ సమచారీ.

‘‘ఆకఙ్ఖేయ్య చే, గహపతయో, ధమ్మచారీ సమచారీ – ‘అహో వతాహం కాయస్స భేదా పరం మరణా తావతింసానం దేవానం… యామానం దేవానం… తుసితానం దేవానం… నిమ్మానరతీనం దేవానం… పరనిమ్మితవసవత్తీనం దేవానం… బ్రహ్మకాయికానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య’న్తి; ఠానం ఖో పనేతం విజ్జతి, యం సో కాయస్స భేదా పరం మరణా బ్రహ్మకాయికానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య. తం కిస్స హేతు? తథా హి సో ధమ్మచారీ సమచారీ.

‘‘ఆకఙ్ఖేయ్య చే, గహపతయో, ధమ్మచారీ సమచారీ – ‘అహో వతాహం కాయస్స భేదా పరం మరణా ఆభానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య’న్తి; ఠానం ఖో పనేతం విజ్జతి, యం సో కాయస్స భేదా పరం మరణా ఆభానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య. తం కిస్స హేతు? తథా హి సో ధమ్మచారీ సమచారీ.

‘‘ఆకఙ్ఖేయ్య చే, గహపతయో, ధమ్మచారీ సమచారీ ‘అహో వతాహం కాయస్స భేదా పరం మరణా పరిత్తాభానం దేవానం…పే… అప్పమాణాభానం దేవానం… ఆభస్సరానం దేవానం… పరిత్తసుభానం దేవానం… అప్పమాణసుభానం దేవానం… సుభకిణ్హానం దేవానం … వేహప్ఫలానం దేవానం… అవిహానం దేవానం… అతప్పానం దేవానం… సుదస్సానం దేవానం… సుదస్సీనం దేవానం… అకనిట్ఠానం దేవానం… ఆకాసానఞ్చాయతనూపగానం దేవానం… విఞ్ఞాణఞ్చాయతనూపగానం దేవానం… ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనూపగానం దేవానం… నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనూపగానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య’న్తి; ఠానం ఖో పనేతం విజ్జతి, యం సో కాయస్స భేదా పరం మరణా నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనూపగానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య. తం కిస్స హేతు? తథా హి సో ధమ్మచారీ సమచారీ.

‘‘ఆకఙ్ఖేయ్య చే గహపతయో ధమ్మచారీ సమచారీ – ‘అహో వతాహం ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరేయ్య’న్తి; ఠానం ఖో పనేతం విజ్జతి, ‘యం సో ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరేయ్య. తం కిస్స హేతు? తథా హి సో ధమ్మచారీ సమచారీ’’’తి.

౪౪౮. ఏవం వుత్తే, వేరఞ్జకా బ్రాహ్మణగహపతికా భగవన్తం ఏతదవోచుం – ‘‘అభిక్కన్తం, భో గోతమ, అభిక్కన్తం భో గోతమ! సేయ్యథాపి, భో గోతమ, నిక్కుజ్జితం వా ఉక్కుజ్జేయ్య, పటిచ్ఛన్నం వా వివరేయ్య, మూళ్హస్స వా మగ్గం ఆచిక్ఖేయ్య, అన్ధకారే వా తేలపజ్జోతం ధారేయ్య, చక్ఖుమన్తో రూపాని దక్ఖన్తీతి; ఏవమేవం భోతా గోతమేన అనేకపరియాయేన ధమ్మో పకాసితో. ఏతే మయం భవన్తం గోతమం సరణం గచ్ఛామ ధమ్మఞ్చ భిక్ఖుసఙ్ఘఞ్చ. ఉపాసకే నో భవం గోతమో ధారేతు అజ్జతగ్గే పాణుపేతే సరణం గతే’’తి.

వేరఞ్జకసుత్తం నిట్ఠితం దుతియం.