౪. సున్దరికభారద్వాజసుత్తం

ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా కోసలేసు విహరతి సున్దరికాయ నదియా తీరే. తేన ఖో పన సమయేన సున్దరికభారద్వాజో బ్రాహ్మణో సున్దరికాయ నదియా తీరే అగ్గిం జుహతి, అగ్గిహుత్తం పరిచరతి. అథ ఖో సున్దరికభారద్వాజో బ్రాహ్మణో అగ్గిం జుహిత్వా అగ్గిహుత్తం పరిచరిత్వా ఉట్ఠాయాసనా సమన్తా చతుద్దిసా అనువిలోకేసి – ‘‘కో ను ఖో ఇమం హబ్యసేసం భుఞ్జేయ్యా’’తి? అద్దసా ఖో సున్దరికభారద్వాజో బ్రాహ్మణో భగవన్తం అవిదూరే అఞ్ఞతరస్మిం రుక్ఖమూలే ససీసం పారుతం నిసిన్నం; దిస్వాన వామేన హత్థేన హబ్యసేసం గహేత్వా దక్ఖిణేన హత్థేన కమణ్డలుం గహేత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి.

అథ ఖో భగవా సున్దరికభారద్వాజస్స బ్రాహ్మణస్స పదసద్దేన సీసం వివరి. అథ ఖో సున్దరికభారద్వాజో బ్రాహ్మణో – ‘‘ముణ్డో అయం భవం, ముణ్డకో అయం భవ’’న్తి తతోవ పున నివత్తితుకామో అహోసి. అథ ఖో సున్దరికభారద్వాజస్స బ్రాహ్మణస్స ఏతదహోసి – ‘‘ముణ్డాపి హి ఇధేకచ్చే బ్రాహ్మణా భవన్తి, యంనూనాహం ఉపసఙ్కమిత్వా జాతిం పుచ్ఛేయ్య’’న్తి. అథ ఖో సున్దరికభారద్వాజో బ్రాహ్మణో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘కింజచ్చో భవ’’న్తి?

అథ ఖో భగవా సున్దరికభారద్వాజం బ్రాహ్మణం గాథాహి అజ్ఝభాసి –

౪౫౭. ‘‘న బ్రాహ్మణో నోమ్హి న రాజపుత్తో, న వేస్సాయనో ఉద కోచి నోమ్హి;

గోత్తం పరిఞ్ఞాయ పుథుజ్జనానం, అకిఞ్చనో మన్త చరామి లోకే.

౪౫౮. ‘‘సఙ్ఘాటివాసీ అగహో చరామి [అగిహో (క. సీ. పీ.) అగేహో (కత్థచి)], నివుత్తకేసో అభినిబ్బుతత్తో;

అలిప్పమానో ఇధ మాణవేహి, అకల్లం మం బ్రాహ్మణ పుచ్ఛసి గోత్తపఞ్హం’’.

౪౫౯. ‘‘పుచ్ఛన్తి వే భో బ్రాహ్మణా, బ్రాహ్మణేభి సహ బ్రాహ్మణో నో భవ’’న్తి.

౪౬౦. ‘‘బ్రాహ్మణో హి చే త్వం బ్రూసి, మఞ్చ బ్రూసి అబ్రాహ్మణం;

తం తం సావిత్తిం పుచ్ఛామి, తిపదం చతువీసతక్ఖరం.

౪౬౧. ‘‘కిం నిస్సితా ఇసయో మనుజా, ఖత్తియా బ్రాహ్మణా [పఠమపాదన్తో] దేవతానం;

యఞ్ఞమకప్పయింసు పుథూ ఇధ లోకే [దుతియపాదన్తో (సీ.)].

౪౬౨. ‘‘యదన్తగూ వేదగూ యఞ్ఞకాలే, యస్సాహుతిం లభే తస్సిజ్ఝేతి బ్రూమి’’.

౪౬౩. ‘‘అద్ధా హి తస్స హుతమిజ్ఝే, (ఇతి బ్రాహ్మణో)

యం తాదిసం వేదగుమద్దసామ;

తుమ్హాదిసానఞ్హి అదస్సనేన, అఞ్ఞో జనో భుఞ్జతి పూరళాసం’’.

౪౬౪. ‘‘తస్మాతిహ త్వం బ్రాహ్మణ అత్థేన, అత్థికో ఉపసఙ్కమ్మ పుచ్ఛ;

సన్తం విధూమం అనీఘం నిరాసం, అప్పేవిధ అభివిన్దే సుమేధం’’.

౪౬౫. ‘‘యఞ్ఞే రతోహం భో గోతమ, యఞ్ఞం యిట్ఠుకామో నాహం పజానామి;

అనుసాసతు మం భవం, యత్థ హుతం ఇజ్ఝతే బ్రూహి మే తం’’.

‘‘తేన హి త్వం, బ్రాహ్మణ, ఓదహస్సు సోతం; ధమ్మం తే దేసేస్సామి –

౪౬౬. ‘‘మా జాతిం పుచ్ఛీ చరణఞ్చ పుచ్ఛ, కట్ఠా హవే జాయతి జాతవేదో;

నీచాకులీనోపి మునీ ధితీమా, ఆజానియో హోతి హిరీనిసేధో.

౪౬౭. ‘‘సచ్చేన దన్తో దమసా ఉపేతో, వేదన్తగూ వూసితబ్రహ్మచరియో;

కాలేన తమ్హి హబ్యం పవేచ్ఛే, యో బ్రాహ్మణో పుఞ్ఞపేక్ఖో [పుఞ్ఞపేఖో (సీ. పీ.)] యజేథ.

౪౬౮. ‘‘యే కామే హిత్వా అగహా చరన్తి, సుసఞ్ఞతత్తా తసరంవ ఉజ్జుం;

కాలేన తేసు హబ్యం పవేచ్ఛే, యో బ్రాహ్మణో పుఞ్ఞపేక్ఖో యజేథ.

౪౬౯. ‘‘యే వీతరాగా సుసమాహితిన్ద్రియా, చన్దోవ రాహుగ్గహణా పముత్తా;

కాలేన తేసు హబ్యం పవేచ్ఛే, యో బ్రాహ్మణో పుఞ్ఞపేక్ఖో యజేథ.

౪౭౦. ‘‘అసజ్జమానా విచరన్తి లోకే, సదా సతా హిత్వా మమాయితాని;

కాలేన తేసు హబ్యం పవేచ్ఛే, యో బ్రాహ్మణో పుఞ్ఞపేక్ఖో యజేథ.

౪౭౧. ‘‘యో కామే హిత్వా అభిభుయ్యచారీ, యో వేది జాతీమరణస్స అన్తం;

పరినిబ్బుతో ఉదకరహదోవ సీతో, తథాగతో అరహతి పూరళాసం.

౪౭౨. ‘‘సమో సమేహి విసమేహి దూరే, తథాగతో హోతి అనన్తపఞ్ఞో;

అనూపలిత్తో ఇధ వా హురం వా, తథాగతో అరహతి పూరళాసం.

౪౭౩. ‘‘యమ్హి న మాయా వసతి న మానో, యో వీతలోభో అమమో నిరాసో;

పనుణ్ణకోధో అభినిబ్బుతత్తో, యో బ్రాహ్మణో సోకమలం అహాసి;

తథాగతో అరహతి పూరళాసం.

౪౭౪.

‘‘నివేసనం యో మనసో అహాసి, పరిగ్గహా యస్స న సన్తి కేచి;

అనుపాదియానో ఇధ వా హురం వా, తథాగతో అరహతి పూరళాసం.

౪౭౫. ‘‘సమాహితో యో ఉదతారి ఓఘం, ధమ్మం చఞ్ఞాసి పరమాయ దిట్ఠియా;

ఖీణాసవో అన్తిమదేహధారీ, తథాగతో అరహతి పూరళాసం.

౪౭౬. ‘‘భవాసవా యస్స వచీ ఖరా చ, విధూపితా అత్థగతా న సన్తి;

స వేదగూ సబ్బధి విప్పముత్తో, తథాగతో అరహతి పూరళాసం.

౪౭౭. ‘‘సఙ్గాతిగో యస్స న సన్తి సఙ్గా, యో మానసత్తేసు అమానసత్తో;

దుక్ఖం పరిఞ్ఞాయ సఖేత్తవత్థుం, తథాగతో అరహతి పూరళాసం.

౪౭౮. ‘‘ఆసం అనిస్సాయ వివేకదస్సీ, పరవేదియం దిట్ఠిముపాతివత్తో;

ఆరమ్మణా యస్స న సన్తి కేచి, తథాగతో అరహతి పూరళాసం.

౪౭౯. ‘‘పరోపరా [పరోవరా (సీ. పీ.)] యస్స సమేచ్చ ధమ్మా, విధూపితా అత్థగతా న సన్తి;

సన్తో ఉపాదానఖయే విముత్తో, తథాగతో అరహతి పూరళాసం.

౪౮౦. ‘‘సంయోజనం జాతిఖయన్తదస్సీ, యోపానుది రాగపథం అసేసం;

సుద్ధో నిదోసో విమలో అకాచో [అకామో (సీ. స్యా.)], తథాగతో అరహతి పూరళాసం.

౪౮౧. ‘‘యో అత్తనో అత్తానం [అత్తనాత్తానం (సీ. స్యా.)] నానుపస్సతి, సమాహితో ఉజ్జుగతో ఠితత్తో;

స వే అనేజో అఖిలో అకఙ్ఖో, తథాగతో అరహతి పూరళాసం.

౪౮౨. ‘‘మోహన్తరా యస్స న సన్తి కేచి, సబ్బేసు ధమ్మేసు చ ఞాణదస్సీ;

సరీరఞ్చ అన్తిమం ధారేతి, పత్తో చ సమ్బోధిమనుత్తరం సివం;

ఏత్తావతా యక్ఖస్స సుద్ధి, తథాగతో అరహతి పూరళాసం’’.

౪౮౩. ‘‘హుతఞ్చ [హుత్తఞ్చ (సీ. క.)] మయ్హం హుతమత్థు సచ్చం, యం తాదిసం వేదగునం అలత్థం;

బ్రహ్మా హి సక్ఖి పటిగణ్హాతు మే భగవా, భుఞ్జతు మే భగవా పూరళాసం’’.

౪౮౪. ‘‘గాథాభిగీతం మే అభోజనేయ్యం, సమ్పస్సతం బ్రాహ్మణ నేస ధమ్మో;

గాథాభిగీతం పనుదన్తి బుద్ధా, ధమ్మే సతీ బ్రాహ్మణ వుత్తిరేసా.

౪౮౫. ‘‘అఞ్ఞేన చ కేవలినం మహేసిం, ఖీణాసవం కుక్కుచ్చవూపసన్తం;

అన్నేన పానేన ఉపట్ఠహస్సు, ఖేత్తఞ్హి తం పుఞ్ఞపేక్ఖస్స హోతి’’.

౪౮౬. ‘‘సాధాహం భగవా తథా విజఞ్ఞం, యో దక్ఖిణం భుఞ్జేయ్య మాదిసస్స;

యం యఞ్ఞకాలే పరియేసమానో, పప్పుయ్య తవ సాసనం’’.

౪౮౭. ‘‘సారమ్భా యస్స విగతా, చిత్తం యస్స అనావిలం;

విప్పముత్తో చ కామేహి, థినం యస్స పనూదితం.

౪౮౮. ‘‘సీమన్తానం వినేతారం, జాతిమరణకోవిదం;

మునిం మోనేయ్యసమ్పన్నం, తాదిసం యఞ్ఞమాగతం.

౪౮౯. ‘‘భకుటిం [భూకుటిం (క. సీ.), భాకుటిం (క. సీ., మ. ని. ౧.౨౨౬)] వినయిత్వాన, పఞ్జలికా నమస్సథ;

పూజేథ అన్నపానేన, ఏవం ఇజ్ఝన్తి దక్ఖిణా.

౪౯౦. ‘‘బుద్ధో భవం అరహతి పూరళాసం, పుఞ్ఞఖేత్తమనుత్తరం;

ఆయాగో సబ్బలోకస్స, భోతో దిన్నం మహప్ఫల’’న్తి.

అథ ఖో సున్దరికభారద్వాజో బ్రాహ్మణో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అభిక్కన్తం, భో గోతమ, అభిక్కన్తం, భో గోతమ! సేయ్యథాపి, భో గోతమ, నిక్కుజ్జితం వా ఉక్కుజ్జేయ్య, పటిచ్ఛన్నం వా వివరేయ్య, మూళ్హస్స వా మగ్గం ఆచిక్ఖేయ్య, అన్ధకారే వా తేలపజ్జోతం ధారేయ్య – చక్ఖుమన్తో రూపాని దక్ఖన్తీతి; ఏవమేవం భోతా గోతమేన అనేకపరియాయేన ధమ్మో పకాసితో. ఏసాహం భవన్తం గోతమం సరణం గచ్ఛామి ధమ్మఞ్చ భిక్ఖుసఙ్ఘఞ్చ. లభేయ్యాహం భోతో గోతమస్స సన్తికే పబ్బజ్జం, లభేయ్యం ఉపసమ్పద’’న్తి. అలత్థ ఖో సున్దరికభారద్వాజో బ్రాహ్మణో…పే… అరహతం అహోసీతి.

సున్దరికభారద్వాజసుత్తం చతుత్థం నిట్ఠితం.