౪. చూళగోపాలకసుత్తం

౩౫౦. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా వజ్జీసు విహరతి ఉక్కచేలాయం గఙ్గాయ నదియా తీరే. తత్ర ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘భిక్ఖవో’’తి. ‘‘భదన్తే’’తి తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

‘‘భూతపుబ్బం, భిక్ఖవే, మాగధకో గోపాలకో దుప్పఞ్ఞజాతికో, వస్సానం పచ్ఛిమే మాసే సరదసమయే, అసమవేక్ఖిత్వా గఙ్గాయ నదియా ఓరిమం తీరం, అసమవేక్ఖిత్వా పారిమం తీరం, అతిత్థేనేవ గావో పతారేసి ఉత్తరం తీరం సువిదేహానం. అథ ఖో, భిక్ఖవే, గావో మజ్ఝేగఙ్గాయ నదియా సోతే ఆమణ్డలియం కరిత్వా తత్థేవ అనయబ్యసనం ఆపజ్జింసు. తం కిస్స హేతు? తథా హి సో, భిక్ఖవే, మాగధకో గోపాలకో దుప్పఞ్ఞజాతికో, వస్సానం పచ్ఛిమే మాసే సరదసమయే, అసమవేక్ఖిత్వా గఙ్గాయ నదియా ఓరిమం తీరం, అసమవేక్ఖిత్వా పారిమం తీరం, అతిత్థేనేవ గావో పతారేసి ఉత్తరం తీరం సువిదేహానం. ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, యే హి కేచి [యే కేచి (స్యా. కం.)] సమణా వా బ్రాహ్మణా వా అకుసలా ఇమస్స లోకస్స అకుసలా పరస్స లోకస్స, అకుసలా మారధేయ్యస్స అకుసలా అమారధేయ్యస్స, అకుసలా మచ్చుధేయ్యస్స అకుసలా అమచ్చుధేయ్యస్స, తేసం యే సోతబ్బం సద్దహాతబ్బం మఞ్ఞిస్సన్తి, తేసం తం భవిస్సతి దీఘరత్తం అహితాయ దుక్ఖాయ.

౩౫౧. ‘‘భూతపుబ్బం, భిక్ఖవే, మాగధకో గోపాలకో సప్పఞ్ఞజాతికో, వస్సానం పచ్ఛిమే మాసే సరదసమయే, సమవేక్ఖిత్వా గఙ్గాయ నదియా ఓరిమం తీరం, సమవేక్ఖిత్వా పారిమం తీరం, తిత్థేనేవ గావో పతారేసి ఉత్తరం తీరం సువిదేహానం. సో పఠమం పతారేసి యే తే ఉసభా గోపితరో గోపరిణాయకా. తే తిరియం గఙ్గాయ సోతం ఛేత్వా సోత్థినా పారం అగమంసు. అథాపరే పతారేసి బలవగావో దమ్మగావో. తేపి తిరియం గఙ్గాయ సోతం ఛేత్వా సోత్థినా పారం అగమంసు. అథాపరే పతారేసి వచ్ఛతరే వచ్ఛతరియో. తేపి తిరియం గఙ్గాయ సోతం ఛేత్వా సోత్థినా పారం అగమంసు. అథాపరే పతారేసి వచ్ఛకే కిసాబలకే [కిసబలకే (సీ. స్యా. పీ.)]. తేపి తిరియం గఙ్గాయ సోతం ఛేత్వా సోత్థినా పారం అగమంసు. భూతపుబ్బం, భిక్ఖవే, వచ్ఛకో తరుణకో తావదేవ జాతకో మాతుగోరవకేన వుయ్హమానో, సోపి తిరియం గఙ్గాయ సోతం ఛేత్వా సోత్థినా పారం అగమాసి. తం కిస్స హేతు? తథా హి సో, భిక్ఖవే, మాగధకో గోపాలకో సప్పఞ్ఞజాతికో, వస్సానం పచ్ఛిమే మాసే సరదసమయే, సమవేక్ఖిత్వా గఙ్గాయ నదియా ఓరిమం తీరం, సమవేక్ఖిత్వా పారిమం తీరం, తిత్థేనేవ గావో పతారేసి ఉత్తరం తీరం సువిదేహానం. ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, యే హి కేచి సమణా వా బ్రాహ్మణా వా కుసలా ఇమస్స లోకస్స కుసలా పరస్స లోకస్స, కుసలా మారధేయ్యస్స కుసలా అమారధేయ్యస్స, కుసలా మచ్చుధేయ్యస్స కుసలా అమచ్చుధేయ్యస్స, తేసం యే సోతబ్బం సద్దహాతబ్బం మఞ్ఞిస్సన్తి, తేసం తం భవిస్సతి దీఘరత్తం హితాయ సుఖాయ.

౩౫౨. ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, యే తే ఉసభా గోపితరో గోపరిణాయకా తే తిరియం గఙ్గాయ సోతం ఛేత్వా సోత్థినా పారం అగమంసు, ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, యే తే భిక్ఖూ అరహన్తో ఖీణాసవా వుసితవన్తో కతకరణీయా ఓహితభారా అనుప్పత్తసదత్థా పరిక్ఖీణభవసంయోజనా సమ్మదఞ్ఞా విముత్తా, తే తిరియం మారస్స సోతం ఛేత్వా సోత్థినా పారం గతా.

‘‘సేయ్యథాపి తే, భిక్ఖవే, బలవగావో దమ్మగావో తిరియం గఙ్గాయ సోతం ఛేత్వా సోత్థినా పారం అగమంసు, ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, యే తే భిక్ఖూ పఞ్చన్నం ఓరమ్భాగియానం సంయోజనానం పరిక్ఖయా ఓపపాతికా తత్థ పరినిబ్బాయినో అనావత్తిధమ్మా తస్మా లోకా, తేపి తిరియం మారస్స సోతం ఛేత్వా సోత్థినా పారం గమిస్సన్తి.

‘‘సేయ్యథాపి తే, భిక్ఖవే, వచ్ఛతరా వచ్ఛతరియో తిరియం గఙ్గాయ సోతం ఛేత్వా సోత్థినా పారం అగమంసు, ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, యే తే భిక్ఖూ తిణ్ణం సంయోజనానం పరిక్ఖయా రాగదోసమోహానం తనుత్తా సకదాగామినో సకిందేవ ఇమం లోకం ఆగన్త్వా దుక్ఖస్సన్తం కరిస్సన్తి, తేపి తిరియం మారస్స సోతం ఛేత్వా సోత్థినా పారం గమిస్సన్తి.

‘‘సేయ్యథాపి తే, భిక్ఖవే, వచ్ఛకా కిసాబలకా తిరియం గఙ్గాయ సోతం ఛేత్వా సోత్థినా పారం అగమంసు, ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, యే తే భిక్ఖూ తిణ్ణం సంయోజనానం పరిక్ఖయా సోతాపన్నా అవినిపాతధమ్మా నియతా సమ్బోధిపరాయనా, తేపి తిరియం మారస్స సోతం ఛేత్వా సోత్థినా పారం గమిస్సన్తి.

‘‘సేయ్యథాపి సో, భిక్ఖవే, వచ్ఛకో తరుణకో తావదేవ జాతకో మాతుగోరవకేన వుయ్హమానో తిరియం గఙ్గాయ సోతం ఛేత్వా సోత్థినా పారం అగమాసి, ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, యే తే భిక్ఖూ ధమ్మానుసారినో సద్ధానుసారినో, తేపి తిరియం మారస్స సోతం ఛేత్వా సోత్థినా పారం గమిస్సన్తి.

‘‘అహం ఖో పన, భిక్ఖవే, కుసలో ఇమస్స లోకస్స కుసలో పరస్స లోకస్స, కుసలో మారధేయ్యస్స కుసలో అమారధేయ్యస్స, కుసలో మచ్చుధేయ్యస్స కుసలో అమచ్చుధేయ్యస్స. తస్స మయ్హం, భిక్ఖవే, యే సోతబ్బం సద్దహాతబ్బం మఞ్ఞిస్సన్తి, తేసం తం భవిస్సతి దీఘరత్తం హితాయ సుఖాయా’’తి.

ఇదమవోచ భగవా. ఇదం వత్వా సుగతో అథాపరం ఏతదవోచ సత్థా –

‘‘అయం లోకో పరో లోకో, జానతా సుప్పకాసితో;

యఞ్చ మారేన సమ్పత్తం, అప్పత్తం యఞ్చ మచ్చునా.

‘‘సబ్బం లోకం అభిఞ్ఞాయ, సమ్బుద్ధేన పజానతా;

వివటం అమతద్వారం, ఖేమం నిబ్బానపత్తియా.

‘‘ఛిన్నం పాపిమతో సోతం, విద్ధస్తం వినళీకతం;

పామోజ్జబహులా హోథ, ఖేమం పత్తత్థ [పత్థేథ (స్యా. కం. క. అట్ఠకథాయం సంవణ్ణేతబ్బపాఠో)] భిక్ఖవో’’తి.

చూళగోపాలకసుత్తం నిట్ఠితం చతుత్థం.