౧. పఠమసుత్తన్తనిద్దేసో

కథం దుక్ఖం తథట్ఠేన సచ్చం? చత్తారో దుక్ఖస్స దుక్ఖట్ఠా తథా అవితథా అనఞ్ఞథా. దుక్ఖస్స పీళనట్ఠో, సఙ్ఖతట్ఠో, సన్తాపట్ఠో, విపరిణామట్ఠో – ఇమే చత్తారో దుక్ఖస్స దుక్ఖట్ఠా తథా అవితథా అనఞ్ఞథా. ఏవం దుక్ఖం తథట్ఠేన సచ్చం.

కథం సముదయో తథట్ఠేన సచ్చం? చత్తారో సముదయస్స సముదయట్ఠా తథా అవితథా అనఞ్ఞథా. సముదయస్స ఆయూహనట్ఠో, నిదానట్ఠో, సంయోగట్ఠో పలిబోధట్ఠో – ఇమే చత్తారో సముదయస్స సముదయట్ఠా తథా అవితథా అనఞ్ఞథా. ఏవం సముదయో తథట్ఠేన సచ్చం.

కథం నిరోధో తథట్ఠేన సచ్చం? చత్తారో నిరోధస్స నిరోధట్ఠా తథా అవితథా అనఞ్ఞథా. నిరోధస్స నిస్సరణట్ఠో, వివేకట్ఠో, అసఙ్ఖతట్ఠో, అమతట్ఠో – ఇమే చత్తారో నిరోధస్స నిరోధట్ఠా తథా అవితథా అనఞ్ఞథా. ఏవం నిరోధో తథట్ఠేన సచ్చం.

కథం మగ్గో తథట్ఠేన సచ్చం? చత్తారో మగ్గస్స మగ్గట్ఠా తథా అవితథా అనఞ్ఞథా. మగ్గస్స నియ్యానట్ఠో, హేతుట్ఠో, దస్సనట్ఠో, ఆధిపతేయ్యట్ఠో – ఇమే చత్తారో మగ్గస్స మగ్గట్ఠా తథా అవితథా అనఞ్ఞథా. ఏవం మగ్గో తథట్ఠేన సచ్చం.

౯. కతిహాకారేహి చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని? చతూహాకారేహి చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని. తథట్ఠేన, అనత్తట్ఠేన, సచ్చట్ఠేన, పటివేధట్ఠేన – ఇమేహి చతూహాకారేహి చత్తారి సచ్చాని ఏకసఙ్గహితాని. యం ఏకసఙ్గహితం తం ఏకత్తం. ఏకత్తం ఏకేన ఞాణేన పటివిజ్ఝతీతి – చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని.

కథం తథట్ఠేన చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని? చతూహాకారేహి తథట్ఠేన చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని. దుక్ఖస్స దుక్ఖట్ఠో తథట్ఠో, సముదయస్స సముదయట్ఠో తథట్ఠో, నిరోధస్స నిరోధట్ఠో తథట్ఠో, మగ్గస్స మగ్గట్ఠో తథట్ఠో – ఇమేహి చతూహాకారేహి తథట్ఠేన చత్తారి సచ్చాని ఏకసఙ్గహితాని. యం ఏకసఙ్గహితం తం ఏకత్తం. ఏకత్తం ఏకేన ఞాణేన పటివిజ్ఝతీతి – చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని.

కథం అనత్తట్ఠేన చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని? చతూహాకారేహి అనత్తట్ఠేన చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని. దుక్ఖస్స దుక్ఖట్ఠో అనత్తట్ఠో, సముదయస్స సముదయట్ఠో అనత్తట్ఠో, నిరోధస్స నిరోధట్ఠో అనత్తట్ఠో, మగ్గస్స మగ్గట్ఠో అనత్తట్ఠో – ఇమేహి చతూహాకారేహి అనత్తట్ఠేన చత్తారి సచ్చాని ఏకసఙ్గహితాని. యం ఏకసఙ్గహితం తం ఏకత్తం. ఏకత్తం ఏకేన ఞాణేన పటివిజ్ఝతీతి – చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని.

కథం సచ్చట్ఠేన చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని? చతూహాకారేహి సచ్చట్ఠేన చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని. దుక్ఖస్స దుక్ఖట్ఠో సచ్చట్ఠో, సముదయస్స సముదయట్ఠో సచ్చట్ఠో, నిరోధస్స నిరోధట్ఠో సచ్చట్ఠో, మగ్గస్స మగ్గట్ఠో సచ్చట్ఠో – ఇమేహి చతూహాకారేహి సచ్చట్ఠేన చత్తారి సచ్చాని ఏకసఙ్గహితాని. యం ఏకసఙ్గహితం తం ఏకత్తం. ఏకత్తం ఏకేన ఞాణేన పటివిజ్ఝతీతి – చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని.

కథం పటివేధట్ఠేన చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని? చతూహాకారేహి పటివేధట్ఠేన చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని. దుక్ఖస్స దుక్ఖట్ఠో పటివేధట్ఠో, సముదయస్స సముదయట్ఠో పటివేధట్ఠో నిరోధస్స నిరోధట్ఠో పటివేధట్ఠో, మగ్గస్స మగ్గట్ఠో పటివేధట్ఠో – ఇమేహి చతూహాకారేహి పటివేధట్ఠేన చత్తారి సచ్చాని ఏకసఙ్గహితాని యం ఏకసఙ్గహితం తం ఏకత్తం. ఏకత్తం ఏకేన ఞాణేన పటివిజ్ఝతీతి – చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని.

౧౦. కతిహాకారేహి చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని? యం అనిచ్చం తం దుక్ఖం, యం దుక్ఖం తం అనిచ్చం, యం అనిచ్చఞ్చ దుక్ఖఞ్చ తం అనత్తా. యం అనిచ్చఞ్చ దుక్ఖఞ్చ అనత్తా చ తం తథం. యం అనిచ్చం చ దుక్ఖఞ్చ అనత్తా చ తథఞ్చ తం సచ్చం. యం అనిచ్చఞ్చ దుక్ఖఞ్చ అనత్తా చ తథఞ్చ సచ్చఞ్చ తం ఏకసఙ్గహితం. యం ఏకసఙ్గహితం తం ఏకత్తం. ఏకత్తం ఏకేన ఞాణేన పటివిజ్ఝతీతి – చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని.

కతిహాకారేహి చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని? నవహాకారేహి చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని. తథట్ఠేన, అనత్తట్ఠేన, సచ్చట్ఠేన, పటివేధట్ఠేన, అభిఞ్ఞట్ఠేన, పరిఞ్ఞట్ఠేన, పహానట్ఠేన, భావనట్ఠేన, సచ్ఛికిరియట్ఠేన – ఇమేహి నవహాకారేహి చత్తారి సచ్చాని ఏకసఙ్గహితాని. యం ఏకసఙ్గహితం తం ఏకత్తం. ఏకత్తం ఏకేన ఞాణేన పటివిజ్ఝతీతి – చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని.

కథం తథట్ఠేన చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని? నవహాకారేహి తథట్ఠేన చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని. దుక్ఖస్స దుక్ఖట్ఠో తథట్ఠో, సముదయస్స సముదయట్ఠో తథట్ఠో, నిరోధస్స నిరోధట్ఠో తథట్ఠో, మగ్గస్స మగ్గట్ఠో తథట్ఠో, అభిఞ్ఞాయ అభిఞ్ఞట్ఠో తథట్ఠో, పరిఞ్ఞాయ పరిఞ్ఞట్ఠో తథట్ఠో, పహానస్స పహానట్ఠో తథట్ఠో, భావనాయ భావనట్ఠో తథట్ఠో, సచ్ఛికిరియాయ సచ్ఛికిరియట్ఠో తథట్ఠో – ఇమేహి నవహాకారేహి తథట్ఠేన చత్తారి సచ్చాని ఏకసఙ్గహితాని. యం ఏకసఙ్గహితం తం ఏకత్తం. ఏకత్తం ఏకేన ఞాణేన పటివిజ్ఝతీతి – చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని.

కథం అనత్తట్ఠేన… సచ్చట్ఠేన… పటివేధట్ఠేన చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని? నవహాకారేహి పటివేధట్ఠేన చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని. దుక్ఖస్స దుక్ఖట్ఠో పటివేధట్ఠో, సముదయస్స సముదయట్ఠో పటివేధట్ఠో, నిరోధస్స నిరోధట్ఠో పటివేధట్ఠో, మగ్గస్స మగ్గట్ఠో పటివేధట్ఠో, అభిఞ్ఞాయ అభిఞ్ఞట్ఠో పటివేధట్ఠో, పరిఞ్ఞాయ పరిఞ్ఞట్ఠో పటివేధట్ఠో, పహానస్స పహానట్ఠో పటివేధట్ఠో, భావనాయ భావనట్ఠో పటివేధట్ఠో, సచ్ఛికిరియాయ సచ్ఛికిరియట్ఠో పటివేధట్ఠో – ఇమేహి నవహాకారేహి పటివేధట్ఠేన చత్తారి సచ్చాని ఏకసఙ్గహితాని. యం ఏకసఙ్గహితం తం ఏకత్తం. ఏకత్తం ఏకేన ఞాణేన పటివిజ్ఝతీతి – చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని.

౧౧. కతిహాకారేహి చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని? ద్వాదసహి ఆకారేహి చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని. తథట్ఠేన, అనత్తట్ఠేన, సచ్చట్ఠేన, పటివేధట్ఠేన, అభిజాననట్ఠేన, పరిజాననట్ఠేన, ధమ్మట్ఠేన, తథట్ఠేన, ఞాతట్ఠేన, సచ్ఛికిరియట్ఠేన, ఫస్సనట్ఠేన, అభిసమయట్ఠేన – ఇమేహి ద్వాదసహి ఆకారేహి చత్తారి సచ్చాని ఏకసఙ్గహితాని. యం ఏకసఙ్గహితం తం ఏకత్తం. ఏకత్తం ఏకేన ఞాణేన పటివిజ్ఝతీతి – చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని.

కథం తథట్ఠేన చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని? సోళసహి ఆకారేహి తథట్ఠేన చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని. దుక్ఖస్స పీళనట్ఠో, సఙ్ఖతట్ఠో, సన్తాపట్ఠో, విపరిణామట్ఠో, తథట్ఠో; సముదయస్స ఆయూహనట్ఠో, నిదానట్ఠో, సంయోగట్ఠో, పలిబోధట్ఠో తథట్ఠో; నిరోధస్స నిస్సరణట్ఠో, వివేకట్ఠో, అసఙ్ఖతట్ఠో, అమతట్ఠో తథట్ఠో; మగ్గస్స నియ్యానట్ఠో, హేతుట్ఠో, దస్సనట్ఠో, ఆధిపతేయ్యట్ఠో తథట్ఠో – ఇమేహి సోళసహి ఆకారేహి తథట్ఠేన చత్తారి సచ్చాని ఏకసఙ్గహితాని. యం ఏకసఙ్గహితం తం ఏకత్తం. ఏకత్తం ఏకేన ఞాణేన పటివిజ్ఝతీతి – చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని.

కథం అనత్తట్ఠేన…పే… సచ్చట్ఠేన… పటివేధట్ఠేన… అభిజాననట్ఠేన… పరిజాననట్ఠేన… ధమ్మట్ఠేన… తథట్ఠేన… ఞాతట్ఠేన… సచ్ఛికిరియట్ఠేన… ఫస్సనట్ఠేన… అభిసమయట్ఠేన చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని? సోళసహి ఆకారేహి అభిసమయట్ఠేన చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని. దుక్ఖస్స పీళనట్ఠో, సఙ్ఖతట్ఠో, సన్తాపట్ఠో, విపరిణామట్ఠో, అభిసమయట్ఠో; సముదయస్స ఆయూహనట్ఠో, నిదానట్ఠో, సంయోగట్ఠో, పలిబోధట్ఠో, అభిసమయట్ఠో; నిరోధస్స నిస్సరణట్ఠో, వివేకట్ఠో, అసఙ్ఖతట్ఠో, అమతట్ఠో, అభిసమయట్ఠో; మగ్గస్స నియ్యానట్ఠో, హేతుట్ఠో, దస్సనట్ఠో, ఆధిపతేయ్యట్ఠో, అభిసమయట్ఠో – ఇమేహి సోళసహి ఆకారేహి అభిసమయట్ఠేన చత్తారి సచ్చాని ఏకసఙ్గహితాని. యం ఏకసఙ్గహితం తం ఏకత్తం. ఏకత్తం ఏకేన ఞాణేన పటివిజ్ఝతీతి – చత్తారి సచ్చాని ఏకప్పటివేధాని.

౧౨. సచ్చానం కతి లక్ఖణాని? సచ్చానం ద్వే లక్ఖణాని. సఙ్ఖతలక్ఖణఞ్చ, అసఙ్ఖతలక్ఖణఞ్చ – సచ్చానం ఇమాని ద్వే లక్ఖణాని.

సచ్చానం కతి లక్ఖణాని? సచ్చానం ఛ లక్ఖణాని. సఙ్ఖతానం సచ్చానం ఉప్పాదో పఞ్ఞాయతి, వయో పఞ్ఞాయతి, ఠితానం అఞ్ఞథత్తం పఞ్ఞాయతి అసఙ్ఖతస్స సచ్చస్స న ఉప్పాదో పఞ్ఞాయతి, న వయో పఞ్ఞాయతి, న ఠితస్స అఞ్ఞథత్తం పఞ్ఞాయతి – సచ్చానం ఇమాని ఛ లక్ఖణాని.

సచ్చానం కతి లక్ఖణాని? సచ్చానం ద్వాదస లక్ఖణాని. దుక్ఖసచ్చస్స ఉప్పాదో పఞ్ఞాయతి, వయో పఞ్ఞాయతి, ఠితస్స అఞ్ఞథత్తం పఞ్ఞాయతి; సముదయసచ్చస్స ఉప్పాదో పఞ్ఞాయతి, వయో పఞ్ఞాయతి, ఠితస్స అఞ్ఞథత్తం పఞ్ఞాయతి; మగ్గసచ్చస్స ఉప్పాదో పఞ్ఞాయతి, వయో పఞ్ఞాయతి, ఠితస్స అఞ్ఞథత్తం పఞ్ఞాయతి; నిరోధసచ్చస్స న ఉప్పాదో పఞ్ఞాయతి, న వయో పఞ్ఞాయతి, న ఠితస్స అఞ్ఞథత్తం పఞ్ఞాయతి – సచ్చానం ఇమాని ద్వాదస లక్ఖణాని.

చతున్నం సచ్చానం కతి కుసలా, కతి అకుసలా, కతి అబ్యాకతా? సముదయసచ్చం అకుసలం, మగ్గసచ్చం కుసలం, నిరోధసచ్చం అబ్యాకతం. దుక్ఖసచ్చం సియా కుసలం, సియా అకుసలం, సియా అబ్యాకతం.

సియా తీణి సచ్చాని ఏకసచ్చేన సఙ్గహితాని, ఏకసచ్చం తీహి సచ్చేహి సఙ్గహితం? వత్థువసేన పరియాయేన సియాతి. కథఞ్చ సియా? యం దుక్ఖసచ్చం అకుసలం, సముదయసచ్చం అకుసలం – ఏవం అకుసలట్ఠేన ద్వే సచ్చాని ఏకసచ్చేన సఙ్గహితాని, ఏకసచ్చం ద్వీహి సచ్చేహి సఙ్గహితం. యం దుక్ఖసచ్చం కుసలం, మగ్గసచ్చం కుసలం – ఏవం కుసలట్ఠేన ద్వే సచ్చాని ఏకసచ్చేన సఙ్గహితాని, ఏకసచ్చం ద్వీహి సచ్చేహి సఙ్గహితం. యం దుక్ఖసచ్చం అబ్యాకతం, నిరోధసచ్చం అబ్యాకతం – ఏవం అబ్యాకతట్ఠేన ద్వే సచ్చాని ఏకసచ్చేన సఙ్గహితాని, ఏకసచ్చం ద్వీహి సచ్చేహి సఙ్గహితం. ఏవం సియా తీణి సచ్చాని ఏకసచ్చేన సఙ్గహితాని, ఏకసచ్చం తీహి సచ్చేహి సఙ్గహితం వత్థువసేన పరియాయేనాతి.