౬. తతియనానాతిత్థియసుత్తం

౫౬. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన సమ్బహులా నానాతిత్థియసమణబ్రాహ్మణపరిబ్బాజకా సావత్థియం పటివసన్తి నానాదిట్ఠికా నానాఖన్తికా నానారుచికా నానాదిట్ఠినిస్సయనిస్సితా.

సన్తేకే సమణబ్రాహ్మణా ఏవంవాదినో ఏవందిట్ఠినో – ‘‘సస్సతో అత్తా చ లోకో చ, ఇదమేవ సచ్చం మోఘమఞ్ఞ’’న్తి. సన్తి పనేకే సమణబ్రాహ్మణా ఏవంవాదినో ఏవందిట్ఠినో – ‘‘అసస్సతో అత్తా చ లోకో చ, ఇదమేవ సచ్చం మోఘమఞ్ఞ’’న్తి. సన్తేకే సమణబ్రాహ్మణా ఏవంవాదినో ఏవందిట్ఠినో – ‘‘సస్సతో చ అసస్సతో చ అత్తా చ లోకో చ, ఇదమేవ సచ్చం మోఘమఞ్ఞ’’న్తి. సన్తి పనేకే సమణబ్రాహ్మణా ఏవంవాదినో ఏవందిట్ఠినో – ‘‘నేవ సస్సతో నాసస్సతో అత్తా చ లోకో చ, ఇదమేవ సచ్చం మోఘమఞ్ఞ’’న్తి. సన్తేకే సమణబ్రాహ్మణా ఏవంవాదినో ఏవందిట్ఠినో – ‘‘సయంకతో అత్తా చ లోకో చ, ఇదమేవ సచ్చం మోఘమఞ్ఞ’’న్తి. సన్తి పనేకే సమణబ్రాహ్మణా ఏవంవాదినో ఏవందిట్ఠినో – ‘‘పరంకతో అత్తా చ లోకో చ, ఇదమేవ సచ్చం మోఘమఞ్ఞ’’న్తి. సన్తేకే సమణబ్రాహ్మణా ఏవంవాదినో ఏవందిట్ఠినో – ‘‘సయంకతో చ పరంకతో చ అత్తా చ లోకో చ, ఇదమేవ సచ్చం మోఘమఞ్ఞ’’న్తి. సన్తి పనేకే సమణబ్రాహ్మణా ఏవంవాదినో ఏవందిట్ఠినో – ‘‘అసయంకారో అపరంకారో అధిచ్చసముప్పన్నో అత్తా చ లోకో చ, ఇదమేవ సచ్చం మోఘమఞ్ఞ’’న్తి. సన్తేకే సమణబ్రాహ్మణా ఏవంవాదినో ఏవందిట్ఠినో – ‘‘సస్సతం సుఖదుక్ఖం అత్తా చ లోకో చ, ఇదమేవ సచ్చం మోఘమఞ్ఞ’’న్తి. సన్తి పనేకే సమణబ్రాహ్మణా ఏవంవాదినో ఏవందిట్ఠినో – ‘‘అసస్సతం సుఖదుక్ఖం అత్తా చ లోకో చ, ఇదమేవ సచ్చం మోఘమఞ్ఞ’’న్తి. సన్తేకే సమణబ్రాహ్మణా ఏవంవాదినో ఏవందిట్ఠినో – ‘‘సస్సతఞ్చ అసస్సతఞ్చ సుఖదుక్ఖం అత్తా చ లోకో చ, ఇదమేవ సచ్చం మోఘమఞ్ఞ’’న్తి. సన్తి పనేకే సమణబ్రాహ్మణా ఏవంవాదినో ఏవందిట్ఠినో – ‘‘నేవ సస్సతం నాసస్సతం సుఖదుక్ఖం అత్తా చ లోకో చ, ఇదమేవ సచ్చం మోఘమఞ్ఞ’’న్తి. సన్తేకే సమణబ్రాహ్మణా ఏవంవాదినో ఏవందిట్ఠినో – ‘‘సయంకతం సుఖదుక్ఖం అత్తా చ లోకో చ, ఇదమేవ సచ్చం మోఘమఞ్ఞ’’న్తి. సన్తి పనేకే సమణబ్రాహ్మణా ఏవంవాదినో ఏవందిట్ఠినో – ‘‘పరంకతం సుఖదుక్ఖం అత్తా చ లోకో చ, ఇదమేవ సచ్చం మోఘమఞ్ఞ’’న్తి. సన్తేకే సమణబ్రాహ్మణా ఏవంవాదినో ఏవందిట్ఠినో – ‘‘సయంకతఞ్చ పరంకతఞ్చ సుఖదుక్ఖం అత్తా చ లోకో చ, ఇదమేవ సచ్చం మోఘమఞ్ఞ’’న్తి. సన్తి పనేకే సమణబ్రాహ్మణా ఏవంవాదినో ఏవందిట్ఠినో – ‘‘అసయంకారం అపరంకారం అధిచ్చసముప్పన్నం సుఖదుక్ఖం అత్తా చ లోకో చ, ఇదమేవ సచ్చం మోఘమఞ్ఞ’’న్తి.

తే భణ్డనజాతా కలహజాతా వివాదాపన్నా అఞ్ఞమఞ్ఞం ముఖసత్తీహి వితుదన్తా విహరన్తి – ‘‘ఏదిసో ధమ్మో, నేదిసో ధమ్మో; నేదిసో ధమ్మో, ఏదిసో ధమ్మో’’తి.

అథ ఖో సమ్బహులా భిక్ఖూ పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ సావత్థిం పిణ్డాయ పావిసింసు. సావత్థియం పిణ్డాయ చరిత్వా పచ్ఛాభత్తం పిణ్డపాతపటిక్కన్తా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. ఏకమన్తం నిసిన్నా ఖో తే భిక్ఖూ భగవన్తం ఏతదవోచుం –

‘‘ఇధ, భన్తే, సమ్బహులా నానాతిత్థియసమణబ్రాహ్మణపరిబ్బాజకా సావత్థియం పటివసన్తి నానాదిట్ఠికా నానాఖన్తికా నానారుచికా నానాదిట్ఠినిస్సయనిస్సితా.

‘‘సన్తేకే సమణబ్రాహ్మణా ఏవంవాదినో ఏవందిట్ఠినో – ‘సస్సతో అత్తా చ లోకో చ, ఇదమేవ సచ్చం మోఘమఞ్ఞ’న్తి …పే… తే భణ్డనజాతా కలహజాతా వివాదాపన్నా అఞ్ఞమఞ్ఞం ముఖసత్తీహి వితుదన్తా విహరన్తి – ‘ఏదిసో ధమ్మో, నేదిసో ధమ్మో; నేదిసో ధమ్మో, ఏదిసో ధమ్మో’’’తి.

‘‘అఞ్ఞతిత్థియా, భిక్ఖవే, పరిబ్బాజకా అన్ధా అచక్ఖుకా. తే అత్థం న జానన్తి అనత్థం న జానన్తి, ధమ్మం న జానన్తి అధమ్మం న జానన్తి. తే అత్థం అజానన్తా అనత్థం అజానన్తా, ధమ్మం అజానన్తా అధమ్మం అజానన్తా భణ్డనజాతా కలహజాతా వివాదాపన్నా అఞ్ఞమఞ్ఞం ముఖసత్తీహి వితుదన్తా విహరన్తి – ‘ఏదిసో ధమ్మో, నేదిసో ధమ్మో; నేదిసో ధమ్మో, ఏదిసో ధమ్మో’’’తి.

అథ ఖో భగవా ఏతమత్థం విదిత్వా తాయం వేలాయం ఇమం ఉదానం ఉదానేసి –

‘‘అహఙ్కారపసుతాయం పజా, పరంకారూపసంహితా;

ఏతదేకే నాబ్భఞ్ఞంసు, న నం సల్లన్తి అద్దసుం.

‘‘ఏతఞ్చ సల్లం పటికచ్చ [పటిగచ్చ (సీ. స్యా. కం. పీ.)] పస్సతో;

అహం కరోమీతి న తస్స హోతి;

పరో కరోతీతి న తస్స హోతి.

‘‘మానుపేతా అయం పజా, మానగన్థా మానవినిబద్ధా [మానవినిబన్ధా (సీ.)];

దిట్ఠీసు సారమ్భకథా, సంసారం నాతివత్తతీ’’తి. ఛట్ఠం;