౧. గద్రభవగ్గో

౧. గద్రభఙ్గపఞ్హో

౧. ‘‘భన్తే నాగసేన, ‘గద్రభస్స ఏకం అఙ్గం గహేతబ్బ’న్తి యం వదేసి, కతమం తం ఏకం అఙ్గం గహేతబ్బ’’న్తి? ‘‘యథా, మహారాజ, గద్రభో నామ సఙ్కారకూటేపి చతుక్కేపి సిఙ్ఘాటకేపి గామద్వారేపి థుసరాసిమ్హిపి యత్థ కత్థచి సయతి, న సయనబహులో హోతి, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యోగినా యోగావచరేన తిణసన్థారేపి పణ్ణసన్థారేపి కట్ఠమఞ్చకేపి ఛమాయపి యత్థ కత్థచి చమ్మఖణ్డం పత్థరిత్వా యత్థ కత్థచి సయితబ్బం, న సయనబహులేన భవితబ్బం. ఇదం, మహారాజ, గద్రభస్స ఏకం అఙ్గం గహేతబ్బం. భాసితమ్పేతం, మహారాజ, భగవతా దేవాతిదేవేన ‘కలిఙ్గరూపధానా, భిక్ఖవే, ఏతరహి మమ సావకా విహరన్తి అప్పమత్తా ఆతాపినో పధానస్మి’న్తి. భాసితమ్పేతం, మహారాజ, థేరేన సారిపుత్తేన ధమ్మసేనాపతినాపి –

‘‘‘పల్లఙ్కేన నిసిన్నస్స, జణ్ణుకేనాభివస్సతి;

అలం ఫాసువిహారాయ, పహితత్తస్స భిక్ఖునో’’’తి.

గద్రభఙ్గపఞ్హో పఠమో.

౨. కుక్కుటఙ్గపఞ్హో

౨. ‘‘భన్తే నాగసేన, ‘కుక్కుటస్స పఞ్చ అఙ్గాని గహేతబ్బానీ’తి యం వదేసి, కతమాని తాని పఞ్చ అఙ్గాని గహేతబ్బానీ’’తి? ‘‘యథా, మహారాజ, కుక్కుటో కాలేన సమయేన పటిసల్లీయతి, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యోగినా యోగావచరేన కాలేన సమయేనేవ చేతియఙ్గణం సమ్మజ్జిత్వా పానీయం పరిభోజనీయం ఉపట్ఠపేత్వా సరీరం పటిజగ్గిత్వా నహాయిత్వా చేతియం వన్దిత్వా వుడ్ఢానం భిక్ఖూనం దస్సనాయ గన్త్వా కాలేన సమయేన సుఞ్ఞాగారం పవిసితబ్బం. ఇదం, మహారాజ, కుక్కుటస్స పఠమం అఙ్గం గహేతబ్బం.

‘‘పున చపరం, మహారాజ, కుక్కుటో కాలేన సమయేనేవ వుట్ఠాతి. ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యోగినా యోగావచరేన కాలేన సమయేనేవ వుట్ఠహిత్వా చేతియఙ్గణం సమ్మజ్జిత్వా పానీయం పరిభోజనీయం ఉపట్ఠపేత్వా సరీరం పటిజగ్గిత్వా చేతియం వన్దిత్వా పునదేవ సుఞ్ఞాగారం పవిసితబ్బం. ఇదం, మహారాజ, కుక్కుటస్స దుతియం అఙ్గం గహేతబ్బం.

‘‘పున చపరం, మహారాజ, కుక్కుటో పథవిం ఖణిత్వా ఖణిత్వా అజ్ఝోహారం అజ్ఝోహరతి. ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యోగినా యోగావచరేన పచ్చవేక్ఖిత్వా పచ్చవేక్ఖిత్వా అజ్ఝోహారం అజ్ఝోహరితబ్బం ‘నేవ దవాయ న మదాయ న మణ్డనాయ న విభూసనాయ, యావదేవ ఇమస్స కాయస్స ఠితియా యాపనాయ విహింసూపరతియా బ్రహ్మచరియానుగ్గహాయ, ఇతి పురాణఞ్చ వేదనం పటిహఙ్ఖామి నవఞ్చ వేదనం న ఉప్పాదేస్సామి, యాత్రా చ మే భవిస్సతి అనవజ్జతా చ ఫాసువిహారో చా’తి. ఇదం, మహారాజ, కుక్కుటస్స తతియం అఙ్గం గహేతబ్బం. భాసితమ్పేతం, మహారాజ, భగవతా దేవాతిదేవేన –

‘‘‘కన్తారే పుత్తమంసంవ, అక్ఖస్సబ్భఞ్జనం యథా;

ఏవం ఆహరి ఆహారం, యాపనత్థమముచ్ఛితో’తి.

‘‘పున చపరం, మహారాజ, కుక్కుటో సచక్ఖుకోపి రత్తిం అన్ధో హోతి. ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యోగినా యోగావచరేన అనన్ధేనేవ అన్ధేన వియ భవితబ్బం, అరఞ్ఞేపి గోచరగామే పిణ్డాయ చరన్తేనపి రజనీయేసు రూపసద్దగన్ధరసఫోట్ఠబ్బధమ్మేసు అన్ధేన బధిరేన మూగేన వియ భవితబ్బం, న నిమిత్తం గహేతబ్బం, నానుబ్యఞ్జనం గహేతబ్బం. ఇదం, మహారాజ, కుక్కుటస్స చతుత్థం అఙ్గం గహేతబ్బం. భాసితమ్పేతం, మహారాజ, థేరేన మహాకచ్చాయనేన –

‘చక్ఖుమాస్స యథా అన్ధో, సోతవా బధిరో యథా;

పఞ్ఞవాస్స [జివ్హావస్స (సీ. పీ.)] యథా మూగో, బలవా దుబ్బలోరివ;

అత్తఅత్థే [అథ అత్థే (సీ. పీ.)] సముప్పన్నే, సయేథ మతసాయిక’న్తి.

‘‘పున చపరం, మహారాజ, కుక్కుటో లేడ్డుదణ్డలగుళముగ్గరేహి పరిపాతియన్తోపి సకం గేహం న విజహతి. ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యోగినా యోగావచరేన చీవరకమ్మం కరోన్తేనపి నవకమ్మం కరోన్తేనపి వత్తప్పటివత్తం కరోన్తేనపి ఉద్దిసన్తేనపి ఉద్దిసాపేన్తేనపి యోనిసో మనసికారో న విజహితబ్బో, సకం ఖో పనేతం, మహారాజ, యోగినో గేహం, యదిదం యోనిసో మనసికారో. ఇదం, మహారాజ, కుక్కుటస్స పఞ్చమం అఙ్గం గహేతబ్బం. భాసితమ్పేతం, మహారాజ, భగవతా దేవాతిదేవేన ‘కో చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో గోచరో సకో పేత్తికో విసయో? యదిదం చత్తారో సతిపట్ఠానా’తి. భాసితమ్పేతం, మహారాజ, థేరేన సారిపుత్తేన ధమ్మసేనాపతినాపి –

‘‘‘యథా సుదన్తో మాతఙ్గో, సకం సోణ్డం న మద్దతి;

భక్ఖాభక్ఖం విజానాతి, అత్తనో వుత్తికప్పనం.

‘‘‘తథేవ బుద్ధపుత్తేన, అప్పమత్తేన వా పన;

జినవచనం న మద్దితబ్బం, మనసికారవరుత్తమ’’’న్తి.

కుక్కుటఙ్గపఞ్హో దుతియో.

౩. కలన్దకఙ్గపఞ్హో

౩. ‘‘భన్తే నాగసేన, ‘కలన్దకస్స ఏకం అఙ్గం గహేతబ్బ’న్తి యం వదేసి, కతమం తం ఏకం అఙ్గం గహేతబ్బ’’న్తి? ‘‘యథా, మహారాజ, కలన్దకో పటిసత్తుమ్హి ఓపతన్తే నఙ్గుట్ఠం పప్ఫోటేత్వా మహన్తం కత్వా తేనేవ నఙ్గుట్ఠలగుళేన పటిసత్తుం పటిబాహతి, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యోగినా యోగావచరేన కిలేససత్తుమ్హి ఓపతన్తే సతిపట్ఠానలగుళం పప్ఫోటేత్వా మహన్తం కత్వా తేనేవ సతిపట్ఠానలగుళేన సబ్బకిలేసా పటిబాహితబ్బా. ఇదం, మహారాజ, కలన్దకస్స ఏకం అఙ్గం గహేతబ్బం. భాసితమ్పేతం, మహారాజ, థేరేన చూళపన్థకేన –

‘యదా కిలేసా ఓపతన్తి, సామఞ్ఞగుణధంసనా;

సతిపట్ఠానలగుళేన, హన్తబ్బా తే పునప్పున’’’న్తి.

కలన్దకఙ్గపఞ్హో తతియో.

౪. దీపినియఙ్గపఞ్హో

౪. ‘‘భన్తే నాగసేన, ‘దీపినియా ఏకం అఙ్గం గహేతబ్బ’న్తి యం వదేసి, కతమం తం ఏకం అఙ్గం గహేతబ్బ’’న్తి? ‘‘యథా, మహారాజ, దీపినీ సకిం యేవ గబ్భం గణ్హాతి, న పునప్పునం పురిసం ఉపేతి? ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యోగినా యోగావచరేన ఆయతిం పటిసన్ధిం ఉప్పత్తిం గబ్భసేయ్యం చుతిం భేదం ఖయం వినాసం సంసారభయం దుగ్గతిం విసమం సమ్పీళితం దిస్వా ‘పునబ్భవే నప్పటిసన్దహిస్సామీ’తి యోనిసో మనసికారో కరణీయో. ఇదం, మహారాజ, దీపినియా ఏకం అఙ్గం గహేతబ్బం. భాసితమ్పేతం, మహారాజ, భగవతా దేవాతిదేవేన సుత్తనిపాతే ధనియగోపాలకసుత్తే –

‘‘‘ఉసభోరివ ఛేత్వ బన్ధనాని, నాగో పూతిలతంవ దాలయిత్వా;

నాహం పునుపేస్సం గబ్భసేయ్యం, అథ చే పత్థయసీ పవస్స దేవా’’’తి.

దీపినియఙ్గపఞ్హో చతుత్థో.

౫. దీపికఙ్గపఞ్హో

౫. ‘‘భన్తే నాగసేన, ‘దీపికస్స ద్వే అఙ్గాని గహేతబ్బానీ’తి యం వదేసి, కతమాని తాని ద్వే అఙ్గాని గహేతబ్బానీ’’తి? ‘‘యథా, మహారాజ, దీపికో అరఞ్ఞే తిణగహనం వా వనగహనం వా పబ్బతగహనం వా నిస్సాయ నిలీయిత్వా మిగే గణ్హాతి, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యోగినా యోగావచరేన వివేకం సేవితబ్బం అరఞ్ఞం రుక్ఖమూలం పబ్బతం కన్దరం గిరిగుహం సుసానం వనపత్థం అబ్భోకాసం పలాలపుఞ్జం అప్పసద్దం అప్పనిగ్ఘోసం విజనవాతం మనుస్సరాహసేయ్యకం పటిసల్లానసారుప్పం; వివేకం సేవమానో హి, మహారాజ, యోగీ యోగావచరో నచిరస్సేవ ఛళభిఞ్ఞాసు చ వసిభావం పాపుణాతి. ఇదం, మహారాజ, దీపికస్స పఠమం అఙ్గం గహేతబ్బం. భాసితమ్పేతం, మహారాజ, థేరేహి ధమ్మసఙ్గాహకేహి –

‘‘‘యథాపి దీపికో నామ, నిలీయిత్వా గణ్హతే [గణ్హతీ (సీ. పీ.)] మిగే;

తథేవాయం బుద్ధపుత్తో, యుత్తయోగో విపస్సకో;

అరఞ్ఞం పవిసిత్వాన, గణ్హాతి ఫలముత్తమ’న్తి.

‘‘పున చపరం, మహారాజ, దీపికో యం కిఞ్చి పసుం వధిత్వా వామేన పస్సేన పతితం న భక్ఖేతి. ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యోగినా యోగావచరేన వేళుదానేన వా పత్తదానేన వా పుప్ఫదానేన వా ఫలదానేన వా సినానదానేన వా మత్తికాదానేన వా చుణ్ణదానేన వా దన్తకట్ఠదానేన వా ముఖోదకదానేన వా చాతుకమ్యతాయ వా ముగ్గసుప్యతాయ [ముగ్గసుప్పతాయ (సీ. పీ.)] వా పారిభట [పారిభట్టతాయ (సీ. పీ.)] యతాయ వా జఙ్ఘపేసనీయేన వా వేజ్జకమ్మేన వా దూతకమ్మేన వా పహిణగమనేన వా పిణ్డపటిపిణ్డేన వా దానానుప్పదానేన వా వత్థువిజ్జాయ వా నక్ఖత్తవిజ్జాయ వా అఙ్గవిజ్జాయ [నగవిజ్జాయ (క.)] వా అఞ్ఞతరఞ్ఞతరేన వా బుద్ధప్పటికుట్ఠేన మిచ్ఛాజీవేన నిప్ఫాదితం భోజనం న భుఞ్జితబ్బం [పరిభుఞ్జితబ్బం (సీ. పీ.)] వామేన పస్సేన పతితం పసుం వియ దీపికో. ఇదం, మహారాజ, దీపికస్స దుతియం అఙ్గం గహేతబ్బం. భాసితమ్పేతం, మహారాజ, థేరేన సారిపుత్తేన ధమ్మసేనాపతినా –

‘‘‘వచీవిఞ్ఞత్తివిప్ఫారా, ఉప్పన్నం మధుపాయసం;

సచే భుత్తో భవేయ్యాహం, సాజీవో గరహితో మమ.

‘‘‘యదిపి మే అన్తగుణం, నిక్ఖమిత్వా బహీ చరే;

నేవ భిన్దేయ్యమాజీవం, చజమానోపి జీవిత’’’న్తి.

దీపికఙ్గపఞ్హో పఞ్చమో.

౬. కుమ్మఙ్గపఞ్హో

౬. ‘‘భన్తే నాగసేన, ‘కుమ్మస్స పఞ్చ అఙ్గాని గహేతబ్బానీ’తి యం వదేసి, కతమాని తాని పఞ్చ అఙ్గాని గహేతబ్బానీ’’తి? ‘‘యథా, మహారాజ, కుమ్మో ఉదకచరో ఉదకేయేవ వాసం కప్పేతి, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యోగినా యోగావచరేన సబ్బపాణభూతపుగ్గలానం హితానుకమ్పినా మేత్తాసహగతేన చేతసా విపులేన మహగ్గతేన అప్పమాణేన అవేరేన అబ్యాపజ్జేన సబ్బావన్తం లోకం ఫరిత్వా విహరితబ్బం. ఇదం, మహారాజ, కుమ్మస్స పఠమం అఙ్గం గహేతబ్బం.

‘‘పున చపరం, మహారాజ, కుమ్మో ఉదకే ఉప్పిలవన్తో సీసం ఉక్ఖిపిత్వా యది కోచి పస్సతి, తత్థేవ నిముజ్జతి గాళ్హమోగాహతి ‘మా మం తే పున పస్సేయ్యు’న్తి, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యోగినా యోగావచరేన కిలేసేసు ఓపతన్తేసు ఆరమ్మణసరే నిముజ్జితబ్బం గాళ్హమోగాహితబ్బం ‘మా మం కిలేసా పున పస్సేయ్యు’న్తి. ఇదం, మహారాజ, కుమ్మస్స దుతియం అఙ్గం గహేతబ్బం.

‘‘పున చపరం, మహారాజ, కుమ్మో ఉదకతో నిక్ఖమిత్వా కాయం ఓతాపేతి, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యోగినా యోగావచరేన నిసజ్జట్ఠానసయనచఙ్కమతో మానసం నీహరిత్వా సమ్మప్పధానే మానసం ఓతాపేతబ్బం. ఇదం, మహారాజ, కుమ్మస్స తతియం అఙ్గం గహేతబ్బం.

‘‘పున చపరం, మహారాజ, కుమ్మో పథవిం ఖణిత్వా వివిత్తే వాసం కప్పేతి, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యోగినా యోగావచరేన లాభసక్కారసిలోకం పజహిత్వా సుఞ్ఞం వివిత్తం కాననం వనపత్థం పబ్బతం కన్దరం గిరిగుహం అప్పసద్దం అప్పనిగ్ఘోసం పవివిత్తమోగాహిత్వా వివిత్తే యేవ వాసం ఉపగన్తబ్బం. ఇదం, మహారాజ, కుమ్మస్స చతుత్థం అఙ్గం గహేతబ్బం. భాసితమ్పేతం, మహారాజ, థేరేన ఉపసేనేన వఙ్గన్తపుత్తేన –

‘‘‘వివిత్తం అప్పనిగ్ఘోసం, వాళమిగనిసేవితం;

సేవే సేనాసనం భిక్ఖు, పటిసల్లానకారణా’తి.

‘‘పున చపరం, మహారాజ, కుమ్మో చారికం చరమానో యది కఞ్చి పస్సతి వా, సద్దం సుణాతి వా, సోణ్డిపఞ్చమాని అఙ్గాని సకే కపాలే నిదహిత్వా అప్పోస్సుక్కో తుణ్హీభూతో తిట్ఠతి కాయమనురక్ఖన్తో, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యోగినా యోగావచరేన సబ్బత్థ రూపసద్దగన్ధరసఫోట్ఠబ్బధమ్మేసు ఆపతన్తేసు ఛసు ద్వారేసు సంవరకవాటం అనుగ్ఘాటేత్వా మానసం సమోదహిత్వా సంవరం కత్వా సతేన సమ్పజానేన విహాతబ్బం సమణధమ్మం అనురక్ఖమానేన. ఇదం, మహారాజ, కుమ్మస్స పఞ్చమం అఙ్గం గహేతబ్బం. భాసితమ్పేతం, మహారాజ, భగవతా దేవాతిదేవేన సంయుత్తనికాయవరే కుమ్మూపమసుత్తన్తే –

‘‘‘కుమ్మోవ అఙ్గాని సకే కపాలే, సమోదహం భిక్ఖు మనోవితక్కే;

అనిస్సితో అఞ్ఞమహేఠయానో, పరినిబ్బుతోనూపవదేయ్య కఞ్చీ’’’తి.

కుమ్మఙ్గపఞ్హో ఛట్ఠో.

౭. వంసఙ్గపఞ్హో

౭. ‘‘భన్తే నాగసేన, ‘వంసస్స ఏకం అఙ్గం గహేతబ్బ’న్తి యం వదేసి, కతమం తం ఏకం అఙ్గం గహేతబ్బ’’న్తి? ‘‘యథా, మహారాజ, వంసో యత్థ వాతో, తత్థ అనులోమేతి, నాఞ్ఞత్థమనుధావతి, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యోగినా యోగావచరేన యం బుద్ధేన భగవతా భాసితం నవఙ్గం సత్థు సాసనం, తం అనులోమయిత్వా కప్పియే అనవజ్జే ఠత్వా సమణధమ్మం యేవ పరియేసితబ్బం. ఇదం, మహారాజ, వంసస్స ఏకం అఙ్గం గహేతబ్బం. భాసితమ్పేతం మహారాజ థేరేన రాహులేన –

‘‘‘నవఙ్గం బుద్ధవచనం, అనులోమేత్వాన సబ్బదా;

కప్పియే అనవజ్జస్మిం, ఠత్వాపాయం సముత్తరి’’’న్తి.

వంసఙ్గపఞ్హో సత్తమో.

౮. చాపఙ్గపఞ్హో

౮. ‘‘భన్తే నాగసేన, ‘చాపస్స ఏకం అఙ్గం గహేతబ్బ’న్తి యం వదేసి, కతమం తం ఏకం అఙ్గం గహేతబ్బ’’న్తి? ‘‘యథా, మహారాజ, చాపో సుతచ్ఛితో నమితో [మితో (సీ. పీ. క.)] యావగ్గమూలం సమకమేవ అనునమతి నప్పటిత్థమ్భతి, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యోగినా యోగావచరేన థేరనవమజ్ఝిమసమకేసు అనునమితబ్బం నప్పటిఫరితబ్బం. ఇదం, మహారాజ, చాపస్స ఏకం అఙ్గం గహేతబ్బం. భాసితమ్పేతం, మహారాజ, భగవతా దేవాతిదేవేన విధుర [పుణ్ణక] జాతకే –

‘‘‘చాపోవూనుదరో ధీరో, వంసో వాపి పకమ్పయే [చాపో వా నున మే ధీరో, వంసోవ అనులోమయం (సీ. పీ. క.)];

పటిలోమం న వత్తేయ్య, స రాజవసతిం వసే’’’తి.

చాపఙ్గపఞ్హో అట్ఠమో.

౯. వాయసఙ్గపఞ్హో

౯. ‘‘భన్తే నాగసేన, ‘వాయసస్స ద్వే అఙ్గాని గహేతబ్బానీ’తి యం వదేసి, కతమాని తాని ద్వే అఙ్గాని గహేతబ్బానీ’’తి? ‘‘యథా, మహారాజ, వాయసో ఆసఙ్కితపరిసఙ్కితో యత్తప్పయత్తో చరతి, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యోగినా యోగావచరేన ఆసఙ్కితపరిసఙ్కితేన యత్తపయత్తేన ఉపట్ఠితాయ సతియా సంవుతేహి ఇన్ద్రియేహి చరితబ్బం. ఇదం, మహారాజ, వాయసస్స పఠమం అఙ్గం గహేతబ్బం.

‘‘పున చపరం, మహారాజ, వాయసో యం కిఞ్చి భోజనం దిస్వా ఞాతీహి సంవిభజిత్వా భుఞ్జతి, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యోగినా యోగావచరేన యే తే లాభా ధమ్మికా ధమ్మలద్ధా అన్తమసో పత్తపరియాపన్నమత్తమ్పి, తథారూపేహి లాభేహి పటివిభత్తభోగినా భవితబ్బం సీలవన్తేహి సబ్రహ్మచారీహి. ఇదం, మహారాజ, వాయసస్స దుతియం అఙ్గం గహేతబ్బం. భాసితమ్పేతం, మహారాజ, థేరేన సారిపుత్తేన ధమ్మసేనాపతినా –

‘‘‘సచే మే ఉపనామేన్తి, యథాలద్ధం తపస్సినో;

సబ్బే సంవిభజిత్వాన, తతో భుఞ్జామి భోజన’’’న్తి.

వాయసఙ్గపఞ్హో నవమో.

౧౦. మక్కటఙ్గపఞ్హో

౧౦. ‘‘భన్తే నాగసేన, ‘మక్కటస్స ద్వే అఙ్గాని గహేతబ్బానీ’తి యం వదేసి, కతమాని తాని ద్వే అఙ్గాని గహేతబ్బానీ’’తి? ‘‘యథా, మహారాజ, మక్కటో వాసముపగచ్ఛన్తో తథారూపే ఓకాసే మహతిమహారుక్ఖే పవివిత్తే సబ్బట్ఠకసాఖే [సబ్బత్థకసాఖే (స్యా.), సబ్బట్ఠసాఖే (క.)] భీరుత్తాణే వాసముపగచ్ఛతి, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యోగినా యోగావచరేన లజ్జిం పేసలం సీలవన్తం కల్యాణధమ్మం బహుస్సుతం ధమ్మధరం వినయధరం పియం గరుభావనీయం వత్తారం వచనక్ఖమం ఓవాదకం విఞ్ఞాపకం సన్దస్సకం సమాదపకం సముత్తేజకం సమ్పహంసకం ఏవరూపం కల్యాణమిత్తం ఆచరియం నిస్సాయ విహరితబ్బం. ఇదం, మహారాజ, మక్కటస్స పఠమం అఙ్గం గహేతబ్బం.

‘‘పున చపరం, మహారాజ, మక్కటో రుక్ఖే యేవ చరతి తిట్ఠతి నిసీదతి, యది నిద్దం ఓక్కమతి, తత్థేవ రత్తిం వాసమనుభవతి. ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యోగినా యోగావచరేన పవనాభిముఖేన భవితబ్బం, పవనే యేవ ఠానచఙ్కమనిసజ్జాసయనం నిద్దం ఓక్కమితబ్బం, తత్థేవ సతిపట్ఠానమనుభవితబ్బం. ఇదం, మహారాజ, మక్కటస్స దుతియం అఙ్గం గహేతబ్బం. భాసితమ్పేతం, మహారాజ, థేరేన సారిపుత్తేన ధమ్మసేనాపతినా –

‘‘‘చఙ్కమన్తోపి తిట్ఠన్తో, నిసజ్జాసయనేన వా;

పవనే సోభతే భిక్ఖు, పవనన్తంవ వణ్ణిత’’’న్తి.

మక్కటఙ్గపఞ్హో దసమో.

గద్రభవగ్గో పఠమో.

తస్సుద్దానం –

గద్రభో చేవ [ఘోరస్సరో చ (సీ. స్యా. పీ.)] కుక్కుటో, కలన్దో దీపిని దీపికో;

కుమ్మో వంసో చ చాపో చ, వాయసో అథ మక్కటోతి.