౪. చూళదుక్ఖక్ఖన్ధసుత్తం

౧౭౫. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సక్కేసు విహరతి కపిలవత్థుస్మిం నిగ్రోధారామే. అథ ఖో మహానామో సక్కో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో మహానామో సక్కో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘దీఘరత్తాహం, భన్తే, భగవతా ఏవం ధమ్మం దేసితం ఆజానామి – ‘లోభో చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో, దోసో చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో, మోహో చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో’తి. ఏవఞ్చాహం [ఏవంపాహం (క.)], భన్తే, భగవతా ధమ్మం దేసితం ఆజానామి – ‘లోభో చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో, దోసో చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో, మోహో చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో’తి. అథ చ పన మే ఏకదా లోభధమ్మాపి చిత్తం పరియాదాయ తిట్ఠన్తి, దోసధమ్మాపి చిత్తం పరియాదాయ తిట్ఠన్తి, మోహధమ్మాపి చిత్తం పరియాదాయ తిట్ఠన్తి. తస్స మయ్హం, భన్తే, ఏవం హోతి – ‘కోసు నామ మే ధమ్మో అజ్ఝత్తం అప్పహీనో యేన మే ఏకదా లోభధమ్మాపి చిత్తం పరియాదాయ తిట్ఠన్తి, దోసధమ్మాపి చిత్తం పరియాదాయ తిట్ఠన్తి, మోహధమ్మాపి చిత్తం పరియాదాయ తిట్ఠన్తీ’’’తి.

౧౭౬. ‘‘సో ఏవ ఖో తే, మహానామ, ధమ్మో అజ్ఝత్తం అప్పహీనో యేన తే ఏకదా లోభధమ్మాపి చిత్తం పరియాదాయ తిట్ఠన్తి, దోసధమ్మాపి చిత్తం పరియాదాయ తిట్ఠన్తి, మోహధమ్మాపి చిత్తం పరియాదాయ తిట్ఠన్తి. సో చ హి తే, మహానామ, ధమ్మో అజ్ఝత్తం పహీనో అభవిస్స, న త్వం అగారం అజ్ఝావసేయ్యాసి, న కామే పరిభుఞ్జేయ్యాసి. యస్మా చ ఖో తే, మహానామ, సో ఏవ ధమ్మో అజ్ఝత్తం అప్పహీనో తస్మా త్వం అగారం అజ్ఝావససి, కామే పరిభుఞ్జసి.

౧౭౭. ‘‘‘అప్పస్సాదా కామా బహుదుక్ఖా బహుపాయాసా, ఆదీనవో [బహూపాయాసా (సీ. స్యా. పీ.)] ఏత్థ భియ్యో’తి – ఇతి చేపి, మహానామ, అరియసావకస్స యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ సుదిట్ఠం హోతి, సో చ [సోవ (క.)] అఞ్ఞత్రేవ కామేహి అఞ్ఞత్ర అకుసలేహి ధమ్మేహి పీతిసుఖం నాధిగచ్ఛతి, అఞ్ఞం వా తతో సన్తతరం; అథ ఖో సో నేవ తావ అనావట్టీ కామేసు హోతి. యతో చ ఖో, మహానామ, అరియసావకస్స ‘అప్పస్సాదా కామా బహుదుక్ఖా బహుపాయాసా, ఆదీనవో ఏత్థ భియ్యో’తి – ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ సుదిట్ఠం హోతి, సో చ అఞ్ఞత్రేవ కామేహి అఞ్ఞత్ర అకుసలేహి ధమ్మేహి పీతిసుఖం అధిగచ్ఛతి అఞ్ఞం వా తతో సన్తతరం; అథ ఖో సో అనావట్టీ కామేసు హోతి.

‘‘మయ్హమ్పి ఖో, మహానామ, పుబ్బేవ సమ్బోధా, అనభిసమ్బుద్ధస్స బోధిసత్తస్సేవ సతో, ‘అప్పస్సాదా కామా బహుదుక్ఖా బహుపాయాసా, ఆదీనవో ఏత్థ భియ్యో’తి – ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ సుదిట్ఠం హోతి, సో చ అఞ్ఞత్రేవ కామేహి అఞ్ఞత్ర అకుసలేహి ధమ్మేహి పీతిసుఖం నాజ్ఝగమం, అఞ్ఞం వా తతో సన్తతరం; అథ ఖ్వాహం నేవ తావ అనావట్టీ కామేసు పచ్చఞ్ఞాసిం. యతో చ ఖో మే, మహానామ, ‘అప్పస్సాదా కామా బహుదుక్ఖా బహుపాయాసా, ఆదీనవో ఏత్థ భియ్యో’తి – ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ సుదిట్ఠం అహోసి, సో చ [సోవ (క.)] అఞ్ఞత్రేవ కామేహి అఞ్ఞత్ర అకుసలేహి ధమ్మేహి పీతిసుఖం అజ్ఝగమం, అఞ్ఞం వా తతో సన్తతరం; అథాహం అనావట్టీ కామేసు పచ్చఞ్ఞాసిం.

౧౭౮. ‘‘కో చ, మహానామ, కామానం అస్సాదో? పఞ్చిమే, మహానామ, కామగుణా. కతమే పఞ్చ? చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యా రూపా ఇట్ఠా కన్తా మనాపా పియరూపా కామూపసంహితా రజనీయా; సోతవిఞ్ఞేయ్యా సద్దా…పే… ఘానవిఞ్ఞేయ్యా గన్ధా… జివ్హావిఞ్ఞేయ్యా రసా… కాయవిఞ్ఞేయ్యా ఫోట్ఠబ్బా ఇట్ఠా కన్తా మనాపా పియరూపా కామూపసంహితా రజనీయా – ఇమే ఖో, మహానామ, పఞ్చ కామగుణా. యం ఖో, మహానామ, ఇమే పఞ్చ కామగుణే పటిచ్చ ఉప్పజ్జతి సుఖం సోమనస్సం – అయం కామానం అస్సాదో.

‘‘కో చ, మహానామ, కామానం ఆదీనవో? ఇధ, మహానామ, కులపుత్తో యేన సిప్పట్ఠానేన జీవికం కప్పేతి – యది ముద్దాయ యది గణనాయ యది సఙ్ఖానేన యది కసియా యది వణిజ్జాయ యది గోరక్ఖేన యది ఇస్సత్థేన యది రాజపోరిసేన యది సిప్పఞ్ఞతరేన, సీతస్స పురక్ఖతో ఉణ్హస్స పురక్ఖతో డంసమకసవాతాతపసరీంసపసమ్ఫస్సేహి రిస్సమానో ఖుప్పిపాసాయ మీయమానో; అయమ్పి, మహానామ, కామానం ఆదీనవో సన్దిట్ఠికో దుక్ఖక్ఖన్ధో కామహేతు కామనిదానం కామాధికరణం కామానమేవ హేతు.

‘‘తస్స చే మహానామ కులపుత్తస్స ఏవం ఉట్ఠహతో ఘటతో వాయమతో తే భోగా నాభినిప్ఫజ్జన్తి, సో సోచతి కిలమతి పరిదేవతి ఉరత్తాళిం కన్దతి సమ్మోహం ఆపజ్జతి ‘మోఘం వత మే ఉట్ఠానం, అఫలో వత మే వాయామో’తి. అయమ్పి, మహానామ, కామానం ఆదీనవో సన్దిట్ఠికో దుక్ఖక్ఖన్ధో కామహేతు కామనిదానం కామాధికరణం కామానమేవ హేతు.

‘‘తస్స చే, మహానామ, కులపుత్తస్స ఏవం ఉట్ఠహతో ఘటతో వాయమతో తే భోగా అభినిప్ఫజ్జన్తి. సో తేసం భోగానం ఆరక్ఖాధికరణం దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి – ‘కిన్తి మే భోగే నేవ రాజానో హరేయ్యుం, న చోరా హరేయ్యుం, న అగ్గి దహేయ్య, న ఉదకం వహేయ్య, న అప్పియా వా దాయాదా హరేయ్యు’న్తి. తస్స ఏవం ఆరక్ఖతో గోపయతో తే భోగే రాజానో వా హరన్తి, చోరా వా హరన్తి, అగ్గి వా దహతి, ఉదకం వా వహతి, అప్పియా వా దాయాదా హరన్తి. సో సోచతి కిలమతి పరిదేవతి ఉరత్తాళిం కన్దతి సమ్మోహం ఆపజ్జతి – ‘యమ్పి మే అహోసి తమ్పి నో నత్థీ’తి. అయమ్పి, మహానామ, కామానం ఆదీనవో సన్దిట్ఠికో దుక్ఖక్ఖన్ధో కామహేతు కామనిదానం కామాధికరణం కామానమేవ హేతు.

‘‘పున చపరం, మహానామ, కామహేతు కామనిదానం కామాధికరణం కామానమేవ హేతు రాజానోపి రాజూహి వివదన్తి, ఖత్తియాపి ఖత్తియేహి వివదన్తి, బ్రాహ్మణాపి బ్రాహ్మణేహి వివదన్తి, గహపతీపి గహపతీహి వివదన్తి, మాతాపి పుత్తేన వివదతి, పుత్తోపి మాతరా వివదతి, పితాపి పుత్తేన వివదతి, పుత్తోపి పితరా వివదతి, భాతాపి భాతరా వివదతి, భాతాపి భగినియా వివదతి, భగినీపి భాతరా వివదతి, సహాయోపి సహాయేన వివదతి. తే తత్థ కలహవిగ్గహవివాదాపన్నా అఞ్ఞమఞ్ఞం పాణీహిపి ఉపక్కమన్తి, లేడ్డూహిపి ఉపక్కమన్తి, దణ్డేహిపి ఉపక్కమన్తి, సత్థేహిపి ఉపక్కమన్తి. తే తత్థ మరణమ్పి నిగచ్ఛన్తి, మరణమత్తమ్పి దుక్ఖం. అయమ్పి, మహానామ, కామానం ఆదీనవో సన్దిట్ఠికో దుక్ఖక్ఖన్ధో కామహేతు కామనిదానం కామాధికరణం కామానమేవ హేతు.

‘‘పున చపరం, మహానామ, కామహేతు కామనిదానం కామాధికరణం కామానమేవ హేతు అసిచమ్మం గహేత్వా, ధనుకలాపం సన్నయ్హిత్వా, ఉభతోబ్యూళ్హం సఙ్గామం పక్ఖన్దన్తి ఉసూసుపి ఖిప్పమానేసు, సత్తీసుపి ఖిప్పమానాసు, అసీసుపి విజ్జోతలన్తేసు. తే తత్థ ఉసూహిపి విజ్ఝన్తి, సత్తియాపి విజ్ఝన్తి, అసినాపి సీసం ఛిన్దన్తి. తే తత్థ మరణమ్పి నిగచ్ఛన్తి, మరణమత్తమ్పి దుక్ఖం. అయమ్పి, మహానామ, కామానం ఆదీనవో సన్దిట్ఠికో దుక్ఖక్ఖన్ధో కామహేతు కామనిదానం కామాధికరణం కామానమేవ హేతు.

‘‘పున చపరం, మహానామ, కామహేతు కామనిదానం కామాధికరణం కామానమేవ హేతు అసిచమ్మం గహేత్వా, ధనుకలాపం సన్నయ్హిత్వా, అద్దావలేపనా ఉపకారియో పక్ఖన్దన్తి ఉసూసుపి ఖిప్పమానేసు, సత్తీసుపి ఖిప్పమానాసు, అసీసుపి విజ్జోతలన్తేసు. తే తత్థ ఉసూహిపి విజ్ఝన్తి, సత్తియాపి విజ్ఝన్తి, ఛకణకాయపి ఓసిఞ్చన్తి, అభివగ్గేనపి ఓమద్దన్తి, అసినాపి సీసం ఛిన్దన్తి. తే తత్థ మరణమ్పి నిగచ్ఛన్తి, మరణమత్తమ్పి దుక్ఖం. అయమ్పి, మహానామ, కామానం ఆదీనవో సన్దిట్ఠికో దుక్ఖక్ఖన్ధో కామహేతు కామనిదానం కామాధికరణం కామానమేవ హేతు.

‘‘పున చపరం, మహానామ, కామహేతు కామనిదానం కామాధికరణం కామానమేవ హేతు సన్ధిమ్పి ఛిన్దన్తి, నిల్లోపమ్పి హరన్తి, ఏకాగారికమ్పి కరోన్తి, పరిపన్థేపి తిట్ఠన్తి, పరదారమ్పి గచ్ఛన్తి. తమేనం రాజానో గహేత్వా వివిధా కమ్మకారణా కారేన్తి – కసాహిపి తాళేన్తి, వేత్తేహిపి తాళేన్తి, అడ్ఢదణ్డకేహిపి తాళేన్తి; హత్థమ్పి ఛిన్దన్తి, పాదమ్పి ఛిన్దన్తి, హత్థపాదమ్పి ఛిన్దన్తి, కణ్ణమ్పి ఛిన్దన్తి, నాసమ్పి ఛిన్దన్తి, కణ్ణనాసమ్పి ఛిన్దన్తి; బిలఙ్గథాలికమ్పి కరోన్తి, సఙ్ఖముణ్డికమ్పి కరోన్తి, రాహుముఖమ్పి కరోన్తి, జోతిమాలికమ్పి కరోన్తి, హత్థపజ్జోతికమ్పి కరోన్తి, ఏరకవత్తికమ్పి కరోన్తి, చీరకవాసికమ్పి కరోన్తి, ఏణేయ్యకమ్పి కరోన్తి, బళిసమంసికమ్పి కరోన్తి, కహాపణికమ్పి కరోన్తి, ఖారాపతచ్ఛికమ్పి కరోన్తి, పలిఘపరివత్తికమ్పి కరోన్తి, పలాలపీఠకమ్పి కరోన్తి, తత్తేనపి తేలేన ఓసిఞ్చన్తి, సునఖేహిపి ఖాదాపేన్తి, జీవన్తమ్పి సూలే ఉత్తాసేన్తి, అసినాపి సీసం ఛిన్దన్తి. తే తత్థ మరణమ్పి నిగచ్ఛన్తి, మరణమత్తమ్పి దుక్ఖం. అయమ్పి, మహానామ, కామానం ఆదీనవో సన్దిట్ఠికో దుక్ఖక్ఖన్ధో కామహేతు కామనిదానం కామాధికరణం కామానమేవ హేతు.

‘‘పున చపరం, మహానామ, కామహేతు కామనిదానం కామాధికరణం కామానమేవ హేతు కాయేన దుచ్చరితం చరన్తి, వాచాయ దుచ్చరితం చరన్తి, మనసా దుచ్చరితం చరన్తి. తే కాయేన దుచ్చరితం చరిత్వా, వాచాయ దుచ్చరితం చరిత్వా, మనసా దుచ్చరితం చరిత్వా, కాయస్స భేదా పరం మరణా, అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జన్తి. అయమ్పి, మహానామ, కామానం ఆదీనవో సమ్పరాయికో, దుక్ఖక్ఖన్ధో కామహేతు కామనిదానం కామాధికరణం కామానమేవ హేతు.

౧౭౯. ‘‘ఏకమిదాహం, మహానామ, సమయం రాజగహే విహరామి గిజ్ఝకూటే పబ్బతే. తేన ఖో పన సమయేన సమ్బహులా నిగణ్ఠా [నిగన్థా (స్యా. క.)] ఇసిగిలిపస్సే కాళసిలాయం ఉబ్భట్ఠకా హోన్తి ఆసనపటిక్ఖిత్తా, ఓపక్కమికా దుక్ఖా తిబ్బా ఖరా కటుకా వేదనా వేదయన్తి. అథ ఖ్వాహం, మహానామ, సాయన్హసమయం పటిసల్లానా వుట్ఠితో యేన ఇసిగిలిపస్సే కాళసిలా యేన తే నిగణ్ఠా తేనుపసఙ్కమిం; ఉపసఙ్కమిత్వా తే నిగణ్ఠే ఏతదవోచం – ‘కిన్ను తుమ్హే, ఆవుసో, నిగణ్ఠా ఉబ్భట్ఠకా ఆసనపటిక్ఖిత్తా, ఓపక్కమికా దుక్ఖా తిబ్బా ఖరా కటుకా వేదనా వేదయథా’తి? ఏవం వుత్తే, మహానామ, తే నిగణ్ఠా మం ఏతదవోచుం – ‘నిగణ్ఠో, ఆవుసో, నాటపుత్తో [నాథపుత్తో (సీ. పీ.)] సబ్బఞ్ఞూ సబ్బదస్సావీ అపరిసేసం ఞాణదస్సనం పటిజానాతి – ‘‘చరతో చ మే తిట్ఠతో చ సుత్తస్స చ జాగరస్స చ సతతం సమితం ఞాణదస్సనం పచ్చుపట్ఠిత’’న్తి. సో ఏవమాహ – ‘‘అత్థి ఖో వో [అత్థి ఖో భో (స్యా. క.)], నిగణ్ఠా, పుబ్బే పాపకమ్మం కతం, తం ఇమాయ కటుకాయ దుక్కరకారికాయ నిజ్జీరేథ [నిజ్జరేథ (సీ. స్యా. పీ.)]; యం పనేత్థ [మయం పనేత్థ (క.)] ఏతరహి కాయేన సంవుతా వాచాయ సంవుతా మనసా సంవుతా తం ఆయతిం పాపస్స కమ్మస్స అకరణం; ఇతి పురాణానం కమ్మానం తపసా బ్యన్తిభావా, నవానం కమ్మానం అకరణా, ఆయతిం అనవస్సవో; ఆయతిం అనవస్సవా కమ్మక్ఖయో, కమ్మక్ఖయా దుక్ఖక్ఖయో, దుక్ఖక్ఖయా వేదనాక్ఖయో, వేదనాక్ఖయా సబ్బం దుక్ఖం నిజ్జిణ్ణం భవిస్సతీ’’తి. తఞ్చ పనమ్హాకం రుచ్చతి చేవ ఖమతి చ, తేన చమ్హ అత్తమనా’తి.

౧౮౦. ‘‘ఏవం వుత్తే, అహం, మహానామ, తే నిగణ్ఠే ఏతదవోచం – ‘కిం పన తుమ్హే, ఆవుసో నిగణ్ఠా, జానాథ – అహువమ్హేవ మయం పుబ్బే న నాహువమ్హా’తి? ‘నో హిదం, ఆవుసో’. ‘కిం పన తుమ్హే, ఆవుసో నిగణ్ఠా, జానాథ – అకరమ్హేవ మయం పుబ్బే పాపకమ్మం న నాకరమ్హా’తి? ‘నో హిదం, ఆవుసో’. ‘కిం పన తుమ్హే, ఆవుసో నిగణ్ఠా, జానాథ – ఏవరూపం వా ఏవరూపం వా పాపకమ్మం అకరమ్హా’తి? ‘నో హిదం, ఆవుసో’. ‘కిం పన తుమ్హే, ఆవుసో నిగణ్ఠా, జానాథ – ఏత్తకం వా దుక్ఖం నిజ్జిణ్ణం, ఏత్తకం వా దుక్ఖం నిజ్జీరేతబ్బం, ఏత్తకమ్హి వా దుక్ఖే నిజ్జిణ్ణే సబ్బం దుక్ఖం నిజ్జిణ్ణం భవిస్సతీ’తి? ‘నో హిదం, ఆవుసో’. ‘కిం పన తుమ్హే, ఆవుసో నిగణ్ఠా, జానాథ – దిట్ఠేవ ధమ్మే అకుసలానం ధమ్మానం పహానం, కుసలానం ధమ్మానం ఉపసమ్పద’న్తి? ‘నో హిదం, ఆవుసో’.

‘‘‘ఇతి కిర తుమ్హే, ఆవుసో నిగణ్ఠా, న జానాథ – అహువమ్హేవ మయం పుబ్బే న నాహువమ్హాతి, న జానాథ – అకరమ్హేవ మయం పుబ్బే పాపకమ్మం న నాకరమ్హాతి, న జానాథ – ఏవరూపం వా ఏవరూపం వా పాపకమ్మం అకరమ్హాతి, న జానాథ – ఏత్తకం వా దుక్ఖం నిజ్జిణ్ణం, ఏత్తకం వా దుక్ఖం నిజ్జీరేతబ్బం, ఏత్తకమ్హి వా దుక్ఖే నిజ్జిణ్ణే సబ్బం దుక్ఖం నిజ్జిణ్ణం భవిస్సతీతి. న జానాథ – దిట్ఠేవ ధమ్మే అకుసలానం ధమ్మానం పహానం, కుసలానం ధమ్మానం ఉపసమ్పదం. ఏవం సన్తే, ఆవుసో నిగణ్ఠా, యే లోకే లుద్దా లోహితపాణినో కురూరకమ్మన్తా మనుస్సేసు పచ్చాజాతా తే నిగణ్ఠేసు పబ్బజన్తీ’తి? ‘న ఖో, ఆవుసో గోతమ, సుఖేన సుఖం అధిగన్తబ్బం, దుక్ఖేన ఖో సుఖం అధిగన్తబ్బం; సుఖేన చావుసో గోతమ, సుఖం అధిగన్తబ్బం అభవిస్స, రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో సుఖం అధిగచ్ఛేయ్య, రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో సుఖవిహారితరో ఆయస్మతా గోతమేనా’తి.

‘‘‘అద్ధాయస్మన్తేహి నిగణ్ఠేహి సహసా అప్పటిసఙ్ఖా వాచా భాసితా – న ఖో, ఆవుసో గోతమ, సుఖేన సుఖం అధిగన్తబ్బం, దుక్ఖేన ఖో సుఖం అధిగన్తబ్బం; సుఖేన చావుసో గోతమ, సుఖం అధిగన్తబ్బం అభవిస్స, రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో సుఖం అధిగచ్ఛేయ్య, రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో సుఖవిహారితరో ఆయస్మతా గోతమేనా’’తి. అపి చ అహమేవ తత్థ పటిపుచ్ఛితబ్బో – కో ను ఖో ఆయస్మన్తానం సుఖవిహారితరో రాజా వా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో ఆయస్మా వా గోతమో’తి? అద్ధావుసో గోతమ, అమ్హేహి సహసా అప్పటిసఙ్ఖా వాచా భాసితా, న ఖో, ఆవుసో గోతమ, సుఖేన సుఖం అధిగన్తబ్బం, దుక్ఖేన ఖో సుఖం అధిగన్తబ్బం; సుఖేన చావుసో గోతమ, సుఖం అధిగన్తబ్బం అభవిస్స, రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో సుఖం అధిగచ్ఛేయ్య, రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో సుఖవిహారితరో ఆయస్మతా గోతమేనాతి. అపి చ తిట్ఠతేతం, ఇదానిపి మయం ఆయస్మన్తం గోతమం పుచ్ఛామ – కో ను ఖో ఆయస్మన్తానం సుఖవిహారితరో రాజా వా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో ఆయస్మా వా గోతమో’తి?

‘‘‘తేన హావుసో నిగణ్ఠా, తుమ్హేవ తత్థ పటిపుచ్ఛిస్సామి, యథా వో ఖమేయ్య తథా నం బ్యాకరేయ్యాథ. తం కిం మఞ్ఞథావుసో నిగణ్ఠా, పహోతి రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో, అనిఞ్జమానో కాయేన, అభాసమానో వాచం, సత్త రత్తిన్దివాని ఏకన్తసుఖం పటిసంవేదీ విహరితు’న్తి? ‘నో హిదం, ఆవుసో’.

‘‘‘తం కిం మఞ్ఞథావుసో నిగణ్ఠా, పహోతి రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో, అనిఞ్జమానో కాయేన, అభాసమానో వాచం, ఛ రత్తిన్దివాని…పే… పఞ్చ రత్తిన్దివాని… చత్తారి రత్తిన్దివాని… తీణి రత్తిన్దివాని… ద్వే రత్తిన్దివాని… ఏకం రత్తిన్దివం ఏకన్తసుఖం పటిసంవేదీ విహరితు’న్తి? ‘నో హిదం, ఆవుసో’.

‘‘‘అహం ఖో, ఆవుసో నిగణ్ఠా, పహోమి అనిఞ్జమానో కాయేన, అభాసమానో వాచం, ఏకం రత్తిన్దివం ఏకన్తసుఖం పటిసంవేదీ విహరితుం. అహం ఖో, ఆవుసో నిగణ్ఠా, పహోమి అనిఞ్జమానో కాయేన, అభాసమానో వాచం, ద్వే రత్తిన్దివాని… తీణి రత్తిన్దివాని… చత్తారి రత్తిన్దివాని… పఞ్చ రత్తిన్దివాని… ఛ రత్తిన్దివాని… సత్త రత్తిన్దివాని ఏకన్తసుఖం పటిసంవేదీ విహరితుం. తం కిం మఞ్ఞథావుసో నిగణ్ఠా, ఏవం సన్తే కో సుఖవిహారితరో రాజా వా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో అహం వా’తి? ‘ఏవం సన్తే ఆయస్మావ గోతమో సుఖవిహారితరో రఞ్ఞా మాగధేన సేనియేన బిమ్బిసారేనా’’’తి.

ఇదమవోచ భగవా. అత్తమనో మహానామో సక్కో భగవతో భాసితం అభినన్దీతి.

చూళదుక్ఖక్ఖన్ధసుత్తం నిట్ఠితం చతుత్థం.