౧౦. వితక్కసణ్ఠానసుత్తం

౨౧౬. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తత్ర ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘భిక్ఖవో’’తి. ‘‘భదన్తే’’తి తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

‘‘అధిచిత్తమనుయుత్తేన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునా పఞ్చ నిమిత్తాని కాలేన కాలం మనసి కాతబ్బాని. కతమాని పఞ్చ? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో యం నిమిత్తం ఆగమ్మ యం నిమిత్తం మనసికరోతో ఉప్పజ్జన్తి పాపకా అకుసలా వితక్కా ఛన్దూపసంహితాపి దోసూపసంహితాపి మోహూపసంహితాపి, తేన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునా తమ్హా నిమిత్తా అఞ్ఞం నిమిత్తం మనసి కాతబ్బం కుసలూపసంహితం. తస్స తమ్హా నిమిత్తా అఞ్ఞం నిమిత్తం మనసికరోతో కుసలూపసంహితం యే పాపకా అకుసలా వితక్కా ఛన్దూపసంహితాపి దోసూపసంహితాపి మోహూపసంహితాపి తే పహీయన్తి తే అబ్భత్థం గచ్ఛన్తి. తేసం పహానా అజ్ఝత్తమేవ చిత్తం సన్తిట్ఠతి సన్నిసీదతి ఏకోది హోతి [ఏకోదిభోతి (స్యా. క.)] సమాధియతి. సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, దక్ఖో పలగణ్డో వా పలగణ్డన్తేవాసీ వా సుఖుమాయ ఆణియా ఓళారికం ఆణిం అభినిహనేయ్య అభినీహరేయ్య అభినివత్తేయ్య [అభినివజ్జేయ్య (సీ. పీ.)]; ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో యం నిమిత్తం ఆగమ్మ యం నిమిత్తం మనసికరోతో ఉప్పజ్జన్తి పాపకా అకుసలా వితక్కా ఛన్దూపసంహితాపి దోసూపసంహితాపి మోహూపసంహితాపి, తేన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునా తమ్హా నిమిత్తా అఞ్ఞం నిమిత్తం మనసి కాతబ్బం కుసలూపసంహితం. తస్స తమ్హా నిమిత్తా అఞ్ఞం నిమిత్తం మనసికరోతో కుసలూపసంహితం యే పాపకా అకుసలా వితక్కా ఛన్దూపసంహితాపి దోసూపసంహితాపి మోహూపసంహితాపి తే పహీయన్తి తే అబ్భత్థం గచ్ఛన్తి. తేసం పహానా అజ్ఝత్తమేవ చిత్తం సన్తిట్ఠతి సన్నిసీదతి ఏకోది హోతి సమాధియతి.

౨౧౭. ‘‘తస్స చే, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో తమ్హా నిమిత్తా అఞ్ఞం నిమిత్తం మనసికరోతో కుసలూపసంహితం ఉప్పజ్జన్తేవ పాపకా అకుసలా వితక్కా ఛన్దూపసంహితాపి దోసూపసంహితాపి మోహూపసంహితాపి, తేన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునా తేసం వితక్కానం ఆదీనవో ఉపపరిక్ఖితబ్బో – ‘ఇతిపిమే వితక్కా అకుసలా, ఇతిపిమే వితక్కా సావజ్జా, ఇతిపిమే వితక్కా దుక్ఖవిపాకా’తి. తస్స తేసం వితక్కానం ఆదీనవం ఉపపరిక్ఖతో యే పాపకా అకుసలా వితక్కా ఛన్దూపసంహితాపి దోసూపసంహితాపి మోహూపసంహితాపి తే పహీయన్తి తే అబ్భత్థం గచ్ఛన్తి. తేసం పహానా అజ్ఝత్తమేవ చిత్తం సన్తిట్ఠతి సన్నిసీదతి ఏకోది హోతి సమాధియతి. సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, ఇత్థీ వా పురిసో వా దహరో యువా మణ్డనకజాతికో అహికుణపేన వా కుక్కురకుణపేన వా మనుస్సకుణపేన వా కణ్ఠే ఆసత్తేన అట్టియేయ్య హరాయేయ్య జిగుచ్ఛేయ్య; ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, తస్స చే భిక్ఖునో తమ్హాపి నిమిత్తా అఞ్ఞం నిమిత్తం మనసికరోతో కుసలూపసంహితం ఉప్పజ్జన్తేవ పాపకా అకుసలా వితక్కా ఛన్దూపసంహితాపి దోసూపసంహితాపి మోహూపసంహితాపి, తేన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునా తేసం వితక్కానం ఆదీనవో ఉపపరిక్ఖితబ్బో – ‘ఇతిపిమే వితక్కా అకుసలా, ఇతిపిమే వితక్కా సావజ్జా, ఇతిపిమే వితక్కా దుక్ఖవిపాకా’తి. తస్స తేసం వితక్కానం ఆదీనవం ఉపపరిక్ఖతో యే పాపకా అకుసలా వితక్కా ఛన్దూపసంహితాపి దోసూపసంహితాపి మోహూపసంహితాపి తే పహీయన్తి తే అబ్భత్థం గచ్ఛన్తి. తేసం పహానా అజ్ఝత్తమేవ చిత్తం సన్తిట్ఠతి సన్నిసీదతి ఏకోది హోతి సమాధియతి.

౨౧౮. ‘‘తస్స చే, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో తేసమ్పి వితక్కానం ఆదీనవం ఉపపరిక్ఖతో ఉప్పజ్జన్తేవ పాపకా అకుసలా వితక్కా ఛన్దూపసంహితాపి దోసూపసంహితాపి మోహూపసంహితాపి, తేన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునా తేసం వితక్కానం అసతిఅమనసికారో ఆపజ్జితబ్బో. తస్స తేసం వితక్కానం అసతిఅమనసికారం ఆపజ్జతో యే పాపకా అకుసలా వితక్కా ఛన్దూపసంహితాపి దోసూపసంహితాపి మోహూపసంహితాపి తే పహీయన్తి తే అబ్భత్థం గచ్ఛన్తి. తేసం పహానా అజ్ఝత్తమేవ చిత్తం సన్తిట్ఠతి సన్నిసీదతి ఏకోది హోతి సమాధియతి. సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, చక్ఖుమా పురిసో ఆపాథగతానం రూపానం అదస్సనకామో అస్స; సో నిమీలేయ్య వా అఞ్ఞేన వా అపలోకేయ్య. ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, తస్స చే భిక్ఖునో తేసమ్పి వితక్కానం ఆదీనవం ఉపపరిక్ఖతో ఉప్పజ్జన్తేవ పాపకా అకుసలా వితక్కా ఛన్దూపసంహితాపి దోసూపసంహితాపి మోహూపసంహితాపి, తే పహీయన్తి తే అబ్భత్థం గచ్ఛన్తి. తేసం పహానా అజ్ఝత్తమేవ చిత్తం సన్తిట్ఠతి సన్నిసీదతి ఏకోది హోతి సమాధియతి.

౨౧౯. ‘‘తస్స చే, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో తేసమ్పి వితక్కానం అసతిఅమనసికారం ఆపజ్జతో ఉప్పజ్జన్తేవ పాపకా అకుసలా వితక్కా ఛన్దూపసంహితాపి దోసూపసంహితాపి మోహూపసంహితాపి, తేన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునా తేసం వితక్కానం వితక్కసఙ్ఖారసణ్ఠానం మనసికాతబ్బం. తస్స తేసం వితక్కానం వితక్కసఙ్ఖారసణ్ఠానం మనసికరోతో యే పాపకా అకుసలా వితక్కా ఛన్దూపసంహితాపి దోసూపసంహితాపి మోహూపసంహితాపి తే పహీయన్తి తే అబ్భత్థం గచ్ఛన్తి. తేసం పహానా అజ్ఝత్తమేవ చిత్తం సన్తిట్ఠతి సన్నిసీదతి ఏకోది హోతి సమాధియతి. సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, పురిసో సీఘం గచ్ఛేయ్య. తస్స ఏవమస్స – ‘కిం ను ఖో అహం సీఘం గచ్ఛామి? యంనూనాహం సణికం గచ్ఛేయ్య’న్తి. సో సణికం గచ్ఛేయ్య. తస్స ఏవమస్స – ‘కిం ను ఖో అహం సణికం గచ్ఛామి? యంనూనాహం తిట్ఠేయ్య’న్తి. సో తిట్ఠేయ్య. తస్స ఏవమస్స – ‘కిం ను ఖో అహం ఠితో? యంనూనాహం నిసీదేయ్య’న్తి. సో నిసీదేయ్య. తస్స ఏవమస్స – ‘కిం ను ఖో అహం నిసిన్నో? యంనూనాహం నిపజ్జేయ్య’న్తి. సో నిపజ్జేయ్య. ఏవఞ్హి సో, భిక్ఖవే, పురిసో ఓళారికం ఓళారికం ఇరియాపథం అభినివజ్జేత్వా [అభినిస్సజ్జేత్వా (స్యా.)] సుఖుమం సుఖుమం ఇరియాపథం కప్పేయ్య. ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, తస్స చే భిక్ఖునో తేసమ్పి వితక్కానం అసతిఅమనసికారం ఆపజ్జతో ఉప్పజ్జన్తేవ పాపకా అకుసలా వితక్కా ఛన్దూపసంహితాపి దోసూపసంహితాపి మోహూపసంహితాపి తే పహీయన్తి తే అబ్భత్థం గచ్ఛన్తి. తేసం పహానా అజ్ఝత్తమేవ చిత్తం సన్తిట్ఠతి సన్నిసీదతి ఏకోది హోతి సమాధియతి.

౨౨౦. ‘‘తస్స చే, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో తేసమ్పి వితక్కానం వితక్కసఙ్ఖారసణ్ఠానం మనసికరోతో ఉప్పజ్జన్తేవ పాపకా అకుసలా వితక్కా ఛన్దూపసంహితాపి దోసూపసంహితాపి మోహూపసంహితాపి. తేన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునా దన్తేభిదన్తమాధాయ [దన్తే + అభిదన్తం + ఆధాయాతి టీకాయం పదచ్ఛేదో, దన్తేభీతి పనేత్థ కరణత్థో యుత్తో వియ దిస్సతి] జివ్హాయ తాలుం ఆహచ్చ చేతసా చిత్తం అభినిగ్గణ్హితబ్బం అభినిప్పీళేతబ్బం అభిసన్తాపేతబ్బం. తస్స దన్తేభిదన్తమాధాయ జివ్హాయ తాలుం ఆహచ్చ చేతసా చిత్తం అభినిగ్గణ్హతో అభినిప్పీళయతో అభిసన్తాపయతో యే పాపకా అకుసలా వితక్కా ఛన్దూపసంహితాపి దోసూపసంహితాపి మోహూపసంహితాపి తే పహీయన్తి తే అబ్భత్థం గచ్ఛన్తి. తేసం పహానా అజ్ఝత్తమేవ చిత్తం సన్తిట్ఠతి సన్నిసీదతి ఏకోది హోతి సమాధియతి. సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, బలవా పురిసో దుబ్బలతరం పురిసం సీసే వా గలే వా ఖన్ధే వా గహేత్వా అభినిగ్గణ్హేయ్య అభినిప్పీళేయ్య అభిసన్తాపేయ్య; ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, తస్స చే భిక్ఖునో తేసమ్పి వితక్కానం వితక్కసఙ్ఖారసణ్ఠానం మనసికరోతో ఉప్పజ్జన్తేవ పాపకా అకుసలా వితక్కా ఛన్దూపసంహితాపి దోసూపసంహితాపి మోహూపసంహితాపి. తేన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునా దన్తేభిదన్తమాధాయ జివ్హాయ తాలుం ఆహచ్చ చేతసా చిత్తం అభినిగ్గణ్హితబ్బం అభినిప్పీళేతబ్బం అభిసన్తాపేతబ్బం. తస్స దన్తేభిదన్తమాధాయ జివ్హాయ తాలుం ఆహచ్చ చేతసా చిత్తం అభినిగ్గణ్హతో అభినిప్పీళయతో అభిసన్తాపయతో యే పాపకా అకుసలా వితక్కా ఛన్దూపసంహితాపి దోసూపసంహితాపి మోహూపసంహితాపి తే పహీయన్తి తే అబ్భత్థం గచ్ఛన్తి. తేసం పహానా అజ్ఝత్తమేవ చిత్తం సన్తిట్ఠతి సన్నిసీదతి ఏకోది హోతి సమాధియతి.

౨౨౧. ‘‘యతో ఖో [యతో చ ఖో (స్యా. క.)], భిక్ఖవే, భిక్ఖునో యం నిమిత్తం ఆగమ్మ యం నిమిత్తం మనసికరోతో ఉప్పజ్జన్తి పాపకా అకుసలా వితక్కా ఛన్దూపసంహితాపి దోసూపసంహితాపి మోహూపసంహితాపి, తస్స తమ్హా నిమిత్తా అఞ్ఞం నిమిత్తం మనసికరోతో కుసలూపసంహితం యే పాపకా అకుసలా వితక్కా ఛన్దూపసంహితాపి దోసూపసంహితాపి మోహూపసంహితాపి తే పహీయన్తి తే అబ్భత్థం గచ్ఛన్తి. తేసం పహానా అజ్ఝత్తమేవ చిత్తం సన్తిట్ఠతి సన్నిసీదతి ఏకోది హోతి సమాధియతి. తేసమ్పి వితక్కానం ఆదీనవం ఉపపరిక్ఖతో యే పాపకా అకుసలా వితక్కా ఛన్దూపసంహితాపి దోసూపసంహితాపి మోహూపసంహితాపి తే పహీయన్తి తే అబ్భత్థం గచ్ఛన్తి. తేసం పహానా అజ్ఝత్తమేవ చిత్తం సన్తిట్ఠతి సన్నిసీదతి ఏకోది హోతి సమాధియతి. తేసమ్పి వితక్కానం అసతిఅమనసికారం ఆపజ్జతో యే పాపకా అకుసలా వితక్కా ఛన్దూపసంహితాపి దోసూపసంహితాపి మోహూపసంహితాపి తే పహీయన్తి తే అబ్భత్థం గచ్ఛన్తి. తేసం పహానా అజ్ఝత్తమేవ చిత్తం సన్తిట్ఠతి సన్నిసీదతి ఏకోది హోతి సమాధియతి. తేసమ్పి వితక్కానం వితక్కసఙ్ఖారసణ్ఠానం మనసికరోతో యే పాపకా అకుసలా వితక్కా ఛన్దూపసంహితాపి దోసూపసంహితాపి మోహూపసంహితాపి తే పహీయన్తి తే అబ్భత్థం గచ్ఛన్తి. తేసం పహానా అజ్ఝత్తమేవ చిత్తం సన్తిట్ఠతి సన్నిసీదతి ఏకోది హోతి సమాధియతి. దన్తేభిదన్తమాధాయ జివ్హాయ తాలుం ఆహచ్చ చేతసా చిత్తం అభినిగ్గణ్హతో అభినిప్పీళయతో అభిసన్తాపయతో యే పాపకా అకుసలా వితక్కా ఛన్దూపసంహితాపి దోసూపసంహితాపి మోహూపసంహితాపి తే పహీయన్తి తే అబ్భత్థం గచ్ఛన్తి. తేసం పహానా అజ్ఝత్తమేవ చిత్తం సన్తిట్ఠతి సన్నిసీదతి ఏకోది హోతి సమాధియతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, భిక్ఖు వసీ వితక్కపరియాయపథేసు. యం వితక్కం ఆకఙ్ఖిస్సతి తం వితక్కం వితక్కేస్సతి, యం వితక్కం నాకఙ్ఖిస్సతి న తం వితక్కం వితక్కేస్సతి. అచ్ఛేచ్ఛి తణ్హం, వివత్తయి [వావత్తయి (సీ. పీ.)] సంయోజనం, సమ్మా మానాభిసమయా అన్తమకాసి దుక్ఖస్సా’’తి.

ఇదమవోచ భగవా. అత్తమనా తే భిక్ఖూ భగవతో భాసితం అభినన్దున్తి.

వితక్కసణ్ఠానసుత్తం నిట్ఠితం దసమం.

సీహనాదవగ్గో నిట్ఠితో దుతియో.