౫. అనుమానసుత్తం

౧౮౧. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో భగ్గేసు విహరతి సుసుమారగిరే [సుంసుమారగిరే (సీ. స్యా. పీ.)] భేసకళావనే మిగదాయే. తత్ర ఖో ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘ఆవుసో, భిక్ఖవో’’తి. ‘‘ఆవుసో’’తి ఖో తే భిక్ఖూ ఆయస్మతో మహామోగ్గల్లానస్స పచ్చస్సోసుం. ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో ఏతదవోచ –

‘‘పవారేతి చేపి, ఆవుసో, భిక్ఖు – ‘వదన్తు మం ఆయస్మన్తో, వచనీయోమ్హి ఆయస్మన్తేహీ’తి, సో చ హోతి దుబ్బచో, దోవచస్సకరణేహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో, అక్ఖమో అప్పదక్ఖిణగ్గాహీ అనుసాసనిం, అథ ఖో నం సబ్రహ్మచారీ న చేవ వత్తబ్బం మఞ్ఞన్తి, న చ అనుసాసితబ్బం మఞ్ఞన్తి, న చ తస్మిం పుగ్గలే విస్సాసం ఆపజ్జితబ్బం మఞ్ఞన్తి.

‘‘కతమే చావుసో, దోవచస్సకరణా ధమ్మా? ఇధావుసో, భిక్ఖు పాపిచ్ఛో హోతి, పాపికానం ఇచ్ఛానం వసం గతో. యమ్పావుసో, భిక్ఖు పాపిచ్ఛో హోతి, పాపికానం ఇచ్ఛానం వసం గతో – అయమ్పి ధమ్మో దోవచస్సకరణో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు అత్తుక్కంసకో హోతి పరవమ్భీ. యమ్పావుసో, భిక్ఖు అత్తుక్కంసకో హోతి పరవమ్భీ – అయమ్పి ధమ్మో దోవచస్సకరణో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు కోధనో హోతి కోధాభిభూతో. యమ్పావుసో, భిక్ఖు కోధనో హోతి కోధాభిభూతో – అయమ్పి ధమ్మో దోవచస్సకరణో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు కోధనో హోతి కోధహేతు ఉపనాహీ. యమ్పావుసో, భిక్ఖు కోధనో హోతి కోధహేతు ఉపనాహీ – అయమ్పి ధమ్మో దోవచస్సకరణో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు కోధనో హోతి కోధహేతు అభిసఙ్గీ. యమ్పావుసో, భిక్ఖు కోధనో హోతి కోధహేతు అభిసఙ్గీ – అయమ్పి ధమ్మో దోవచస్సకరణో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు కోధనో హోతి కోధసామన్తా [కోధసామన్తం (స్యా. పీ. క.)] వాచం నిచ్ఛారేతా. యమ్పావుసో, భిక్ఖు కోధనో హోతి కోధసామన్తా వాచం నిచ్ఛారేతా – అయమ్పి ధమ్మో దోవచస్సకరణో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు చోదితో [చుదితో (సీ. స్యా. పీ.)] చోదకేన చోదకం పటిప్ఫరతి. యమ్పావుసో, భిక్ఖు చోదితో చోదకేన చోదకం పటిప్ఫరతి – అయమ్పి ధమ్మో దోవచస్సకరణో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు చోదితో చోదకేన చోదకం అపసాదేతి. యమ్పావుసో, భిక్ఖు చోదితో చోదకేన చోదకం అపసాదేతి – అయమ్పి ధమ్మో దోవచస్సకరణో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు చోదితో చోదకేన చోదకస్స పచ్చారోపేతి. యమ్పావుసో, భిక్ఖు చోదితో చోదకేన చోదకస్స పచ్చారోపేతి – అయమ్పి ధమ్మో దోవచస్సకరణో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు చోదితో చోదకేన అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరతి, బహిద్ధా కథం అపనామేతి, కోపఞ్చ దోసఞ్చ అప్పచ్చయఞ్చ పాతుకరోతి. యమ్పావుసో, భిక్ఖు చోదితో చోదకేన అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరతి, బహిద్ధా కథం అపనామేతి, కోపఞ్చ దోసఞ్చ అప్పచ్చయఞ్చ పాతుకరోతి – అయమ్పి ధమ్మో దోవచస్సకరణో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు చోదితో చోదకేన అపదానే న సమ్పాయతి. యమ్పావుసో, భిక్ఖు చోదితో చోదకేన అపదానే న సమ్పాయతి – అయమ్పి ధమ్మో దోవచస్సకరణో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు మక్ఖీ హోతి పళాసీ. యమ్పావుసో, భిక్ఖు మక్ఖీ హోతి పళాసీ – అయమ్పి ధమ్మో దోవచస్సకరణో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు ఇస్సుకీ హోతి మచ్ఛరీ. యమ్పావుసో, భిక్ఖు ఇస్సుకీ హోతి మచ్ఛరీ – అయమ్పి ధమ్మో దోవచస్సకరణో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు సఠో హోతి మాయావీ. యమ్పావుసో, భిక్ఖు సఠో హోతి మాయావీ – అయమ్పి ధమ్మో దోవచస్సకరణో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు థద్ధో హోతి అతిమానీ. యమ్పావుసో, భిక్ఖు థద్ధో హోతి అతిమానీ – అయమ్పి ధమ్మో దోవచస్సకరణో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు సన్దిట్ఠిపరామాసీ హోతి ఆధానగ్గాహీ దుప్పటినిస్సగ్గీ. యమ్పావుసో, భిక్ఖు సన్దిట్ఠిపరామాసీ హోతి ఆధానగ్గాహీ దుప్పటినిస్సగ్గీ – అయమ్పి ధమ్మో దోవచస్సకరణో. ఇమే వుచ్చన్తావుసో, దోవచస్సకరణా ధమ్మా.

౧౮౨. ‘‘నో చేపి, ఆవుసో, భిక్ఖు పవారేతి – ‘వదన్తు మం ఆయస్మన్తో, వచనీయోమ్హి ఆయస్మన్తేహీ’తి, సో చ హోతి సువచో, సోవచస్సకరణేహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో, ఖమో పదక్ఖిణగ్గాహీ అనుసాసనిం, అథ ఖో నం సబ్రహ్మచారీ వత్తబ్బఞ్చేవ మఞ్ఞన్తి, అనుసాసితబ్బఞ్చ మఞ్ఞన్తి, తస్మిఞ్చ పుగ్గలే విస్సాసం ఆపజ్జితబ్బం మఞ్ఞన్తి.

‘‘కతమే చావుసో, సోవచస్సకరణా ధమ్మా? ఇధావుసో, భిక్ఖు న పాపిచ్ఛో హోతి, న పాపికానం ఇచ్ఛానం వసం గతో. యమ్పావుసో, భిక్ఖు న పాపిచ్ఛో హోతి న పాపికానం ఇచ్ఛానం వసం గతో – అయమ్పి ధమ్మో సోవచస్సకరణో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు అనత్తుక్కంసకో హోతి అపరవమ్భీ. యమ్పావుసో, భిక్ఖు అనత్తుక్కంసకో హోతి అపరవమ్భీ – అయమ్పి ధమ్మో సోవచస్సకరణో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు న కోధనో హోతి న కోధాభిభూతో. యమ్పావుసో, భిక్ఖు న కోధనో హోతి న కోధాభిభూతో – అయమ్పి ధమ్మో సోవచస్సకరణో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు న కోధనో హోతి న కోధహేతు ఉపనాహీ. యమ్పావుసో, భిక్ఖు న కోధనో హోతి న కోధహేతు ఉపనాహీ – అయమ్పి ధమ్మో సోవచస్సకరణో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు న కోధనో హోతి న కోధహేతు అభిసఙ్గీ. యమ్పావుసో, భిక్ఖు న కోధనో హోతి న కోధహేతు అభిసఙ్గీ – అయమ్పి ధమ్మో సోవచస్సకరణో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు న కోధనో హోతి న కోధసామన్తా వాచం నిచ్ఛారేతా. యమ్పావుసో, భిక్ఖు న కోధనో హోతి న కోధసామన్తా వాచం నిచ్ఛారేతా – అయమ్పి ధమ్మో సోవచస్సకరణో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు చోదితో చోదకేన చోదకం నప్పటిప్ఫరతి. యమ్పావుసో, భిక్ఖు చోదితో చోదకేన చోదకం నప్పటిప్ఫరతి – అయమ్పి ధమ్మో సోవచస్సకరణో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు చోదితో చోదకేన చోదకం న అపసాదేతి. యమ్పావుసో, భిక్ఖు చోదితో చోదకేన చోదకం న అపసాదేతి – అయమ్పి ధమ్మో సోవచస్సకరణో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు చోదితో చోదకేన చోదకస్స న పచ్చారోపేతి. యమ్పావుసో, భిక్ఖు చోదితో చోదకేన చోదకస్స న పచ్చారోపేతి – అయమ్పి ధమ్మో సోవచస్సకరణో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు చోదితో చోదకేన న అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరతి, న బహిద్ధా కథం అపనామేతి, న కోపఞ్చ దోసఞ్చ అప్పచ్చయఞ్చ పాతుకరోతి. యమ్పావుసో, భిక్ఖు చోదితో చోదకేన న అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరతి, న బహిద్ధా కథం అపనామేతి, న కోపఞ్చ దోసఞ్చ అప్పచ్చయఞ్చ పాతుకరోతి – అయమ్పి ధమ్మో సోవచస్సకరణో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు చోదితో చోదకేన అపదానే సమ్పాయతి. యమ్పావుసో, భిక్ఖు చోదితో చోదకేన అపదానే సమ్పాయతి – అయమ్పి ధమ్మో సోవచస్సకరణో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు అమక్ఖీ హోతి అపళాసీ. యమ్పావుసో, భిక్ఖు అమక్ఖీ హోతి అపళాసీ – అయమ్పి ధమ్మో సోవచస్సకరణో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు అనిస్సుకీ హోతి అమచ్ఛరీ. యమ్పావుసో, భిక్ఖు అనిస్సుకీ హోతి అమచ్ఛరీ – అయమ్పి ధమ్మో సోవచస్సకరణో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు అసఠో హోతి అమాయావీ. యమ్పావుసో, భిక్ఖు అసఠో హోతి అమాయావీ – అయమ్పి ధమ్మో సోవచస్సకరణో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు అత్థద్ధో హోతి అనతిమానీ. యమ్పావుసో, భిక్ఖు అత్థద్ధో హోతి అనతిమానీ – అయమ్పి ధమ్మో సోవచస్సకరణో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు అసన్దిట్ఠిపరామాసీ హోతి అనాధానగ్గాహీ సుప్పటినిస్సగ్గీ. యమ్పావుసో, భిక్ఖు అసన్దిట్ఠిపరామాసీ హోతి, అనాధానగ్గాహీ సుప్పటినిస్సగ్గీ – అయమ్పి ధమ్మో సోవచస్సకరణో. ఇమే వుచ్చన్తావుసో, సోవచస్సకరణా ధమ్మా.

౧౮౩. ‘‘తత్రావుసో, భిక్ఖునా అత్తనావ అత్తానం ఏవం అనుమినితబ్బం [అనుమానితబ్బం (సీ.)] – ‘యో ఖ్వాయం పుగ్గలో పాపిచ్ఛో, పాపికానం ఇచ్ఛానం వసం గతో, అయం మే పుగ్గలో అప్పియో అమనాపో; అహఞ్చేవ ఖో పనస్సం పాపిచ్ఛో పాపికానం ఇచ్ఛానం వసం గతో, అహంపాస్సం పరేసం అప్పియో అమనాపో’తి. ఏవం జానన్తేనావుసో, భిక్ఖునా ‘న పాపిచ్ఛో భవిస్సామి, న పాపికానం ఇచ్ఛానం వసం గతో’తి చిత్తం ఉప్పాదేతబ్బం.

‘‘‘యో ఖ్వాయం పుగ్గలో అత్తుక్కంసకో పరవమ్భీ, అయం మే పుగ్గలో అప్పియో అమనాపో; అహఞ్చేవ ఖో పనస్సం అత్తుక్కంసకో పరవమ్భీ, అహంపాస్సం పరేసం అప్పియో అమనాపో’తి. ఏవం జానన్తేనావుసో, భిక్ఖునా ‘అనత్తుక్కంసకో భవిస్సామి అపరవమ్భీ’తి చిత్తం ఉప్పాదేతబ్బం.

‘‘‘యో ఖ్వాయం పుగ్గలో కోధనో కోధాభిభూతో, అయం మే పుగ్గలో అప్పియో అమనాపో. అహఞ్చేవ ఖో పనస్సం కోధనో కోధాభిభూతో, అహంపాస్సం పరేసం అప్పియో అమనాపో’తి. ఏవం జానన్తేనావుసో, భిక్ఖునా ‘న కోధనో భవిస్సామి న కోధాభిభూతో’తి చిత్తం ఉప్పాదేతబ్బం.

‘‘‘యో ఖ్వాయం పుగ్గలో కోధనో కోధహేతు ఉపనాహీ, అయం మే పుగ్గలో అప్పియో అమనాపో; అహఞ్చేవ ఖో పనస్సం కోధనో కోధహేతు ఉపనాహీ, అహంపాస్సం పరేసం అప్పియో అమనాపో’తి. ఏవం జానన్తేనావుసో, భిక్ఖునా ‘న కోధనో భవిస్సామి న కోధహేతు ఉపనాహీ’తి చిత్తం ఉప్పాదేతబ్బం.

‘‘‘యో ఖ్వాయం పుగ్గలో కోధనో కోధహేతు అభిసఙ్గీ, అయం మే పుగ్గలో అప్పియో అమనాపో; అహఞ్చేవ ఖో పనస్సం కోధనో కోధహేతు అభిసఙ్గీ, అహంపాస్సం పరేసం అప్పియో అమనాపో’తి. ఏవం జానన్తేనావుసో, భిక్ఖునా ‘న కోధనో భవిస్సామి న కోధహేతు అభిసఙ్గీ’తి చిత్తం ఉప్పాదేతబ్బం.

‘‘‘యో ఖ్వాయం పుగ్గలో కోధనో కోధసామన్తా వాచం నిచ్ఛారేతా, అయం మే పుగ్గలో అప్పియో అమనాపో; అహఞ్చేవ ఖో పనస్సం కోధనో కోధసామన్తా వాచం నిచ్ఛారేతా, అహంపాస్సం పరేసం అప్పియో అమనాపో’తి. ఏవం జానన్తేనావుసో, భిక్ఖునా ‘న కోధనో భవిస్సామి న కోధసామన్తా వాచం నిచ్ఛారేస్సామీ’తి చిత్తం ఉప్పాదేతబ్బం.

‘‘‘యో ఖ్వాయం పుగ్గలో చోదితో చోదకేన చోదకం పటిప్ఫరతి, అయం మే పుగ్గలో అప్పియో అమనాపో; అహఞ్చేవ ఖో పన చోదితో చోదకేన చోదకం పటిప్ఫరేయ్యం, అహంపాస్సం పరేసం అప్పియో అమనాపో’తి. ఏవం జానన్తేనావుసో, భిక్ఖునా ‘చోదితో చోదకేన చోదకం నప్పటిప్ఫరిస్సామీ’తి చిత్తం ఉప్పాదేతబ్బం.

‘‘‘యో ఖ్వాయం పుగ్గలో చోదితో చోదకేన చోదకం అపసాదేతి, అయం మే పుగ్గలో అప్పియో అమనాపో; అహఞ్చేవ ఖో పన చోదితో చోదకేన చోదకం అపసాదేయ్యం, అహంపాస్సం పరేసం అప్పియో అమనాపో’తి. ఏవం జానన్తేనావుసో, భిక్ఖునా ‘చోదితో చోదకేన చోదకం న అపసాదేస్సామీ’తి చిత్తం ఉప్పాదేతబ్బం.

‘‘‘యో ఖ్వాయం పుగ్గలో చోదితో చోదకేన చోదకస్స పచ్చారోపేతి, అయం మే పుగ్గలో అప్పియో అమనాపో; అహఞ్చేవ ఖో పన చోదితో చోదకేన చోదకస్స పచ్చారోపేయ్యం, అహంపాస్సం పరేసం అప్పియో అమనాపో’తి. ఏవం జానన్తేనావుసో, భిక్ఖునా ‘చోదితో చోదకేన చోదకస్స న పచ్చారోపేస్సామీ’తి చిత్తం ఉప్పాదేతబ్బం.

‘‘‘యో ఖ్వాయం పుగ్గలో చోదితో చోదకేన అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరతి, బహిద్ధా కథం అపనామేతి, కోపఞ్చ దోసఞ్చ అప్పచ్చయఞ్చ పాతుకరోతి, అయం మే పుగ్గలో అప్పియో అమనాపో; అహఞ్చేవ ఖో పన చోదితో చోదకేన అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరేయ్యం, బహిద్ధా కథం అపనామేయ్యం, కోపఞ్చ దోసఞ్చ అప్పచ్చయఞ్చ పాతుకరేయ్యం, అహంపాస్సం పరేసం అప్పియో అమనాపో’తి. ఏవం జానన్తేనావుసో, భిక్ఖునా ‘చోదితో చోదకేన న అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరిస్సామి, న బహిద్ధా కథం అపనామేస్సామి, న కోపఞ్చ దోసఞ్చ అప్పచ్చయఞ్చ పాతుకరిస్సామీ’తి చిత్తం ఉప్పాదేతబ్బం.

‘‘‘యో ఖ్వాయం పుగ్గలో చోదితో చోదకేన అపదానే న సమ్పాయతి, అయం మే పుగ్గలో అప్పియో అమనాపో; అహఞ్చేవ ఖో పన చోదితో చోదకేన అపదానే న సమ్పాయేయ్యం, అహంపాస్సం పరేసం అప్పియో అమనాపో’తి. ఏవం జానన్తేనావుసో, భిక్ఖునా ‘చోదితో చోదకేన అపదానే సమ్పాయిస్సామీ’తి చిత్తం ఉప్పాదేతబ్బం.

‘‘‘యో ఖ్వాయం పుగ్గలో మక్ఖీ పళాసీ, అయం మే పుగ్గలో అప్పియో అమనాపో; అహఞ్చేవ ఖో పనస్సం మక్ఖీ పళాసీ, అహంపాస్సం పరేసం అప్పియో అమనాపో’తి. ఏవం జానన్తేనావుసో, భిక్ఖునా ‘అమక్ఖీ భవిస్సామి అపళాసీ’తి చిత్తం ఉప్పాదేతబ్బం.

‘‘‘యో ఖ్వాయం పుగ్గలో ఇస్సుకీ మచ్ఛరీ, అయం మే పుగ్గలో అప్పియో అమనాపో; అహఞ్చేవ ఖో పనస్సం ఇస్సుకీ మచ్ఛరీ, అహంపాస్సం పరేసం అప్పియో అమనాపో’తి. ఏవం జానన్తేనావుసో, భిక్ఖునా ‘అనిస్సుకీ భవిస్సామి అమచ్ఛరీ’తి చిత్తం ఉప్పాదేతబ్బం.

‘‘‘యో ఖ్వాయం పుగ్గలో సఠో మాయావీ, అయం మే పుగ్గలో అప్పియో అమనాపో; అహఞ్చేవ ఖో పనస్సం సఠో మాయావీ, అహంపాస్సం పరేసం అప్పియో అమనాపో’తి. ఏవం జానన్తేనావుసో, భిక్ఖునా ‘అసఠో భవిస్సామి అమాయావీ’తి చిత్తం ఉప్పాదేతబ్బం.

‘‘‘యో ఖ్వాయం పుగ్గలో థద్ధో అతిమానీ, అయం మే పుగ్గలో అప్పియో అమనాపో; అహఞ్చేవ ఖో పనస్సం థద్ధో అతిమానీ, అహంపాస్సం పరేసం అప్పియో అమనాపో’తి. ఏవం జానన్తేనావుసో, భిక్ఖునా ‘అత్థద్ధో భవిస్సామి అనతిమానీ’తి చిత్తం ఉప్పాదేతబ్బం.

‘‘‘యో ఖ్వాయం పుగ్గలో సన్దిట్ఠిపరామాసీ ఆధానగ్గాహీ దుప్పటినిస్సగ్గీ, అయం మే పుగ్గలో అప్పియో అమనాపో; అహఞ్చేవ ఖో పనస్సం సన్దిట్ఠిపరామాసీ ఆధానగ్గాహీ దుప్పటినిస్సగ్గీ, అహంపాస్సం పరేసం అప్పియో అమనాపో’తి. ఏవం జానన్తేనావుసో, భిక్ఖునా ‘అసన్దిట్ఠిపరామాసీ భవిస్సామి అనాధానగ్గాహీ సుప్పటినిస్సగ్గీ’తి చిత్తం ఉప్పాదేతబ్బం.

౧౮౪. ‘‘తత్రావుసో, భిక్ఖునా అత్తనావ అత్తానం ఏవం పచ్చవేక్ఖితబ్బం – ‘కిం ను ఖోమ్హి పాపిచ్ఛో, పాపికానం ఇచ్ఛానం వసం గతో’తి? సచే, ఆవుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘పాపిచ్ఛో ఖోమ్హి, పాపికానం ఇచ్ఛానం వసం గతో’తి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేసంయేవ పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ వాయమితబ్బం. సచే పనావుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘న ఖోమ్హి పాపిచ్ఛో, న పాపికానం ఇచ్ఛానం వసం గతో’తి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేనేవ పీతిపామోజ్జేన విహాతబ్బం అహోరత్తానుసిక్ఖినా కుసలేసు ధమ్మేసు.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖునా అత్తనావ అత్తానం ఏవం పచ్చవేక్ఖితబ్బం – ‘కిం ను ఖోమ్హి అత్తుక్కంసకో పరవమ్భీ’తి? సచే, ఆవుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘అత్తుక్కంసకో ఖోమ్హి పరవమ్భీ’తి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేసంయేవ పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ వాయమితబ్బం. సచే పనావుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘అనత్తుక్కంసకో ఖోమ్హి అపరవమ్భీ’తి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేనేవ పీతిపామోజ్జేన విహాతబ్బం అహోరత్తానుసిక్ఖినా కుసలేసు ధమ్మేసు.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖునా అత్తనావ అత్తానం ఏవం పచ్చవేక్ఖితబ్బం – ‘కిం ను ఖోమ్హి కోధనో కోధాభిభూతో’తి? సచే, ఆవుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘కోధనో ఖోమ్హి కోధాభిభూతో’తి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేసంయేవ పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ వాయమితబ్బం. సచే పనావుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘న ఖోమ్హి కోధనో కోధాభిభూతో’తి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేనేవ పీతిపామోజ్జేన విహాతబ్బం అహోరత్తానుసిక్ఖినా కుసలేసు ధమ్మేసు.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖునా అత్తనావ అత్తానం ఏవం పచ్చవేక్ఖితబ్బం – ‘కిం ను ఖోమ్హి కోధనో కోధహేతు ఉపనాహీ’తి? సచే, ఆవుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి ‘కోధనో ఖోమ్హి కోధహేతు ఉపనాహీ’తి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేసంయేవ పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ వాయమితబ్బం. సచే పనావుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి ‘న ఖోమ్హి కోధనో కోధహేతు ఉపనాహీ’తి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేనేవ పీతిపామోజ్జేన విహాతబ్బం అహోరత్తానుసిక్ఖినా కుసలేసు ధమ్మేసు.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖునా అత్తనావ అత్తానం ఏవం పచ్చవేక్ఖితబ్బం – ‘కిం ను ఖోమ్హి కోధనో కోధహేతు అభిసఙ్గీ’తి? సచే, ఆవుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘కోధనో ఖోమ్హి కోధహేతు అభిసఙ్గీ’తి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేసంయేవ పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ వాయమితబ్బం. సచే పనావుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘న ఖోమ్హి కోధనో కోధహేతు అభిసఙ్గీ’తి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేనేవ పీతిపామోజ్జేన విహాతబ్బం అహోరత్తానుసిక్ఖినా కుసలేసు ధమ్మేసు.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖునా అత్తనావ అత్తానం ఏవం పచ్చవేక్ఖితబ్బం – ‘కిం ను ఖోమ్హి కోధనో కోధసామన్తా వాచం నిచ్ఛారేతా’తి? సచే, ఆవుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘కోధనో ఖోమ్హి కోధసామన్తా వాచం నిచ్ఛారేతా’తి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేసంయేవ పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ వాయమితబ్బం. సచే పనావుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘న ఖోమ్హి కోధనో కోధసామన్తా వాచం నిచ్ఛారేతా’తి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేనేవ పీతిపామోజ్జేన విహాతబ్బం అహోరత్తానుసిక్ఖినా కుసలేసు ధమ్మేసు.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖునా అత్తనావ అత్తానం ఏవం పచ్చవేక్ఖితబ్బం – ‘కిం ను ఖోమ్హి చోదితో చోదకేన చోదకం పటిప్ఫరామీ’తి? సచే, ఆవుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి ‘చోదితో ఖోమ్హి చోదకేన చోదకం పటిప్ఫరామీ’తి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేసంయేవ పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ వాయమితబ్బం. సచే పనావుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘చోదితో ఖోమ్హి చోదకేన చోదకం నప్పటిప్ఫరామీ’తి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేనేవ పీతిపామోజ్జేన విహాతబ్బం అహోరత్తానుసిక్ఖినా కుసలేసు ధమ్మేసు.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖునా అత్తనావ అత్తానం ఏవం పచ్చవేక్ఖితబ్బం – ‘కిం ను ఖోమ్హి చోదితో చోదకేన చోదకం అపసాదేమీ’తి? సచే, ఆవుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి ‘చోదితో ఖోమ్హి చోదకేన చోదకం అపసాదేమీ’తి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేసంయేవ పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ వాయమితబ్బం. సచే పనావుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘చోదితో ఖోమ్హి చోదకేన చోదకం న అపసాదేమీ’తి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేనేవ పీతిపామోజ్జేన విహాతబ్బం అహోరత్తానుసిక్ఖినా కుసలేసు ధమ్మేసు.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖునా అత్తనావ అత్తానం ఏవం పచ్చవేక్ఖితబ్బం – ‘కిం ను ఖోమ్హి చోదితో చోదకేన చోదకస్స పచ్చారోపేమీ’తి? సచే, ఆవుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘చోదితో ఖోమ్హి చోదకేన చోదకస్స పచ్చారోపేమీ’తి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేసంయేవ పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ వాయమితబ్బం. సచే పనావుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘చోదితో ఖోమ్హి చోదకేన చోదకస్స న పచ్చారోపేమీ’తి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేనేవ పీతిపామోజ్జేన విహాతబ్బం అహోరత్తానుసిక్ఖినా కుసలేసు ధమ్మేసు.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖునా అత్తనావ అత్తానం ఏవం పచ్చవేక్ఖితబ్బం – ‘కిం ను ఖోమ్హి చోదితో చోదకేన అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరామి, బహిద్ధా కథం అపనామేమి, కోపఞ్చ దోసఞ్చ అప్పచ్చయఞ్చ పాతుకరోమీ’తి? సచే, ఆవుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘చోదితో ఖోమ్హి చోదకేన అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరామి, బహిద్ధా కథం అపనామేమి, కోపఞ్చ దోసఞ్చ అప్పచ్చయఞ్చ పాతుకరోమీ’తి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేసంయేవ పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ వాయమితబ్బం. సచే పనావుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘చోదితో ఖోమ్హి చోదకేన న అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరామి, న బహిద్ధా కథం అపనామేమి, న కోపఞ్చ దోసఞ్చ అప్పచ్చయఞ్చ పాతుకరోమీ’తి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేనేవ పీతిపామోజ్జేన విహాతబ్బం అహోరత్తానుసిక్ఖినా కుసలేసు ధమ్మేసు.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖునా అత్తనావ అత్తానం ఏవం పచ్చవేక్ఖితబ్బం – ‘కిం ను ఖోమ్హి చోదితో చోదకేన అపదానే న సమ్పాయామీ’తి? సచే, ఆవుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘చోదితో ఖోమ్హి చోదకేన అపదానే న సమ్పాయామీ’తి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేసంయేవ పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ వాయమితబ్బం. సచే పనావుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘చోదితో ఖోమ్హి చోదకేన అపదానే సమ్పాయామీ’తి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేనేవ పీతిపామోజ్జేన విహాతబ్బం అహోరత్తానుసిక్ఖినా కుసలేసు ధమ్మేసు.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖునా అత్తనావ అత్తానం ఏవం పచ్చవేక్ఖితబ్బం – ‘కిం ను ఖోమ్హి మక్ఖీ పళాసీ’తి? సచే, ఆవుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘మక్ఖీ ఖోమ్హి పళాసీ’తి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేసంయేవ పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ వాయమితబ్బం. సచే పనావుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘అమక్ఖీ ఖోమ్హి అపళాసీ’తి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేనేవ పీతిపామోజ్జేన విహాతబ్బం అహోరత్తానుసిక్ఖినా కుసలేసు ధమ్మేసు.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖునా అత్తనావ అత్తానం ఏవం పచ్చవేక్ఖితబ్బం – ‘కిం ను ఖోమ్హి ఇస్సుకీ మచ్ఛరీ’తి? సచే, ఆవుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘ఇస్సుకీ ఖోమ్హి మచ్ఛరీ’తి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేసంయేవ పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ వాయమితబ్బం. సచే పనావుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘అనిస్సుకీ ఖోమ్హి అమచ్ఛరీ’తి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేనేవ పీతిపామోజ్జేన విహాతబ్బం అహోరత్తానుసిక్ఖినా కుసలేసు ధమ్మేసు.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖునా అత్తనావ అత్తానం ఏవం పచ్చవేక్ఖితబ్బం – ‘కిం ను ఖోమ్హి సఠో మాయావీ’తి? సచే, ఆవుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘సఠో ఖోమ్హి మాయావీ’తి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేసంయేవ పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ వాయమితబ్బం. సచే పనావుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘అసఠో ఖోమ్హి అమాయావీ’తి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేనేవ పీతిపామోజ్జేన విహాతబ్బం అహోరత్తానుసిక్ఖినా కుసలేసు ధమ్మేసు.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖునా అత్తనావ అత్తానం ఏవం పచ్చవేక్ఖితబ్బం – ‘కిం ను ఖోమ్హి థద్ధో అతిమానీ’తి? సచే, ఆవుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘థద్ధో ఖోమ్హి అతిమానీ’తి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేసంయేవ పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ వాయమితబ్బం. సచే పనావుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘అత్థద్ధో ఖోమ్హి అనతిమానీ’తి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేనేవ పీతిపామోజ్జేన విహాతబ్బం అహోరత్తానుసిక్ఖినా కుసలేసు ధమ్మేసు.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖునా అత్తనావ అత్తానం ఏవం పచ్చవేక్ఖితబ్బం – ‘కిం ను ఖోమ్హి సన్దిట్ఠిపరామాసీ ఆధానగ్గాహీ దుప్పటినిస్సగ్గీ’తి? సచే, ఆవుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘సన్దిట్ఠిపరామాసీ ఖోమ్హి ఆధానగ్గాహీ దుప్పటినిస్సగ్గీ’తి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేసంయేవ పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ వాయమితబ్బం. సచే పనావుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘అసన్దిట్ఠిపరామాసీ ఖోమ్హి అనాధానగ్గాహీ సుప్పటినిస్సగ్గీ’తి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేనేవ పీతిపామోజ్జేన విహాతబ్బం అహోరత్తానుసిక్ఖినా కుసలేసు ధమ్మేసు.

‘‘సచే, ఆవుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో సబ్బేపిమే పాపకే అకుసలే ధమ్మే అప్పహీనే అత్తని సమనుపస్సతి, తేనావుసో, భిక్ఖునా సబ్బేసంయేవ ఇమేసం పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ వాయమితబ్బం. సచే పనావుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో సబ్బేపిమే పాపకే అకుసలే ధమ్మే పహీనే అత్తని సమనుపస్సతి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేనేవ పీతిపామోజ్జేన విహాతబ్బం, అహోరత్తానుసిక్ఖినా కుసలేసు ధమ్మేసు.

‘‘సేయ్యథాపి, ఆవుసో, ఇత్థీ వా పురిసో వా, దహరో యువా మణ్డనజాతికో, ఆదాసే వా పరిసుద్ధే పరియోదాతే, అచ్ఛే వా ఉదకపత్తే, సకం ముఖనిమిత్తం పచ్చవేక్ఖమానో, సచే తత్థ పస్సతి రజం వా అఙ్గణం వా, తస్సేవ రజస్స వా అఙ్గణస్స వా పహానాయ వాయమతి; నో చే తత్థ పస్సతి రజం వా అఙ్గణం వా, తేనేవ అత్తమనో హోతి – ‘లాభా వత మే, పరిసుద్ధం వత మే’తి. ఏవమేవ ఖో, ఆవుసో, సచే భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో సబ్బేపిమే పాపకే అకుసలే ధమ్మే అప్పహీనే అత్తని సమనుపస్సతి, తేనావుసో, భిక్ఖునా సబ్బేసంయేవ ఇమేసం పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ వాయమితబ్బం. సచే పనావుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో సబ్బేపిమే పాపకే అకుసలే ధమ్మే పహీనే అత్తని సమనుపస్సతి, తేనావుసో, భిక్ఖునా తేనేవ పీతిపామోజ్జేన విహాతబ్బం, అహోరత్తానుసిక్ఖినా కుసలేసు ధమ్మేసూ’’తి.

ఇదమవోచాయస్మా మహామోగ్గల్లానో. అత్తమనా తే భిక్ఖూ ఆయస్మతో మహామోగ్గల్లానస్స భాసితం అభినన్దున్తి.

అనుమానసుత్తం నిట్ఠితం పఞ్చమం.