౩. అభిసమయకథా

౧౯. అభిసమయోతి. కేన అభిసమేతి? చిత్తేన అభిసమేతి.

హఞ్చి చిత్తేన అభిసమేతి, తేన హి అఞ్ఞాణీ అభిసమేతి? న అఞ్ఞాణీ అభిసమేతి. ఞాణేన అభిసమేతి.

హఞ్చి ఞాణేన అభిసమేతి, తేన హి అచిత్తేన చ ఞాణేన చ అచిత్తకో [తేన హి అచిత్తకో (స్యా.)] అభిసమేతి? న అచిత్తకో అభిసమేతి. చిత్తేన చ ఞాణేన చ అభిసమేతి.

హఞ్చి చిత్తేన చ ఞాణేన చ అభిసమేతి, తేన హి కామావచరచిత్తేన చ ఞాణేన చ అభిసమేతి? న కామావచరచిత్తేన చ ఞాణేన చ అభిసమేతి.

తేన హి రూపావచరచిత్తేన చ ఞాణేన చ అభిసమేతి? న రూపావచరచిత్తేన చ ఞాణేన చ అభిసమేతి.

తేన హి అరూపావచరచిత్తేన చ ఞాణేన చ అభిసమేతి? న అరూపావచరచిత్తేన చ ఞాణేన చ అభిసమేతి.

తేన హి కమ్మస్సకతచిత్తేన చ ఞాణేన చ అభిసమేతి? న కమ్మస్సకతచిత్తేన చ ఞాణేన చ అభిసమేతి.

తేన హి సచ్చానులోమికచిత్తేన చ ఞాణేన చ అభిసమేతి? న సచ్చానులోమికచిత్తేన చ ఞాణేన చ అభిసమేతి.

తేన హి అతీతచిత్తేన చ ఞాణేన చ అభిసమేతి? న అతీతచిత్తేన చ ఞాణేన చ అభిసమేతి.

తేన హి అనాగతచిత్తేన చ ఞాణేన చ అభిసమేతి? న అనాగతచిత్తేన చ ఞాణేన చ అభిసమేతి.

తేన హి పచ్చుప్పన్నలోకియచిత్తేన చ ఞాణేన చ అభిసమేతి? న పచ్చుప్పన్నలోకియచిత్తేన చ ఞాణేన చ అభిసమేతి. లోకుత్తరమగ్గక్ఖణే పచ్చుప్పన్నచిత్తేన చ ఞాణేన చ అభిసమేతి.

కథం లోకుత్తరమగ్గక్ఖణే పచ్చుప్పన్నచిత్తేన చ ఞాణేన చ అభిసమేతి? లోకుత్తరమగ్గక్ఖణే ఉప్పాదాధిపతేయ్యం చిత్తం ఞాణస్స హేతు పచ్చయో చ. తంసమ్పయుత్తం నిరోధగోచరం దస్సనాధిపతేయ్యం ఞాణం చిత్తస్స హేతు పచ్చయో చ. తంసమ్పయుత్తం ఞాణం నిరోధగోచరం. ఏవం లోకుత్తరమగ్గక్ఖణే పచ్చుప్పన్నచిత్తేన చ ఞాణేన చ అభిసమేతి.

౨౦. కిం ను ఏత్తకోయేవ అభిసమయోతి? న హి.లోకుత్తరమగ్గక్ఖణే దస్సనాభిసమయో సమ్మాదిట్ఠి, అభినిరోపనాభిసమయో సమ్మాసఙ్కప్పో, పరిగ్గహాభిసమయో సమ్మావాచా, సముట్ఠానాభిసమయో సమ్మాకమ్మన్తో, వోదానాభిసమయో సమ్మాఆజీవో, పగ్గహాభిసమయో సమ్మావాయామో, ఉపట్ఠానాభిసమయో సమ్మాసతి, అవిక్ఖేపాభిసమయో సమ్మాసమాధి; ఉపట్ఠానాభిసమయో సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో, పవిచయాభిసమయో ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గో, పగ్గహాభిసమయో వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గో, ఫరణాభిసమయో పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో, ఉపసమాభిసమయో పస్సద్ధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో, అవిక్ఖేపాభిసమయో సమాధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో, పటిసఙ్ఖానాభిసమయో ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో; అస్సద్ధియే అకమ్పియాభిసమయో సద్ధాబలం, కోసజ్జే అకమ్పియాభిసమయో వీరియబలం, పమాదే అకమ్పియాభిసమయో సతిబలం, ఉద్ధచ్చే అకమ్పియాభిసమయో సమాధిబలం, అవిజ్జాయ అకమ్పియాభిసమయో పఞ్ఞాబలం; అధిమోక్ఖాభిసమయో సద్ధిన్ద్రియం, పగ్గహాభిసమయో వీరియిన్ద్రియం, ఉపట్ఠానాభిసమయో సతిన్ద్రియం, అవిక్ఖేపాభిసమయో సమాధిన్ద్రియం, దస్సనాభిసమయో పఞ్ఞిన్ద్రియం. ఆధిపతేయ్యట్ఠేన ఇన్ద్రియాభిసమయో, అకమ్పియట్ఠేన బలాభిసమయో, నియ్యానట్ఠేన బోజ్ఝఙ్గాభిసమయో, హేతుట్ఠేన మగ్గాభిసమయో, ఉపట్ఠానట్ఠేన సతిపట్ఠానాభిసమయో, పదహట్ఠేన సమ్మప్పధానాభిసమయో, ఇజ్ఝనట్ఠేన ఇద్ధిపాదాభిసమయో, తథట్ఠేన సచ్చాభిసమయో, అవిక్ఖేపట్ఠేన సమథాభిసమయో, అనుపస్సనట్ఠేన విపస్సనాభిసమయో, ఏకరసట్ఠేన సమథవిపస్సనాభిసమయో, అనతివత్తనట్ఠేన యుగనద్ధాభిసమయో, సంవరట్ఠేన సీలవిసుద్ధిఅభిసమయో, అవిక్ఖేపట్ఠేన విసుద్ధిఅభిసమయో, దస్సనట్ఠేన దిట్ఠివిసుద్ధిఅభిసమయో, ముత్తట్ఠేన విమోక్ఖాభిసమయో, పటివేధట్ఠేన విజ్జాభిసమయో, పరిచ్చాగట్ఠేన విముత్తిఅభిసమయో, సముచ్ఛేదట్ఠేన ఖయే ఞాణం అభిసమయో. ఛన్దో మూలట్ఠేన అభిసమయో, మనసికారో సముట్ఠానట్ఠేన అభిసమయో, ఫస్సో సమోధానట్ఠేన అభిసమయో, వేదనా సమోసరణట్ఠేన అభిసమయో, సమాధి పముఖట్ఠేన అభిసమయో, సతి ఆధిపతేయ్యట్ఠేన అభిసమయో, పఞ్ఞా తతుత్తరట్ఠేన అభిసమయో, విముత్తి సారట్ఠేన అభిసమయో, అమతోగధం నిబ్బానం పరియోసానట్ఠేన అభిసమయో.

౨౧. కిం ను ఏత్తకోయేవ అభిసమయోతి? న హి. సోతాపత్తిమగ్గక్ఖణే దస్సనాభిసమయో సమ్మాదిట్ఠి…పే… అమతోగధం నిబ్బానం పరియోసానట్ఠేన అభిసమయో.

కిం ను ఏత్తకోయేవ అభిసమయోతి? న హి. సోతాపత్తిఫలక్ఖణే దస్సనాభిసమయో సమ్మాదిట్ఠి…పే… పటిప్పస్సద్ధట్ఠేన అనుప్పాదే ఞాణం అభిసమయో. ఛన్దో మూలట్ఠేన అభిసమయో…పే… అమతోగధం ౫ నిబ్బానం పరియోసానట్ఠేన అభిసమయో.

కిం ను ఏత్తకోయేవ అభిసమయోతి?

న హి. సకదాగామిమగ్గక్ఖణే…పే… సకదాగామిఫలక్ఖణే… అనాగామిమగ్గక్ఖణే… అనాగామిఫలక్ఖణే… అరహత్తమగ్గక్ఖణే…పే… అరహత్తఫలక్ఖణే దస్సనాభిసమయో సమ్మాదిట్ఠి, అభినిరోపనాభిసమయో సమ్మాసఙ్కప్పో…పే… పటిప్పస్సద్ధట్ఠేన అనుప్పాదే ఞాణం అభిసమయో. ఛన్దో మూలట్ఠేన అభిసమయో…పే… అమతోగధం నిబ్బానం పరియోసానట్ఠేన అభిసమయో.

య్వాయం [స్యాయం (స్యా. పీ.)] కిలేసే పజహతి, అతీతే కిలేసే పజహతి…పే… అనాగతే కిలేసే పజహతి, పచ్చుప్పన్నే కిలేసే పజహతి, అతీతే కిలేసే పజహతీతి. హఞ్చి అతీతే కిలేసే పజహతి, తేన హి ఖీణం ఖేపేతి, నిరుద్ధం నిరోధేతి, విగతం విగమేతి, అత్థఙ్గతం అత్థఙ్గమేతి, అతీతం యం న అత్థి తం పజహతీతి? న అతీతే కిలేసే పజహతీతి. అనాగతే కిలేసే పజహతీతి. హఞ్చి అనాగతే కిలేసే పజహతి, తేన హి అజాతం పజహతి, అనిబ్బత్తం పజహతి, అనుప్పన్నం పజహతి, అపాతుభూతం పజహతి, అనాగతం యం న అత్థి తం పజహతీతి? న అనాగతే కిలేసే పజహతీతి. పచ్చుప్పన్నే కిలేసే పజహతీతి. హఞ్చి పచ్చుప్పన్నే కిలేసే పజహతి, తేన హి రత్తో రాగం పజహతి, దుట్ఠో దోసం పజహతి, మూళ్హో మోహం పజహతి, వినిబద్ధో మానం పజహతి, పరామట్ఠో దిట్ఠిం పజహతి,

విక్ఖేపగతో ఉద్ధచ్చం పజహతి, అనిట్ఠఙ్గతో విచికిచ్ఛం పజహతి, థామగతో అనుసయం పజహతి, కణ్హసుక్కధమ్మా యుగనద్ధా సమమేవ వత్తన్తి, సంకిలేసికా [తంసంకిలేసికా (స్యా. క.)] మగ్గభావనా హోతి?

న హి అతీతే కిలేసే పజహతి, న అనాగతే కిలేసే పజహతి, న పచ్చుప్పన్నే కిలేసే పజహతీతి. హఞ్చి న అతీతే కిలేసే పజహతి, న అనాగతే…పే… న పచ్చుప్పన్నే కిలేసే పజహతి, తేన హి నత్థి మగ్గభావనా, నత్థి ఫలసచ్ఛికిరియా, నత్థి కిలేసప్పహానం, నత్థి ధమ్మాభిసమయోతి? అత్థి మగ్గభావనా, అత్థి ఫలసచ్ఛికిరియా, అత్థి కిలేసప్పహానం, అత్థి ధమ్మాభిసమయో. యథా కథం వియ? సేయ్యథాపి తరుణో రుక్ఖో అజాతఫలో. తమేనం పురిసో మూలం ఛిన్దేయ్య. యే తస్స రుక్ఖస్స అజాతఫలా, తే అజాతాయేవ న జాయన్తి, అనిబ్బత్తాయేవ న నిబ్బత్తన్తి, అనుప్పన్నాయేవ న ఉప్పజ్జన్తి, అపాతుభూతాయేవ న పాతుభవన్తి. ఏవమేవం ఉప్పాదో హేతు, ఉప్పాదో పచ్చయో కిలేసానం నిబ్బత్తియాతి. ఉప్పాదే ఆదీనవం దిస్వా అనుప్పాదే చిత్తం పక్ఖన్దతి. అనుప్పాదే చిత్తస్స పక్ఖన్దత్తా యే ఉప్పాదపచ్చయా కిలేసా నిబ్బత్తేయ్యుం, తే అజాతాయేవ న జాయన్తి, అనిబ్బత్తాయేవ న నిబ్బత్తన్తి, అనుప్పన్నాయేవ న ఉప్పజ్జన్తి, అపాతుభూతాయేవ న పాతుభవన్తి. ఏవం హేతునిరోధా దుక్ఖనిరోధో. పవత్తం హేతు, నిమిత్తం హేతు, ఆయూహనా హేతు. ఆయూహనా పచ్చయో కిలేసానం నిబ్బత్తియాతి. ఆయూహనే ఆదీనవం దిస్వా అనాయూహనే చిత్తం పక్ఖన్దతి. అనాయూహనే చిత్తస్స పక్ఖన్దత్తా, యే ఆయూహనపచ్చయా కిలేసా నిబ్బత్తేయ్యుం, తే అజాతాయేవ న జాయన్తి, అనిబ్బత్తాయేవ న నిబ్బత్తన్తి, అనుప్పన్నాయేవ న ఉప్పజ్జన్తి, అపాతుభూతాయేవ న పాతుభవన్తి. ఏవం హేతునిరోధా దుక్ఖనిరోధో. ఏవం అత్థి మగ్గభావనా, అత్థి ఫలసచ్ఛికిరియా, అత్థి కిలేసప్పహానం, అత్థి ధమ్మాభిసమయోతి.

అభిసమయకథా నిట్ఠితా.