౧౧. నాలకసుత్తం
౬౮౪. ఆనన్దజాతే తిదసగణే పతీతే, సక్కఞ్చ ఇన్దం సుచివసనే చ దేవే;
దుస్సం గహేత్వా అతిరివ థోమయన్తే, అసితో ఇసి అద్దస దివావిహారే.
౬౮౫. దిస్వాన దేవే ముదితమనే ఉదగ్గే, చిత్తిం కరిత్వాన ఇదమవోచ [కరిత్వా ఇదమవోచాసి (సీ.)] తత్థ;
‘‘కిం దేవసఙ్ఘో అతిరివ కల్యరూపో, దుస్సం గహేత్వా రమయథ [భమయథ (సీ.)] కిం పటిచ్చ.
౬౮౬. ‘‘యదాపి ఆసీ అసురేహి సఙ్గమో, జయో సురానం అసురా పరాజితా.
తదాపి నేతాదిసో లోమహంసనో, కిమబ్భుతం దట్ఠు మరూ పమోదితా.
౬౮౭. ‘‘సేళేన్తి గాయన్తి చ వాదయన్తి చ, భుజాని ఫోటేన్తి [పోఠేన్తి (సీ. పీ.), పోథేన్తి (క.)] చ నచ్చయన్తి చ;
పుచ్ఛామి వోహం మేరుముద్ధవాసినే, ధునాథ మే సంసయం ఖిప్ప మారిసా’’.
౬౮౮. ‘‘సో బోధిసత్తో రతనవరో అతుల్యో, మనుస్సలోకే హితసుఖత్థాయ [హితసుఖతాయ (సీ. స్యా. పీ.)] జాతో;
సక్యాన గామే జనపదే లుమ్బినేయ్యే, తేనమ్హ తుట్ఠా అతిరివ కల్యరూపా.
౬౮౯. ‘‘సో సబ్బసత్తుత్తమో అగ్గపుగ్గలో, నరాసభో సబ్బపజానముత్తమో;
వత్తేస్సతి చక్కమిసివ్హయే వనే, నదంవ సీహో బలవా మిగాభిభూ’’.
౬౯౦. తం సద్దం సుత్వా తురితమవసరీ సో, సుద్ధోదనస్స తద భవనం ఉపావిసి [ఉపాగమి (సీ. పీ.)];
నిసజ్జ తత్థ ఇదమవోచాసి సక్యే, ‘‘కుహిం కుమారో అహమపి దట్ఠుకామో’’.
౬౯౧. తతో కుమారం జలితమివ సువణ్ణం, ఉక్కాముఖేవ సుకుసలసమ్పహట్ఠం [సుకుసలేన సమ్పహట్ఠం (క.)];
దద్దల్లమానం [దద్దళ్హమానం (క.)] సిరియా అనోమవణ్ణం, దస్సేసు పుత్తం అసితవ్హయస్స సక్యా.
౬౯౨. దిస్వా కుమారం సిఖిమివ పజ్జలన్తం, తారాసభంవ నభసిగమం విసుద్ధం;
సూరియం తపన్తం సరదరివబ్భముత్తం, ఆనన్దజాతో విపులమలత్థ పీతిం.
౬౯౩. అనేకసాఖఞ్చ సహస్సమణ్డలం, ఛత్తం మరూ ధారయుమన్తలిక్ఖే;
సువణ్ణదణ్డా వీతిపతన్తి చామరా, న దిస్సరే చామరఛత్తగాహకా.
౬౯౪. దిస్వా జటీ కణ్హసిరివ్హయో ఇసి, సువణ్ణనిక్ఖం వియ పణ్డుకమ్బలే;
సేతఞ్చ ఛత్తం ధరియన్త [ధారియన్త (స్యా.), ధారయన్తం (సీ. క.)] ముద్ధని, ఉదగ్గచిత్తో సుమనో పటిగ్గహే.
౬౯౫. పటిగ్గహేత్వా పన సక్యపుఙ్గవం, జిగీసతో [జిగింసకో (సీ. స్యా. పీ.)] లక్ఖణమన్తపారగూ;
పసన్నచిత్తో గిరమబ్భుదీరయి, ‘‘అనుత్తరాయం ద్విపదానముత్తమో’’ [దిపదానముత్తమో (సీ. స్యా. పీ.)].
౬౯౬. అథత్తనో గమనమనుస్సరన్తో, అకల్యరూపో గళయతి అస్సుకాని;
దిస్వాన సక్యా ఇసిమవోచుం రుదన్తం,
‘‘నో చే కుమారే భవిస్సతి అన్తరాయో’’.
౬౯౭. దిస్వాన సక్యే ఇసిమవోచ అకల్యే, ‘‘నాహం కుమారే అహితమనుస్సరామి;
న చాపిమస్స భవిస్సతి అన్తరాయో, న ఓరకాయం అధిమానసా [అధిమనసా (సీ. స్యా.)] భవాథ.
౬౯౮. ‘‘సమ్బోధియగ్గం ఫుసిస్సతాయం కుమారో, సో ధమ్మచక్కం పరమవిసుద్ధదస్సీ;
వత్తేస్సతాయం బహుజనహితానుకమ్పీ, విత్థారికస్స భవిస్సతి బ్రహ్మచరియం.
౬౯౯. ‘‘మమఞ్చ ఆయు న చిరమిధావసేసో, అథన్తరా మే భవిస్సతి కాలకిరియా;
సోహం న సోస్సం [సుస్సం (సీ. స్యా.)] అసమధురస్స ధమ్మం, తేనమ్హి అట్టో బ్యసనంగతో అఘావీ’’.
౭౦౦. సో సాకియానం విపులం జనేత్వా పీతిం, అన్తేపురమ్హా నిగ్గమా [నిరగమా (సీ. స్యా.), నిగమా (క. సీ.), నిరగమ (పీ.)] బ్రహ్మచారీ;
సో భాగినేయ్యం సయం అనుకమ్పమానో, సమాదపేసి అసమధురస్స ధమ్మే.
౭౦౧. ‘‘బుద్ధోతి ఘోసం యద [యది (స్యా. క.)] పరతో సుణాసి, సమ్బోధిపత్తో వివరతి ధమ్మమగ్గం;
గన్త్వాన తత్థ సమయం పరిపుచ్ఛమానో [సయం పరిపుచ్ఛియానో (సీ. స్యా.)], చరస్సు తస్మిం భగవతి బ్రహ్మచరియం’’.
౭౦౨. తేనానుసిట్ఠో హితమనేన తాదినా, అనాగతే పరమవిసుద్ధదస్సినా;
సో నాలకో ఉపచితపుఞ్ఞసఞ్చయో, జినం పతిక్ఖం [పతి + ఇక్ఖం = పతిక్ఖం] పరివసి రక్ఖితిన్ద్రియో.
౭౦౩. సుత్వాన ఘోసం జినవరచక్కవత్తనే, గన్త్వాన దిస్వా ఇసినిసభం పసన్నో;
మోనేయ్యసేట్ఠం మునిపవరం అపుచ్ఛి, సమాగతే అసితావ్హయస్స సాసనేతి.
వత్థుగాథా నిట్ఠితా.
౭౦౪. ‘‘అఞ్ఞాతమేతం వచనం, అసితస్స యథాతథం;
తం తం గోతమ పుచ్ఛామి, సబ్బధమ్మాన పారగుం.
౭౦౫. ‘‘అనగారియుపేతస్స, భిక్ఖాచరియం జిగీసతో;
ముని పబ్రూహి మే పుట్ఠో, మోనేయ్యం ఉత్తమం పదం’’.
౭౦౬. ‘‘మోనేయ్యం తే ఉపఞ్ఞిస్సం, (ఇతి భగవా) దుక్కరం దురభిసమ్భవం;
హన్ద తే నం పవక్ఖామి, సన్థమ్భస్సు దళ్హో భవ.
౭౦౭. ‘‘సమానభాగం కుబ్బేథ, గామే అక్కుట్ఠవన్దితం;
మనోపదోసం రక్ఖేయ్య, సన్తో అనుణ్ణతో చరే.
౭౦౮. ‘‘ఉచ్చావచా నిచ్ఛరన్తి, దాయే అగ్గిసిఖూపమా;
నారియో మునిం పలోభేన్తి, తాసు తం మా పలోభయుం.
౭౦౯. ‘‘విరతో మేథునా ధమ్మా, హిత్వా కామే పరోపరే [పరోవరే (సీ. పీ.), వరావరే (స్యా.)];
అవిరుద్ధో అసారత్తో, పాణేసు తసథావరే.
౭౧౦. ‘‘యథా అహం తథా ఏతే, యథా ఏతే తథా అహం;
అత్తానం ఉపమం కత్వా, న హనేయ్య న ఘాతయే.
౭౧౧. ‘‘హిత్వా ఇచ్ఛఞ్చ లోభఞ్చ, యత్థ సత్తో పుథుజ్జనో;
చక్ఖుమా పటిపజ్జేయ్య, తరేయ్య నరకం ఇమం.
౭౧౨. ‘‘ఊనూదరో మితాహారో, అప్పిచ్ఛస్స అలోలుపో;
సదా [స వే (పీ.)] ఇచ్ఛాయ నిచ్ఛాతో, అనిచ్ఛో హోతి నిబ్బుతో.
౭౧౩. ‘‘స పిణ్డచారం చరిత్వా, వనన్తమభిహారయే;
ఉపట్ఠితో రుక్ఖమూలస్మిం, ఆసనూపగతో ముని.
౭౧౪. ‘‘స ఝానపసుతో ధీరో, వనన్తే రమితో సియా;
ఝాయేథ రుక్ఖమూలస్మిం, అత్తానమభితోసయం.
౭౧౫. ‘‘తతో రత్యా వివసానే [వివసనే (సీ. స్యా. పీ.)], గామన్తమభిహారయే;
అవ్హానం నాభినన్దేయ్య, అభిహారఞ్చ గామతో.
౭౧౬. ‘‘న మునీ గామమాగమ్మ, కులేసు సహసా చరే;
ఘాసేసనం ఛిన్నకథో, న వాచం పయుతం భణే.
౭౧౭. ‘‘అలత్థం యదిదం సాధు, నాలత్థం కుసలం ఇతి;
ఉభయేనేవ సో తాదీ, రుక్ఖంవుపనివత్తతి [రుక్ఖంవు’పతివత్తతి (క.), రుక్ఖంవ ఉపాతివత్తతి (స్యా.)].
౭౧౮. ‘‘స పత్తపాణి విచరన్తో, అమూగో మూగసమ్మతో;
అప్పం దానం న హీళేయ్య, దాతారం నావజానియా.
౭౧౯. ‘‘ఉచ్చావచా హి పటిపదా, సమణేన పకాసితా;
న పారం దిగుణం యన్తి, నయిదం ఏకగుణం ముతం.
౭౨౦. ‘‘యస్స చ విసతా నత్థి, ఛిన్నసోతస్స భిక్ఖునో;
కిచ్చాకిచ్చప్పహీనస్స, పరిళాహో న విజ్జతి.
౭౨౧. ‘‘మోనేయ్యం తే ఉపఞ్ఞిస్సం, ఖురధారూపమో భవే;
జివ్హాయ తాలుమాహచ్చ, ఉదరే సఞ్ఞతో సియా.
౭౨౨. ‘‘అలీనచిత్తో చ సియా, న చాపి బహు చిన్తయే;
నిరామగన్ధో అసితో, బ్రహ్మచరియపరాయణో.
౭౨౩. ‘‘ఏకాసనస్స సిక్ఖేథ, సమణూపాసనస్స చ;
ఏకత్తం మోనమక్ఖాతం, ఏకో చే అభిరమిస్ససి;
అథ భాహిసి [భాసిహి (సీ. స్యా. పీ.)] దసదిసా.
౭౨౪. ‘‘సుత్వా ధీరానం నిగ్ఘోసం, ఝాయీనం కామచాగినం;
తతో హిరిఞ్చ సద్ధఞ్చ, భియ్యో కుబ్బేథ మామకో.
౭౨౫. ‘‘తం నదీహి విజానాథ, సోబ్భేసు పదరేసు చ;
సణన్తా యన్తి కుసోబ్భా [కుస్సుబ్భా (సీ.)], తుణ్హీయన్తి మహోదధీ.
౭౨౬. ‘‘యదూనకం తం సణతి, యం పూరం సన్తమేవ తం;
అడ్ఢకుమ్భూపమో బాలో, రహదో పూరోవ పణ్డితో.
౭౨౭. ‘‘యం సమణో బహుం భాసతి, ఉపేతం అత్థసఞ్హితం;
జానం సో ధమ్మం దేసేతి, జానం సో బహు భాసతి.
౭౨౮. ‘‘యో చ జానం సంయతత్తో, జానం న బహు భాసతి;
స మునీ మోనమరహతి, స మునీ మోనమజ్ఝగా’’తి.
నాలకసుత్తం ఏకాదసమం నిట్ఠితం.