౧. అస్సాదదిట్ఠినిద్దేసో

౧౨౮. అస్సాదదిట్ఠియా కతమేహి పఞ్చతింసాయ ఆకారేహి అభినివేసో హోతి? యం రూపం పటిచ్చ ఉప్పజ్జతి సుఖం సోమనస్సం, అయం రూపస్స అస్సాదోతి – అభినివేసపరామాసో దిట్ఠి. దిట్ఠి న అస్సాదో, అస్సాదో న దిట్ఠి. అఞ్ఞా దిట్ఠి, అఞ్ఞో అస్సాదో. యా చ దిట్ఠి యో చ అస్సాదో – అయం వుచ్చతి అస్సాదదిట్ఠి.

అస్సాదదిట్ఠి మిచ్ఛాదిట్ఠి దిట్ఠివిపత్తి. తాయ దిట్ఠివిపత్తియా సమన్నాగతో పుగ్గలో దిట్ఠివిపన్నో. దిట్ఠివిపన్నో పుగ్గలో న సేవితబ్బో న భజితబ్బో న పయిరుపాసితబ్బో. తం కిస్స హేతు? దిట్ఠి హిస్స పాపికా. యో దిట్ఠియా రాగో [యా దిట్ఠి యో రాగో (స్యా.)], సో న దిట్ఠి. దిట్ఠి న రాగో. అఞ్ఞా దిట్ఠి, అఞ్ఞో రాగో. యా చ దిట్ఠి యో చ రాగో – అయం వుచ్చతి దిట్ఠిరాగో. తాయ చ దిట్ఠియా తేన చ రాగేన సమన్నాగతో పుగ్గలో దిట్ఠిరాగరత్తో. దిట్ఠిరాగరత్తే పుగ్గలే దిన్నం దానం న మహప్ఫలం హోతి న మహానిసంసం. తం కిస్స హేతు? దిట్ఠి హిస్స పాపికా అస్సాదదిట్ఠి మిచ్ఛాదిట్ఠి.

మిచ్ఛాదిట్ఠికస్స పురిసపుగ్గలస్స ద్వేవ గతియో – నిరయో వా తిరచ్ఛానయోని వా. మిచ్ఛాదిట్ఠికస్స పురిసపుగ్గలస్స యఞ్చేవ కాయకమ్మం యథాదిట్ఠి సమత్తం సమాదిన్నం, యఞ్చ వచీకమ్మం…పే… యఞ్చ మనోకమ్మం యథాదిట్ఠి సమత్తం సమాదిన్నం, యా చ చేతనా యా చ పత్థనా యో చ పణిధి యే చ సఙ్ఖారా, సబ్బే తే ధమ్మా అనిట్ఠాయ అకన్తాయ అమనాపాయ అహితాయ దుక్ఖాయ సంవత్తన్తి. తం కిస్స హేతు? దిట్ఠి హిస్స పాపికా. సేయ్యథాపి నిమ్బబీజం వా కోసాతకీబీజం వా తిత్తకాలాబుబీజం వా అల్లాయ పథవియా నిక్ఖిత్తం యం చేవ పథవిరసం ఉపాదియతి, యఞ్చ ఆపోరసం ఉపాదియతి, సబ్బం తం తిత్తకత్తాయ కటుకత్తాయ అసాతత్తాయ [అసారతాయ (స్యా.)] సంవత్తతి. తం కిస్స హేతు? బీజం హిస్స పాపికం. ఏవమేవం మిచ్ఛాదిట్ఠికస్స పురిసపుగ్గలస్స యఞ్చేవ కాయకమ్మం యథాదిట్ఠి సమత్తం సమాదిన్నం, యఞ్చ వచీకమ్మం…పే… యఞ్చ మనోకమ్మం యథాదిట్ఠి సమత్తం సమాదిన్నం, యా చ చేతనా యా చ పత్థనా యో చ పణిధి యే చ సఙ్ఖారా, సబ్బే తే ధమ్మా అనిట్ఠాయ అకన్తాయ అమనాపాయ అహితాయ దుక్ఖాయ సంవత్తన్తి. తం కిస్స హేతు? దిట్ఠి హిస్స పాపికా అస్సాదదిట్ఠి మిచ్ఛాదిట్ఠి.

మిచ్ఛాదిట్ఠి దిట్ఠిగతం, దిట్ఠిగహనం, దిట్ఠికన్తారం, దిట్ఠివిసూకం, దిట్ఠివిప్ఫన్దితం, దిట్ఠిసఞ్ఞోజనం, దిట్ఠిసల్లం, దిట్ఠిసమ్బాధో, దిట్ఠిపలిబోధో, దిట్ఠిబన్ధనం, దిట్ఠిపపాతో, దిట్ఠానుసయో, దిట్ఠిసన్తాపో, దిట్ఠిపరిళాహో, దిట్ఠిగన్థో, దిట్ఠుపాదానం, దిట్ఠాభినివేసో, దిట్ఠిపరామాసో – ఇమేహి అట్ఠారసహి ఆకారేహి పరియుట్ఠితచిత్తస్స సఞ్ఞోగో.

౧౨౯. అత్థి సఞ్ఞోజనాని చేవ దిట్ఠియో చ, అత్థి సఞ్ఞోజనాని న చ దిట్ఠియో. కతమాని సఞ్ఞోజనాని చేవ దిట్ఠియో చ? సక్కాయదిట్ఠి, సీలబ్బతపరామాసో – ఇమాని సఞ్ఞోజనాని చేవ దిట్ఠియో చ. కతమాని సఞ్ఞోజనాని, న చ దిట్ఠియో? కామరాగసఞ్ఞోజనం, పటిఘసఞ్ఞోజనం, మానసఞ్ఞోజనం, విచికిచ్ఛాసఞ్ఞోజనం, భవరాగసఞ్ఞోజనం, ఇస్సాసఞ్ఞోజనం, మచ్ఛరియసఞ్ఞోజనం, అనునయసఞ్ఞోజనం, అవిజ్జాసఞ్ఞోజనం – ఇమాని సఞ్ఞోజనాని, న చ దిట్ఠియో.

యం వేదనం పటిచ్చ…పే… యం సఞ్ఞం పటిచ్చ…పే… యం సఙ్ఖారే [యే సఙ్ఖారే (క.) సం. ని. ౩.౨౮ పస్సితబ్బా] పటిచ్చ…పే… యం విఞ్ఞాణం పటిచ్చ… యం చక్ఖుం పటిచ్చ… యం సోతం పటిచ్చ… యం ఘానం పటిచ్చ… యం జివ్హం పటిచ్చ… యం కాయం పటిచ్చ… యం మనం పటిచ్చ… యం రూపే పటిచ్చ… యం సద్దే పటిచ్చ… యం గన్ధే పటిచ్చ … యం రసే పటిచ్చ… యం ఫోట్ఠబ్బే పటిచ్చ… యం ధమ్మే పటిచ్చ… యం చక్ఖువిఞ్ఞాణం పటిచ్చ… యం సోతవిఞ్ఞాణం పటిచ్చ… యం ఘానవిఞ్ఞాణం పటిచ్చ… యం జివ్హావిఞ్ఞాణం పటిచ్చ… యం కాయవిఞ్ఞాణం పటిచ్చ… యం మనోవిఞ్ఞాణం పటిచ్చ … యం చక్ఖుసమ్ఫస్సం పటిచ్చ… యం సోతసమ్ఫస్సం పటిచ్చ… యం ఘానసమ్ఫస్సం పటిచ్చ… యం జివ్హాసమ్ఫస్సం పటిచ్చ… యం కాయసమ్ఫస్సం పటిచ్చ… యం మనోసమ్ఫస్సం పటిచ్చ… యం చక్ఖుసమ్ఫస్సజం వేదనం పటిచ్చ… యం సోతసమ్ఫస్సజం వేదనం పటిచ్చ… యం ఘానసమ్ఫస్సజం వేదనం పటిచ్చ… యం జివ్హాసమ్ఫస్సజం వేదనం పటిచ్చ… యం కాయసమ్ఫస్సజం వేదనం పటిచ్చ… యం మనోసమ్ఫస్సజం వేదనం పటిచ్చ ఉప్పజ్జతి సుఖం సోమనస్సం, అయం మనోసమ్ఫస్సజాయ వేదనాయ అస్సాదోతి – అభినివేసపరామాసో దిట్ఠి. దిట్ఠి న అస్సాదో, అస్సాదో న దిట్ఠి. అఞ్ఞా దిట్ఠి, అఞ్ఞో అస్సాదో. యా చ దిట్ఠి యో చ అస్సాదో – అయం వుచ్చతి అస్సాదదిట్ఠి.

అస్సాదదిట్ఠి మిచ్ఛాదిట్ఠి దిట్ఠివిపత్తి. తాయ దిట్ఠివిపత్తియా సమన్నాగతో పుగ్గలో దిట్ఠివిపన్నో. దిట్ఠివిపన్నో పుగ్గలో న సేవితబ్బో న భజితబ్బో న పయిరుపాసితబ్బో. తం కిస్స హేతు? దిట్ఠి హిస్స పాపికా. యో దిట్ఠియా రాగో, సో న దిట్ఠి. దిట్ఠి న రాగో. అఞ్ఞా దిట్ఠి, అఞ్ఞో రాగో. యా చ దిట్ఠి యో చ రాగో, అయం వుచ్చతి దిట్ఠిరాగో. తాయ చ దిట్ఠియా తేన చ రాగేన సమన్నాగతో పుగ్గలో దిట్ఠిరాగరత్తో. దిట్ఠిరాగరత్తే పుగ్గలే దిన్నం దానం న మహప్ఫలం హోతి న మహానిసంసం. తం కిస్స హేతు? దిట్ఠి హిస్స పాపికా అస్సాదదిట్ఠి మిచ్ఛాదిట్ఠి.

మిచ్ఛాదిట్ఠికస్స పురిసపుగ్గలస్స ద్వేవ గతియో – నిరయో వా తిరచ్ఛానయోని వా. మిచ్ఛాదిట్ఠికస్స పురిసపుగ్గలస్స యఞ్చేవ కాయకమ్మం యథాదిట్ఠి సమత్తం సమాదిన్నం, యఞ్చ వచీకమ్మం…పే… యఞ్చ మనోకమ్మం యథాదిట్ఠి సమత్తం సమాదిన్నం, యా చ చేతనా యా చ పత్థనా యో చ పణిధి యే చ సఙ్ఖారా, సబ్బే తే ధమ్మా అనిట్ఠాయ అకన్తాయ అమనాపాయ అహితాయ దుక్ఖాయ సంవత్తన్తి. తం కిస్స హేతు? దిట్ఠి హిస్స పాపికా. సేయ్యథాపి నిమ్బబీజం వా కోసాతకీబీజం వా తిత్తకాలాబుబీజం వా అల్లాయ పథవియా నిక్ఖిత్తం యఞ్చేవ పథవిరసం ఉపాదియతి యఞ్చ ఆపోరసం ఉపాదియతి, సబ్బం తం తిత్తకత్తాయ కటుకత్తాయ అసాతత్తాయ సంవత్తతి. తం కిస్స హేతు? బీజం హిస్స పాపికం. ఏవమేవం మిచ్ఛాదిట్ఠికస్స పురిసపుగ్గలస్స యఞ్చేవ కాయకమ్మం యథాదిట్ఠి సమత్తం సమాదిన్నం యఞ్చ వచీకమ్మం…పే… యఞ్చ మనోకమ్మం యథాదిట్ఠి సమత్తం సమాదిన్నం, యా చ చేతనా యా చ పత్థనా యో చ పణిధి యే చ సఙ్ఖారా, సబ్బే తే ధమ్మా అనిట్ఠాయ అకన్తాయ అమనాపాయ అహితాయ దుక్ఖాయ సంవత్తన్తి. తం కిస్స హేతు? దిట్ఠి హిస్స పాపికా అస్సాదదిట్ఠి మిచ్ఛాదిట్ఠి.

మిచ్ఛాదిట్ఠి దిట్ఠిగతం దిట్ఠిగహనం…పే… దిట్ఠాభినివేసో దిట్ఠిపరామాసో – ఇమేహి అట్ఠారసహి ఆకారేహి పరియుట్ఠితచిత్తస్స సఞ్ఞోగో.

అత్థి సఞ్ఞోజనాని చేవ దిట్ఠియో చ, అత్థి సఞ్ఞోజనాని న చ దిట్ఠియో. కతమాని సఞ్ఞోజనాని చేవ దిట్ఠియో చ? సక్కాయదిట్ఠి, సీలబ్బతపరామాసో – ఇమాని సఞ్ఞోజనాని చేవ దిట్ఠియో చ. కతమాని సఞ్ఞోజనాని, న చ దిట్ఠియో? కామరాగసఞ్ఞోజనం, పటిఘసఞ్ఞోజనం, మానసఞ్ఞోజనం, విచికిచ్ఛాసఞ్ఞోజనం, భవరాగసఞ్ఞోజనం, ఇస్సాసఞ్ఞోజనం, మచ్ఛరియసఞ్ఞోజనం, అనునయసఞ్ఞోజనం, అవిజ్జాసఞ్ఞోజనం – ఇమాని సఞ్ఞోజనాని, న చ దిట్ఠియో. అస్సాదదిట్ఠియా ఇమేహి పఞ్చతింసాయ ఆకారేహి అభినివేసో హోతి.

అస్సాదదిట్ఠినిద్దేసో పఠమో.