౧౫-౧౬. భవ-విభవదిట్ఠినిద్దేసో

౧౪౮. ఓలీయనాభినివేసో భవదిట్ఠి. అతిధావనాభినివేసో విభవదిట్ఠి. అస్సాదదిట్ఠియా పఞ్చతింసాయ ఆకారేహి అభినివేసో కతి భవదిట్ఠియో, కతి విభవదిట్ఠియో? అత్తానుదిట్ఠియా వీసతియా ఆకారేహి అభినివేసో కతి భవదిట్ఠియో కతి విభవదిట్ఠియో…పే… లోకవాదపటిసంయుత్తాయ దిట్ఠియా అట్ఠహి ఆకారేహి అభినివేసో కతి భవదిట్ఠియో కతి విభవదిట్ఠియో?

అస్సాదదిట్ఠియా పఞ్చతింసాయ ఆకారేహి అభినివేసో సియా భవదిట్ఠియో, సియా విభవదిట్ఠియో. అత్తానుదిట్ఠియా వీసతియా ఆకారేహి అభినివేసో పన్నరస భవదిట్ఠియో, పఞ్చ విభవదిట్ఠియో. మిచ్ఛాదిట్ఠియా దసహి ఆకారేహి అభినివేసో సబ్బావ తా విభవదిట్ఠియో. సక్కాయదిట్ఠియా వీసతియా ఆకారేహి అభినివేసో పన్నరస భవదిట్ఠియో, పఞ్చ విభవదిట్ఠియో. సక్కాయవత్థుకాయ సస్సతదిట్ఠియా పన్నరసహి ఆకారేహి అభినివేసో సబ్బావ తా భవదిట్ఠియో. సక్కాయవత్థుకాయ ఉచ్ఛేదదిట్ఠియా పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో సబ్బావ తా విభవదిట్ఠియో.

‘‘సస్సతో లోకో’’తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో సబ్బావ తా భవదిట్ఠియో. ‘‘అసస్సతో లోకో’’తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో సబ్బావ తా విభవదిట్ఠియో. ‘‘అన్తవా లోకో’’తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో సియా భవదిట్ఠియో, సియా విభవదిట్ఠియో. ‘‘అనన్తవా లోకో’’తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో సియా భవదిట్ఠియో, సియా విభవదిట్ఠియో. ‘‘తం జీవం తం సరీర’’న్తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో సబ్బావ తా విభవదిట్ఠియో. ‘‘అఞ్ఞం జీవం అఞ్ఞం సరీర’’న్తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో సబ్బావ తా భవదిట్ఠియో. ‘‘హోతి తథాగతో పరం మరణా’’తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో సబ్బావ తా భవదిట్ఠియో. ‘‘న హోతి తథాగతో పరం మరణా’’తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో సబ్బావ తా విభవదిట్ఠియో. ‘‘హోతి చ న చ హోతి తథాగతో పరం మరణా’’తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో సియా భవదిట్ఠియో, సియా విభవదిట్ఠియో ‘‘నేవ హోతి న న హోతి తథాగతో పరం మరణా’’తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో సియా భవదిట్ఠియో, సియా విభవదిట్ఠియో.

పుబ్బన్తానుదిట్ఠియా అట్ఠారసహి ఆకారేహి అభినివేసో సియా భవదిట్ఠియో, సియా విభవదిట్ఠియో. అపరన్తానుదిట్ఠియా చతుచత్తారీసాయ ఆకారేహి అభినివేసో సియా భవదిట్ఠియో, సియా విభవదిట్ఠియో. సఞ్ఞోజనికాయ దిట్ఠియా అట్ఠారసహి ఆకారేహి అభినివేసో సియా భవదిట్ఠియో, సియా విభవదిట్ఠియో. అహన్తి – మానవినిబన్ధాయ దిట్ఠియా అట్ఠారసహి ఆకారేహి అభినివేసో సబ్బావ తా విభవదిట్ఠియో. మమన్తి – మానవినిబన్ధాయ దిట్ఠియా అట్ఠారసహి ఆకారేహి అభినివేసో సబ్బావ తా భవదిట్ఠియో. అత్తవాదపటిసంయుత్తాయ దిట్ఠియా వీసతియా ఆకారేహి అభినివేసో పన్నరస భవదిట్ఠియో, పఞ్చ విభవదిట్ఠియో. లోకవాదపటిసంయుత్తాయ దిట్ఠియా అట్ఠహి ఆకారేహి అభినివేసో సియా భవదిట్ఠియో, సియా విభవదిట్ఠియో.

సబ్బావ తా దిట్ఠియో అస్సాదదిట్ఠియో. సబ్బావ తా దిట్ఠియో అత్తానుదిట్ఠియో. సబ్బావ తా దిట్ఠియో మిచ్ఛాదిట్ఠియో. సబ్బావ తా దిట్ఠియో సక్కాయదిట్ఠియో. సబ్బావ తా దిట్ఠియో అన్తగ్గాహికా దిట్ఠియో. సబ్బావ తా దిట్ఠియో సఞ్ఞోజనికా దిట్ఠియో. సబ్బావ తా దిట్ఠియో అత్తవాదపటిసంయుత్తా దిట్ఠియో.

భవఞ్చ దిట్ఠిం విభవఞ్చ దిట్ఠిం, ఏతం ద్వయం తక్కికా నిస్సితాసే;

తేసం నిరోధమ్హి న హత్థి ఞాణం, యత్థాయం లోకో విపరీతసఞ్ఞీతి.

౧౪౯. ‘‘ద్వీహి, భిక్ఖవే, దిట్ఠిగతేహి పరియుట్ఠితా దేవమనుస్సా ఓలీయన్తి [ఓలియన్తి (స్యా. క.) ఇతివు. ౪౯ పస్సితబ్బా] ఏకే, అతిధావన్తి ఏకే; చక్ఖుమన్తో చ పస్సన్తి. కథఞ్చ, భిక్ఖవే, ఓలీయన్తి ఏకే? భవారామా, భిక్ఖవే, దేవమనుస్సా భవరతా భవసమ్ముదితా. తేసం భవనిరోధాయ ధమ్మే దేసియమానే చిత్తం న పక్ఖన్దతి న పసీదతి న సన్తిట్ఠతి నాధిముచ్చతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, ఓలీయన్తి ఏకే.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, అతిధావన్తి ఏకే? భవేనేవ ఖో పనేకే అట్టీయమానా [అట్టియమానా (స్యా. క.) ఇతివు. ౪౯ పస్సితబ్బా] హరాయమానా జిగుచ్ఛమానా విభవం అభినన్దన్తి – ‘‘యతో కిర, భో, అయం అత్తా కాయస్స భేదా పరం మరణా ఉచ్ఛిజ్జతి వినస్సతి న హోతి పరం మరణా, ఏతం సన్తం ఏతం పణీతం ఏతం యాథావన్తి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, అతిధావన్తి ఏకే.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, చక్ఖుమన్తో చ పస్సన్తి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు భూతం భూతతో పస్సతి. భూతం భూతతో దిస్వా భూతస్స నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ పటిపన్నో హోతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, చక్ఖుమన్తో చ పస్సన్తి.

‘‘యో [అయం గాథా ఇతివు. ౪౯ దిస్సతి] భూతం భూతతో దిస్వా, భూతస్స చ అతిక్కమం;

యథాభూతేధిముచ్చతి, భవతణ్హా పరిక్ఖయా.

‘‘స వే భూతపరిఞ్ఞాతో, వీతతణ్హో భవాభవే;

భూతస్స విభవా భిక్ఖు, నాగచ్ఛతి పునబ్భవ’’న్తి.

౧౫౦. తయో పుగ్గలా విపన్నదిట్ఠీ, తయో పుగ్గలా సమ్పన్నదిట్ఠీ. కతమే తయో పుగ్గలా విపన్నదిట్ఠీ? తిత్థియో చ, తిత్థియసావకో చ, యో చ మిచ్ఛాదిట్ఠికో – ఇమే తయో పుగ్గలా విపన్నదిట్ఠీ.

కతమే తయో పుగ్గలా సమ్పన్నదిట్ఠీ? తథాగతో చ, తథాగతసావకో చ, యో చ సమ్మాదిట్ఠికో – ఇమే తయో పుగ్గలా సమ్పన్నదిట్ఠీ.

‘‘కోధనో ఉపనాహీ చ, పాపమక్ఖీ చ యో నరో;

విపన్నదిట్ఠి మాయావీ, తం జఞ్ఞా వసలో ఇతి’’ [ఇమే (స్యా.) సు. ని. ౧౧౬ పస్సితబ్బా].

అక్కోధనో అనుపనాహీ, విసుద్ధో [అమక్ఖీ (స్యా.) అట్ఠకథా ఓలోకేతబ్బా] సుద్ధతం గతో;

సమ్పన్నదిట్ఠి మేధావీ, తం జఞ్ఞా అరియో ఇతీతి.

తిస్సో విపన్నదిట్ఠియో, తిస్సో సమ్పన్నదిట్ఠియో. కతమా తిస్సో విపన్నదిట్ఠియో? ఏతం మమాతి – విపన్నదిట్ఠి. ఏసోహమస్మీతి – విపన్నదిట్ఠి. ఏసో మే అత్తాతి – విపన్నదిట్ఠి. ఇమా తిస్సో విపన్నదిట్ఠియో.

కతమా తిస్సో సమ్పన్నదిట్ఠియో? నేతం మమాతి – సమ్పన్నదిట్ఠి. నేసోహమస్మీతి – సమ్పన్నదిట్ఠి. న మేసో అత్తాతి – సమ్పన్నదిట్ఠి. ఇమా తిస్సో సమ్పన్నదిట్ఠియో.

ఏతం మమాతి – కా దిట్ఠి, కతి దిట్ఠియో, కతమన్తానుగ్గహితా తా దిట్ఠియో? ఏసోహమస్మీతి – కా దిట్ఠి, కతి దిట్ఠియో, కతమన్తానుగ్గహితా తా దిట్ఠియో? ఏసో మే అత్తాతి – కా దిట్ఠి, కతి దిట్ఠియో, కతమన్తానుగ్గహితా తా దిట్ఠియో?

ఏతం మమాతి – పుబ్బన్తానుదిట్ఠి. అట్ఠారస దిట్ఠియో. పుబ్బన్తానుగ్గహితా తా దిట్ఠియో. ఏసోహమస్మీతి – అపరన్తానుదిట్ఠి. చతుచత్తారీసం దిట్ఠియో. అపరన్తానుగ్గహితా తా దిట్ఠియో. ఏసో మే అత్తాతి – వీసతివత్థుకా అత్తానుదిట్ఠి. వీసతివత్థుకా సక్కాయదిట్ఠి. సక్కాయదిట్ఠిప్పముఖాని [సక్కాయదిట్ఠిప్పముఖేన (స్యా.)] ద్వాసట్ఠి దిట్ఠిగతాని. పుబ్బన్తాపరన్తానుగ్గహితా తా దిట్ఠియో.

౧౫౧. ‘‘యే కేచి, భిక్ఖవే, మయి నిట్ఠం గతా, సబ్బే తే దిట్ఠిసమ్పన్నా. తేసం దిట్ఠిసమ్పన్నానం పఞ్చన్నం ఇధ నిట్ఠా, పఞ్చన్నం ఇధ విహాయ నిట్ఠా. కతమేసం పఞ్చన్నం ఇధ నిట్ఠా? సత్తక్ఖత్తుపరమస్స, కోలంకోలస్స, ఏకబీజిస్స, సకదాగామిస్స, యో చ దిట్ఠేవ ధమ్మే అరహా – ఇమేసం పఞ్చన్నం ఇధ నిట్ఠా.

‘‘కతమేసం పఞ్చన్నం ఇధ విహాయ నిట్ఠా? అన్తరాపరినిబ్బాయిస్స, ఉపహచ్చపరినిబ్బాయిస్స, అసఙ్ఖారపరినిబ్బాయిస్స, ససఙ్ఖారపరినిబ్బాయిస్స, ఉద్ధంసోతస్స, అకనిట్ఠగామినో – ఇమేసం పఞ్చన్నం ఇధ విహాయ నిట్ఠా.

‘‘యే కేచి, భిక్ఖవే, మయి నిట్ఠం గతా, సబ్బే తే దిట్ఠిసమ్పన్నా. తేసం దిట్ఠిసమ్పన్నానం ఇమేసం పఞ్చన్నం ఇధ నిట్ఠా, ఇమేసం పఞ్చన్నం ఇధ విహాయ నిట్ఠా.

‘‘యే కేచి, భిక్ఖవే, మయి అవేచ్చప్పసన్నా, సబ్బే తే సోతాపన్నా. తేసం సోతాపన్నానం పఞ్చన్నం ఇధ నిట్ఠా, పఞ్చన్నం ఇధ విహాయ నిట్ఠా. కతమేసం పఞ్చన్నం ఇధ నిట్ఠా? సత్తక్ఖత్తుపరమస్స, కోలంకోలస్స, ఏకబీజిస్స, సకదాగామిస్స, యో చ దిట్ఠేవ ధమ్మే అరహా – ఇమేసం పఞ్చన్నం ఇధ నిట్ఠా.

‘‘యే కేచి, భిక్ఖవే, మయి అవేచ్చప్పసన్నా, సబ్బే తే సోతాపన్నా. తేసం సోతాపన్నానం ఇమేసం పఞ్చన్నం ఇధ నిట్ఠా. ఇమేసం పఞ్చన్నం ఇధ విహాయ నిట్ఠాతి’’.

భవవిభవదిట్ఠినిద్దేసో సోళసమో.

దిట్ఠికథా నిట్ఠితా.