నమో తస్స భగవతో అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స

ఖుద్దకనికాయే

సుత్తనిపాతపాళి

౧. ఉరగవగ్గో

౧. ఉరగసుత్తం

౧. యో [యో వే (స్యా.)] ఉప్పతితం వినేతి కోధం, విసటం సప్పవిసంవ ఓసధేహి [ఓసధేభి (క.)];

సో భిక్ఖు జహాతి ఓరపారం, ఉరగో జిణ్ణమివత్తచం [జిణ్ణమివ తచం (సీ. స్యా. కం. పీ.), జిణ్ణమివా తచం (?)] పురాణం.

౨. యో రాగముదచ్ఛిదా అసేసం, భిసపుప్ఫంవ సరోరుహం [సరేరుహం (క.)] విగయ్హ;

సో భిక్ఖు జహాతి ఓరపారం, ఉరగో జిణ్ణమివత్తచం, పురాణం.

౩. యో తణ్హముదచ్ఛిదా అసేసం, సరితం సీఘసరం విసోసయిత్వా;

సో భిక్ఖు జహాతి ఓరపారం, ఉరగో జిణ్ణమివత్తచం పురాణం.

౪. యో మానముదబ్బధీ అసేసం, నళసేతుంవ సుదుబ్బలం మహోఘో;

సో భిక్ఖు జహాతి ఓరపారం, ఉరగో జిణ్ణమివత్తచం పురాణం.

౫. యో నాజ్ఝగమా భవేసు సారం, విచినం పుప్ఫమివ [పుప్ఫమివ (బహూసు)] ఉదుమ్బరేసు;

సో భిక్ఖు జహాతి ఓరపారం, ఉరగో జిణ్ణమివత్తచం పురాణం.

౬. యస్సన్తరతో న సన్తి కోపా, ఇతిభవాభవతఞ్చ [ఇతిబ్భవాభవతఞ్చ (క.)] వీతివత్తో;

సో భిక్ఖు జహాతి ఓరపారం, ఉరగో జిణ్ణమివత్తచం పురాణం.

౭. యస్స వితక్కా విధూపితా, అజ్ఝత్తం సువికప్పితా అసేసా;

సో భిక్ఖు జహాతి ఓరపారం, ఉరగో జిణ్ణమివత్తచం పురాణం.

౮. యో నాచ్చసారీ న పచ్చసారీ, సబ్బం అచ్చగమా ఇమం పపఞ్చం;

సో భిక్ఖు జహాతి ఓరపారం, ఉరగో జిణ్ణమివత్తచం పురాణం.

౯. యో నాచ్చసారీ న పచ్చసారీ, సబ్బం వితథమిదన్తి ఞత్వా [ఉత్వా (స్యా. పీ. క.)] లోకే;

సో భిక్ఖు జహాతి ఓరపారం, ఉరగో జిణ్ణమివత్తచం పురాణం.

౧౦. యో నాచ్చసారీ న పచ్చసారీ, సబ్బం వితథమిదన్తి వీతలోభో;

సో భిక్ఖు జహాతి ఓరపారం, ఉరగో జిణ్ణమివత్తచం పురాణం.

౧౧. యో నాచ్చసారీ న పచ్చసారీ, సబ్బం వితథమిదన్తి వీతరాగో;

సో భిక్ఖు జహాతి ఓరపారం, ఉరగో జిణ్ణమివత్తచం పురాణం.

౧౨. యో నాచ్చసారీ న పచ్చసారీ, సబ్బం వితథమిదన్తి వీతదోసో;

సో భిక్ఖు జహాతి ఓరపారం, ఉరగో జిణ్ణమివత్తచం పురాణం.

౧౩. యో నాచ్చసారీ న పచ్చసారీ, సబ్బం వితథమిదన్తి వీతమోహో;

సో భిక్ఖు జహాతి ఓరపారం, ఉరగో జిణ్ణమివత్తచం పురాణం.

౧౪. యస్సానుసయా న సన్తి కేచి, మూలా చ అకుసలా సమూహతాసే;

సో భిక్ఖు జహాతి ఓరపారం, ఉరగో జిణ్ణమివత్తచం పురాణం.

౧౫. యస్స దరథజా న సన్తి కేచి, ఓరం ఆగమనాయ పచ్చయాసే;

సో భిక్ఖు జహాతి ఓరపారం, ఉరగో జిణ్ణమివత్తచం పురాణం.

౧౬. యస్స వనథజా న సన్తి కేచి, వినిబన్ధాయ భవాయ హేతుకప్పా;

సో భిక్ఖు జహాతి ఓరపారం, ఉరగో జిణ్ణమివత్తచం పురాణం.

౧౭. యో నీవరణే పహాయ పఞ్చ, అనిఘో తిణ్ణకథంకథో విసల్లో;

సో భిక్ఖు జహాతి ఓరపారం, ఉరగో జిణ్ణమివత్తచం పురాణం.

ఉరగసుత్తం పఠమం నిట్ఠితం.

౨. ధనియసుత్తం

౧౮. ‘‘పక్కోదనో దుద్ధఖీరోహమస్మి, (ఇతి ధనియో గోపో)

అనుతీరే మహియా సమానవాసో;

ఛన్నా కుటి ఆహితో గిని, అథ చే పత్థయసీ పవస్స దేవ’’.

౧౯. ‘‘అక్కోధనో విగతఖిలోహమస్మి [విగతఖీలోహమస్మి (సీ. పీ.)], (ఇతి భగవా)

అనుతీరే మహియేకరత్తివాసో;

వివటా కుటి నిబ్బుతో గిని, అథ చే పత్థయసీ పవస్స దేవ’’.

౨౦. ‘‘అన్ధకమకసా న విజ్జరే, (ఇతి ధనియో గోపో)

కచ్ఛే రూళ్హతిణే చరన్తి గావో;

వుట్ఠిమ్పి సహేయ్యుమాగతం, అథ చే పత్థయసీ పవస్స దేవ’’.

౨౧. ‘‘బద్ధాసి భిసీ సుసఙ్ఖతా, (ఇతి భగవా)

తిణ్ణో పారగతో వినేయ్య ఓఘం;

అత్థో భిసియా న విజ్జతి, అథ చే పత్థయసీ పవస్స దేవ’’.

౨౨. ‘‘గోపీ మమ అస్సవా అలోలా, (ఇతి ధనియో గోపో)

దీఘరత్తం [దీఘరత్త (క.)] సంవాసియా మనాపా;

తస్సా న సుణామి కిఞ్చి పాపం, అథ చే పత్థయసీ పవస్స దేవ’’.

౨౩. ‘‘చిత్తం మమ అస్సవం విముత్తం, (ఇతి భగవా)

దీఘరత్తం పరిభావితం సుదన్తం;

పాపం పన మే న విజ్జతి, అథ చే పత్థయసీ పవస్స దేవ’’.

౨౪. ‘‘అత్తవేతనభతోహమస్మి, (ఇతి ధనియో గోపో)

పుత్తా చ మే సమానియా అరోగా;

తేసం న సుణామి కిఞ్చి పాపం, అథ చే పత్థయసీ పవస్స దేవ’’.

౨౫. ‘‘నాహం భతకోస్మి కస్సచి, (ఇతి భగవా)

నిబ్బిట్ఠేన చరామి సబ్బలోకే;

అత్థో భతియా న విజ్జతి, అథ చే పత్థయసీ పవస్స దేవ’’.

౨౬. ‘‘అత్థి వసా అత్థి ధేనుపా, (ఇతి ధనియో గోపో)

గోధరణియో పవేణియోపి అత్థి;

ఉసభోపి గవమ్పతీధ అత్థి, అథ చే పత్థయసీ పవస్స దేవ’’.

౨౭. ‘‘నత్థి వసా నత్థి ధేనుపా, (ఇతి భగవా)

గోధరణియో పవేణియోపి నత్థి;

ఉసభోపి గవమ్పతీధ నత్థి, అథ చే పత్థయసీ పవస్స దేవ’’.

౨౮. ‘‘ఖిలా నిఖాతా అసమ్పవేధీ, (ఇతి ధనియో గోపో)

దామా ముఞ్జమయా నవా సుసణ్ఠానా;

న హి సక్ఖిన్తి ధేనుపాపి ఛేత్తుం [ఛేతుం (క.)], అథ చే పత్థయసీ పవస్స దేవ’’.

౨౯. ‘‘ఉసభోరివ ఛేత్వ [ఛేత్వా (స్యా. క.)] బన్ధనాని, (ఇతి భగవా)

నాగో పూతిలతంవ దాలయిత్వా [పూతిలతం పదాలయిత్వా (స్యా. క.)];

నాహం పునుపేస్సం [పున ఉపేస్సం (సీ. స్యా. కం. పీ.), పునుపేయ్య (క.)] గబ్భసేయ్యం, అథ చే పత్థయసీ పవస్స దేవ’’.

౩౦. ‘‘నిన్నఞ్చ థలఞ్చ పూరయన్తో, మహామేఘో పవస్సి తావదేవ;

సుత్వా దేవస్స వస్సతో, ఇమమత్థం ధనియో అభాసథ.

౩౧. ‘‘లాభా వత నో అనప్పకా, యే మయం భగవన్తం అద్దసామ;

సరణం తం ఉపేమ చక్ఖుమ, సత్థా నో హోహి తువం మహాముని.

౩౨. ‘‘గోపీ చ అహఞ్చ అస్సవా, బ్రహ్మచరియం [బ్రహ్మచరియ (క.)] సుగతే చరామసే;

జాతిమరణస్స పారగూ [పారగా (సీ. స్యా. కం. పీ.)], దుక్ఖస్సన్తకరా భవామసే’’.

౩౩. ‘‘నన్దతి పుత్తేహి పుత్తిమా, (ఇతి మారో పాపిమా)

గోమా [గోమికో (సీ. పీ.), గోపికో (స్యా. కం.), గోపియో (క.)] గోహి తథేవ నన్దతి;

ఉపధీ హి నరస్స నన్దనా, న హి సో నన్దతి యో నిరూపధి’’.

౩౪. ‘‘సోచతి పుత్తేహి పుత్తిమా, (ఇతి భగవా)

గోపియో గోహి తథేవ సోచతి;

ఉపధీ హి నరస్స సోచనా, న హి సో సోచతి యో నిరూపధీ’’తి.

ధనియసుత్తం దుతియం నిట్ఠితం.

౩. ఖగ్గవిసాణసుత్తం

౩౫. సబ్బేసు భూతేసు నిధాయ దణ్డం, అవిహేఠయం అఞ్ఞతరమ్పి తేసం;

న పుత్తమిచ్ఛేయ్య కుతో సహాయం, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౩౬. సంసగ్గజాతస్స భవన్తి స్నేహా, స్నేహన్వయం దుక్ఖమిదం పహోతి;

ఆదీనవం స్నేహజం పేక్ఖమానో, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౩౭. మిత్తే సుహజ్జే అనుకమ్పమానో, హాపేతి అత్థం పటిబద్ధచిత్తో;

ఏతం భయం సన్థవే [సన్ధవే (క.)] పేక్ఖమానో, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౩౮. వంసో విసాలోవ యథా విసత్తో, పుత్తేసు దారేసు చ యా అపేక్ఖా;

వంసక్కళీరోవ [వంసకళీరోవ (సీ.), వంసాకళీరోవ (స్యా. కం. పీ.), వంసేకళీరోవ (నిద్దేస)] అసజ్జమానో, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౩౯. మిగో అరఞ్ఞమ్హి యథా అబద్ధో [అబన్ధో (స్యా. కం.)], యేనిచ్ఛకం గచ్ఛతి గోచరాయ;

విఞ్ఞూ నరో సేరితం పేక్ఖమానో, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౪౦. ఆమన్తనా హోతి సహాయమజ్ఝే, వాసే ఠానే గమనే చారికాయ;

అనభిజ్ఝితం సేరితం పేక్ఖమానో, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౪౧. ఖిడ్డా రతీ హోతి సహాయమజ్ఝే, పుత్తేసు చ విపులం హోతి పేమం;

పియవిప్పయోగం విజిగుచ్ఛమానో, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౪౨. చాతుద్దిసో అప్పటిఘో చ హోతి, సన్తుస్సమానో ఇతరీతరేన;

పరిస్సయానం సహితా అఛమ్భీ, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౪౩. దుస్సఙ్గహా పబ్బజితాపి ఏకే, అథో గహట్ఠా ఘరమావసన్తా;

అప్పోస్సుక్కో పరపుత్తేసు హుత్వా, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౪౪. ఓరోపయిత్వా గిహిబ్యఞ్జనాని [గిహివ్యఞ్జనాని (స్యా. కం. పీ.)], సఞ్ఛిన్నపత్తో [సంసీనపత్తో (సీ.)] యథా కోవిళారో;

ఛేత్వాన వీరో గిహిబన్ధనాని, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౪౫. సచే లభేథ నిపకం సహాయం, సద్ధిం చరం సాధువిహారిధీరం;

అభిభుయ్య సబ్బాని పరిస్సయాని, చరేయ్య తేనత్తమనో సతీమా.

౪౬. నో చే లభేథ నిపకం సహాయం, సద్ధిం చరం సాధువిహారిధీరం;

రాజావ రట్ఠం విజితం పహాయ, ఏకో చరే మాతఙ్గరఞ్ఞేవ నాగో.

౪౭. అద్ధా పసంసామ సహాయసమ్పదం, సేట్ఠా సమా సేవితబ్బా సహాయా;

ఏతే అలద్ధా అనవజ్జభోజీ, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౪౮. దిస్వా సువణ్ణస్స పభస్సరాని, కమ్మారపుత్తేన సునిట్ఠితాని;

సఙ్ఘట్టమానాని దువే భుజస్మిం, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౪౯. ఏవం దుతియేన [దుతియేన (సబ్బత్థ)] సహా మమస్స, వాచాభిలాపో అభిసజ్జనా వా;

ఏతం భయం ఆయతిం పేక్ఖమానో, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౫౦. కామా హి చిత్రా మధురా మనోరమా, విరూపరూపేన మథేన్తి చిత్తం;

ఆదీనవం కామగుణేసు దిస్వా, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౫౧. ఈతీ చ గణ్డో చ ఉపద్దవో చ, రోగో చ సల్లఞ్చ భయఞ్చ మేతం;

ఏతం భయం కామగుణేసు దిస్వా, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౫౨. సీతఞ్చ ఉణ్హఞ్చ ఖుదం పిపాసం, వాతాతపే డంససరీసపే [డంససిరింసపే (సీ. స్యా. కం. పీ.)] చ;

సబ్బానిపేతాని అభిసమ్భవిత్వా, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౫౩. నాగోవ యూథాని వివజ్జయిత్వా, సఞ్జాతఖన్ధో పదుమీ ఉళారో;

యథాభిరన్తం విహరం [విహరే (సీ. పీ. నిద్దేస)] అరఞ్ఞే, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౫౪. అట్ఠానతం సఙ్గణికారతస్స, యం ఫస్సయే [ఫుస్సయే (స్యా.)] సామయికం విముత్తిం;

ఆదిచ్చబన్ధుస్స వచో నిసమ్మ, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౫౫. దిట్ఠీవిసూకాని ఉపాతివత్తో, పత్తో నియామం పటిలద్ధమగ్గో;

ఉప్పన్నఞాణోమ్హి అనఞ్ఞనేయ్యో, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౫౬. నిల్లోలుపో నిక్కుహో నిప్పిపాసో, నిమ్మక్ఖో నిద్ధన్తకసావమోహో;

నిరాసయో [నిరాసాసో (క.)] సబ్బలోకే భవిత్వా, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౫౭. పాపం సహాయం పరివజ్జయేథ, అనత్థదస్సిం విసమే నివిట్ఠం;

సయం న సేవే పసుతం పమత్తం, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౫౮. బహుస్సుతం ధమ్మధరం భజేథ, మిత్తం ఉళారం పటిభానవన్తం;

అఞ్ఞాయ అత్థాని వినేయ్య కఙ్ఖం, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౫౯. ఖిడ్డం రతిం కామసుఖఞ్చ లోకే, అనలఙ్కరిత్వా అనపేక్ఖమానో;

విభూసనట్ఠానా విరతో సచ్చవాదీ, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౬౦. పుత్తఞ్చ దారం పితరఞ్చ మాతరం, ధనాని ధఞ్ఞాని చ బన్ధవాని [బన్ధవాని చ (పీ.)];

హిత్వాన కామాని యథోధికాని, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౬౧. సఙ్గో ఏసో పరిత్తమేత్థ సోఖ్యం, అప్పస్సాదో దుక్ఖమేత్థ భియ్యో;

గళో ఏసో ఇతి ఞత్వా ముతీమా [మతీమా (స్యా. క.)], ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౬౨. సన్దాలయిత్వాన [పదాలయిత్వాన (క.)] సంయోజనాని, జాలంవ భేత్వా సలిలమ్బుచారీ;

అగ్గీవ దడ్ఢం అనివత్తమానో, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౬౩. ఓక్ఖిత్తచక్ఖూ న చ పాదలోలో, గుత్తిన్ద్రియో రక్ఖితమానసానో;

అనవస్సుతో అపరిడయ్హమానో, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౬౪. ఓహారయిత్వా గిహిబ్యఞ్జనాని, సఞ్ఛన్నపత్తో [సఞ్ఛిన్నపత్తో (స్యా. పీ.), పచ్ఛిన్నపత్తో (క.)] యథా పారిఛత్తో;