౧. వేస్సన్తరపఞ్హో

౧. ‘‘భన్తే నాగసేన, సబ్బేవ బోధిసత్తా పుత్తదారం దేన్తి, ఉదాహు వేస్సన్తరేనేవ రఞ్ఞా పుత్తదారం దిన్న’’న్తి? ‘‘సబ్బేపి, మహారాజ, బోధిసత్తా పుత్తదారం దేన్తి, న వేస్సన్తరేనేవ రఞ్ఞా పుత్తదారం దిన్న’’న్తి. ‘‘అపి చ ఖో, భన్తే నాగసేన, తేసం అనుమతేన దేన్తీ’’తి. ‘‘భరియా, మహారాజ, అనుమతా, దారకా పన బాలతాయ విలపింసు [లాలపింసు (సీ. పీ.)], యది తే అత్థతో జానేయ్యుం, తేపి అనుమోదేయ్యుం, న తే విలపేయ్యు’’న్తి.

‘‘దుక్కరం, భన్తే నాగసేన, బోధిసత్తేన కతం, యం సో అత్తనో ఓరసే పియే పుత్తే బ్రాహ్మణస్స దాసత్థాయ అదాసి.

‘‘ఇదమ్పి దుతియం దుక్కరతో దుక్కరతరం, యం సో అత్తనో ఓరసే పియే పుత్తే బాలకే తరుణకే లతాయ బన్ధిత్వా తేన బ్రాహ్మణేన లతాయ అనుమజ్జీయన్తే దిస్వా అజ్ఝుపేక్ఖి.

‘‘ఇదమ్పి తతియం దుక్కరతో దుక్కరతరం, యం సో సకేన బలేన బన్ధనా ముచ్చిత్వా ఆగతే దారకే సారజ్జముపగతే పునదేవ లతాయ బన్ధిత్వా అదాసి.

‘‘ఇదమ్పి చతుత్థం దుక్కరతో దుక్కరతరం, యం సో దారకే ‘అయం ఖో, తాత, యక్ఖో ఖాదితుం నేతి అమ్హే’తి విలపన్తే ‘మా భాయిత్థా’తి న అస్సాసేసి.

‘‘ఇదమ్పి పఞ్చమం దుక్కరతో దుక్కరతరం, యం సో జాలిస్స కుమారస్స రుదమానస్స పాదేసు నిపతిత్వా ‘అలం, తాత, కణ్హాజినం నివత్తేహి, అహమేవ గచ్ఛామి యక్ఖేన సహ, ఖాదతు మం యక్ఖో’తి యాచమానస్స ఏవం న సమ్పటిచ్ఛి.

‘‘ఇదమ్పి ఛట్ఠం దుక్కరతో దుక్కరతరం, యం సో జాలిస్స కుమారస్స ‘పాసాణసమం నూన తే, తాత, హదయం, యం త్వం అమ్హాకం దుక్ఖితానం పేక్ఖమానో నిమ్మనుస్సకే బ్రహారఞ్ఞే యక్ఖేన నీయమానే న నివారేసీ’తి విలపమానస్స కారుఞ్ఞం నాకాసి.

‘‘ఇదమ్పి సత్తమం దుక్కరతో దుక్కరతరం, యం తస్స రుళరుళస్స భీమభీమస్స నీతే దారకే అదస్సనం గమితే న ఫలి హదయం సతధా వా సహస్సధా వా, పుఞ్ఞకామేన మనుజేన కిం పరదుక్ఖాపనేన, నను నామ సకదానం దాతబ్బం హోతీ’’తి?

‘‘దుక్కరస్స, మహారాజ, కతత్తా బోధిసత్తస్స కిత్తిసద్దో దససహస్సియా లోకధాతుయా సదేవమనుస్సేసు అబ్భుగ్గతో, దేవా దేవభవనే పకిత్తేన్తి, అసురా అసురభవనే పకిత్తేన్తి, గరుళా గరుళభవనే పకిత్తేన్తి, నాగా నాగభవనే పకిత్తేన్తి, యక్ఖా యక్ఖభవనే పకిత్తేన్తి, అనుపుబ్బేన తస్స కిత్తిసద్దో పరమ్పరాయ అజ్జేతరహి ఇధ అమ్హాకం సమయం అనుప్పత్తో, తం మయం దానం పకిత్తేన్తా వికోపేన్తా నిసిన్నా సుదిన్నం, ఉదాహు దుద్దిన్నన్తి. సో ఖో పనాయం, మహారాజ, కిత్తిసద్దో నిపుణానం విఞ్ఞూనం విదూనం విభావీనం బోధిసత్తానం దస గుణే అనుదస్సతి. కతమే దస? అగేధతా నిరాలయతా చాగో పహానం అపునరావత్తితా సుఖుమతా మహన్తతా దురనుబోధతా దుల్లభతా అసదిసతా బుద్ధధమ్మస్స, సో ఖో పనాయం, మహారాజ, కిత్తిసద్దో నిపుణానం విఞ్ఞూనం విదూనం విభావీనం బోధిసత్తానం ఇమే దస గుణే అనుదస్సతీ’’తి.

‘‘భన్తే నాగసేన, యో పరం దుక్ఖాపేత్వా దానం దేతి, అపి ను తం దానం సుఖవిపాకం హోతి సగ్గసంవత్తనిక’’న్తి? ‘‘ఆమ, మహారాజ, కిం వత్తబ్బ’’న్తి. ‘‘ఇఙ్ఘ, భన్తే నాగసేన, కారణం ఉపదస్సేహీ’’తి. ‘‘ఇధ, మహారాజ, కోచి సమణో వా బ్రాహ్మణో వా సీలవా హోతి కల్యాణధమ్మో, సో భవేయ్య పక్ఖహతో వా పీఠసప్పీ వా అఞ్ఞతరం వా బ్యాధిం ఆపన్నో, తమేనం యో కోచి పుఞ్ఞకామో యానం ఆరోపేత్వా పత్థితం దేసమనుపాపేయ్య, అపి ను ఖో, మహారాజ, తస్స పురిసస్స తతోనిదానం కిఞ్చి సుఖం నిబ్బత్తేయ్య సగ్గసంవత్తనికం తం కమ్మ’’న్తి? ‘‘ఆమ, భన్తే, కిం వత్తబ్బం? హత్థియానం వా సో, భన్తే, పురిసో లభేయ్య అస్సయానం వా రథయానం వా, థలే థలయానం జలే జలయానం దేవేసు దేవయానం మనుస్సేసు మనుస్సయానం, తదనుచ్ఛవికం తదనులోమికం భవే భవే నిబ్బత్తేయ్య, తదనుచ్ఛవికాని తదనులోమికాని చస్స సుఖాని నిబ్బత్తేయ్యుం, సుగతితో సుగతిం గచ్ఛేయ్య, తేనేవ కమ్మాభిసన్దేన ఇద్ధియానం అభిరుయ్హ పత్థితం నిబ్బాననగరం పాపుణేయ్యా’’తి. ‘‘తేన హి, మహారాజ, పరదుక్ఖాపనేన దిన్నదానం సుఖవిపాకం హోతి సగ్గసంవత్తనికం, యం సో పురిసో బలీబద్దే దుక్ఖాపేత్వా ఏవరూపం సుఖం అనుభవతి.

‘‘అపరమ్పి, మహారాజ, ఉత్తరిం కారణం సుణోహి, యథా పరదుక్ఖాపనేన దిన్నదానం సుఖవిపాకం హోతి సగ్గసంవత్తనికం. ఇధ, మహారాజ, యో కోచి రాజా జనపదతో ధమ్మికం బలిం ఉద్ధరాపేత్వా ఆణాపవత్తనేన దానం దదేయ్య, అపి ను ఖో సో, మహారాజ, రాజా తతోనిదానం కిఞ్చి సుఖం అనుభవేయ్య సగ్గసంవత్తనికం తం దాన’’న్తి? ‘‘ఆమ, భన్తే, కిం వత్తబ్బం, తతోనిదానం సో, భన్తే, రాజా ఉత్తరిం అనేకసతసహస్సగుణం లభేయ్య. రాజూనం అతిరాజా భవేయ్య, దేవానం అతిదేవో భవేయ్య, బ్రహ్మానం అతిబ్రహ్మా భవేయ్య, సమణానం అతిసమణో భవేయ్య, బ్రాహ్మణానం అతిబ్రాహ్మణో భవేయ్య, అరహన్తానం అతిఅరహా [అతిఅరహన్తో (స్యా. క.)] భవేయ్యా’’తి. ‘‘తేన హి, మహారాజ, పరదుక్ఖాపనేన దిన్నదానం సుఖవిపాకం హోతి సగ్గసంవత్తనికం, యం సో రాజా బలినా జనం పీళేత్వా దిన్నదానేన ఏవరూపం ఉత్తరిం యససుఖం అనుభవతీ’’తి.

‘‘అతిదానం, భన్తే నాగసేన, వేస్సన్తరేన రఞ్ఞా దిన్నం, యం సో సకం భరియం పరస్స భరియత్థాయ అదాసి, సకే ఓరసే పుత్తే బ్రాహ్మణస్స దాసత్థాయ అదాసి, అతిదానం నామ, భన్తే నాగసేన, లోకే విదూహి నిన్దితం గరహితం, యథా నామ, భన్తే నాగసేన, అతిభారేన సకటస్స అక్ఖో భిజ్జతి, అతిభారేన నావా ఓసీదతి, అతిభుత్తేన భోజనం విసమం పరిణమతి, అతివస్సేన ధఞ్ఞం వినస్సతి, అతిదానేన భోగక్ఖయం ఉపేతి, అతితాపేన పథవీ ఉపడయ్హతి, అతిరాగేన ఉమ్మత్తకో హోతి, అతిదోసేన వజ్ఝో హోతి, అతిమోహేన అనయం ఆపజ్జతి, అతిలోభేన చోరగ్గహణముపగచ్ఛతి, అతిభయేన నిరుజ్ఝతి, అతిపూరేన నదీ ఉత్తరతి, అతివాతేన అసని పతతి, అతిఅగ్గినా ఓదనం ఉత్తరతి, అతిసఞ్చరణేన న చిరం జీవతి. ఏవమేవ ఖో, భన్తే నాగసేన, అతిదానం నామ లోకే విదూహి నిన్దితం గరహితం, అతిదానం, భన్తే నాగసేన, వేస్సన్తరేన రఞ్ఞా దిన్నం, న తత్థ కిఞ్చి ఫలం ఇచ్ఛితబ్బ’’న్తి.

‘‘అతిదానం, మహారాజ, లోకే విదూహి వణ్ణితం థుతం పసత్థం, యే కేచి యాదిసం కీదిసం దానం దేన్తి [కేచి యాదిసం తాదిసం దానం దేన్తి (స్యా.)], అతిదానదాయీ లోకే కిత్తిం పాపుణాతి. యథా, మహారాజ, అతిపవరతాయ దిబ్బం వనమూలం గహితమ్పి హత్థపాసే ఠితానం పరజనానం న దస్సయతి, అగదో అతిజచ్చతాయ [అతిఉసభతాయ (క.)] పీళాయ సముగ్ఘాతకో రోగానం అన్తకరో, అగ్గి అతిజోతితాయ డహతి, ఉదకం అతిసీతతాయ నిబ్బాపేతి, పదుమం పరిసుద్ధతాయ న ఉపలిమ్పతి వారికద్దమేన, మణి అతిగుణతాయ కామదదో, వజిరం అతితిఖిణతాయ విజ్ఝతి మణిముత్తాఫలికం, పథవీ అతిమహన్తతాయ నరోరగమిగపక్ఖిజలసేలపబ్బతదుమే ధారేతి, సముద్దో అతిమహన్తతాయ అపరిపూరణో, సినేరు అతిభారతాయ అచలో, ఆకాసో అతివిత్థారతాయ అనన్తో, సూరియో అతిప్పభతాయ తిమిరం ఘాతేతి, సీహో అతిజాతితాయ విగతభయో, మల్లో అతిబలవతాయ పటిమల్లం ఖిప్పం ఉక్ఖిపతి, రాజా అతిపుఞ్ఞతాయ అధిపతి, భిక్ఖు అతిసీలవన్తతాయ నాగయక్ఖనరమరూహి నమస్సనీయో, బుద్ధో అతిఅగ్గతాయ [అతివిసిట్ఠతాయ (స్యా.)] అనుపమో. ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, అతిదానం నామ లోకే విదూహి వణ్ణితం థుతం పసత్థం, యే కేచి యాదిసం కీదిసం దానం దేన్తి, అతిదానదాయీ లోకే కిత్తిం పాపుణాతి, అతిదానేన వేస్సన్తరో రాజా దససహస్సియా లోకధాతుయా వణ్ణితో థుతో పసత్థో మహితో కిత్తితో, తేనేవ అతిదానేన వేస్సన్తరో రాజా అజ్జేతరహి బుద్ధో జాతో అగ్గో సదేవకే లోకే.

‘‘అత్థి పన, మహారాజ, లోకే ఠపనీయం దానం, యం దక్ఖిణేయ్యే అనుప్పత్తే న దాతబ్బ’’న్తి? ‘‘దస ఖో పనిమాని, భన్తే నాగసేన, దానాని, యాని లోకే అదానసమ్మతాని, యో తాని దానాని దేతి, సో అపాయగామీ హోతి. కతమాని దస? మజ్జదానం, భన్తే నాగసేన, లోకే అదానసమ్మతం, యో తం దానం దేతి, సో అపాయగామీ హోతి. సమజ్జదానం…పే… ఇత్థిదానం…పే… ఉసభదానం…పే… చిత్తకమ్మదానం…పే… సత్థదానం …పే… విసదానం…పే… సఙ్ఖలికదానం…పే… కుక్కుటసూకరదానం…పే… తులాకూటమానకూటదానం, భన్తే నాగసేన, లోకే అదానసమ్మతం హోతి, యో తం దానం దేతి, సో అపాయగామీ హోతి. ఇమాని ఖో, భన్తే నాగసేన, దస దానాని లోకే అదానసమ్మతాని, యో తాని దానాని దేతి, సో అపాయగామీ హోతీ’’తి.

‘‘నాహం తం, మహారాజ, అదానసమ్మతం పుచ్ఛామి, ఇమం ఖ్వాహం, మహారాజ, తం పుచ్ఛామి ‘అత్థి పన, మహారాజ, లోకే ఠపనీయం దానం, యం దక్ఖిణేయ్యే అనుప్పత్తే న దాతబ్బ’న్తి. ‘‘నత్థి, భన్తే నాగసేన, లోకే ఠపనీయం దానం. యం దక్ఖిణేయ్యే అనుప్పత్తే న దాతబ్బం, చిత్తప్పసాదే ఉప్పన్నే కేచి దక్ఖిణేయ్యానం భోజనం దేన్తి, కేచి అచ్ఛాదనం, కేచి సయనం, కేచి ఆవసథం, కేచి అత్థరణపావురణం, కేచి దాసిదాసం, కేచి ఖేత్తవత్థుం, కేచి ద్విపదచతుప్పదం, కేచి సతం సహస్సం సతసహస్సం, కేచి మహారజ్జం, కేచి జీవితమ్పి దేన్తీ’’తి. ‘‘యది పన, మహారాజ, కేచి జీవితమ్పి దేన్తి, కిం కారణా వేస్సన్తరం దానపతిం అతిబాళ్హం పరిపాతేసి సుదిన్నే పుత్తే చ దారే చ?

‘‘అపి ను ఖో, మహారాజ, అత్థి లోకపకతి లోకాచిణ్ణం, లభతి పితా పుత్తం ఇణట్టో వా ఆజీవికపకతో వా ఆవపితుం వా [ఆధాపేతుం వా (స్యా.), ఆధపితుం వా (క.)] విక్కిణితుం వా’’తి? ‘‘ఆమ, భన్తే, లభతి పితా పుత్తం ఇణట్టో వా ఆజీవికపకతో వా ఆవపితుం వా విక్కిణితుం వా’’తి. ‘‘యది, మహారాజ, లభతి పితా పుత్తం ఇణట్టో వా ఆజీవికపకతో వా ఆవపితుం వా విక్కిణితుం వా, వేస్సన్తరోపి, మహారాజ, రాజా అలభమానో సబ్బఞ్ఞుతఞాణం ఉపద్దుతో దుక్ఖితో తస్స ధమ్మధనస్స పటిలాభాయ పుత్తదారం ఆవపేసి చ విక్కిణి చ. ఇతి, మహారాజ, వేస్సన్తరేన రఞ్ఞా అఞ్ఞేసం దిన్నం యేవ దిన్నం, కతం యేవ కతం. కిస్స పన త్వం, మహారాజ, తేన దానేన వేస్సన్తరం దానపతిం అతిబాళ్హం అపసాదేసీ’’తి?

‘‘నాహం, భన్తే నాగసేన, వేస్సన్తరస్స దానపతినో దానం గరహామి, అపి చ పుత్తదారం యాచన్తే నిమినిత్వా అత్తానం దాతబ్బ’’న్తి. ‘‘ఏతం ఖో, మహారాజ, అసబ్భికారణం, యం పుత్తదారం యాచన్తే అత్తానం దదేయ్య, యం యం హి యాచన్తే తం తదేవ దాతబ్బం, ఏతం సప్పురిసానం కమ్మం. యథా, మహారాజ, కోచి పురిసో పానీయం ఆహరాపేయ్య, తస్స యో భోజనం దదేయ్య, అపి ను సో, మహారాజ, పురిసో తస్స కిచ్చకారీ అస్సా’’తి? ‘‘న హి, భన్తే, యం సో ఆహరాపేతి, తమేవ తస్స దేన్తో కిచ్చకారీ అస్సా’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, వేస్సన్తరో రాజా బ్రాహ్మణే పుత్తదారం యాచన్తే పుత్తదారం యేవ అదాసి. సచే, మహారాజ, బ్రాహ్మణో వేస్సన్తరస్స సరీరం యాచేయ్య, న సో, మహారాజ, అత్తానం రక్ఖేయ్య న కమ్పేయ్య న రజ్జేయ్య, తస్స దిన్నం పరిచ్చత్తం యేవ సరీరం భవేయ్య. సచే, మహారాజ, కోచి వేస్సన్తరం దానపతిం ఉపగన్త్వా యాచేయ్య ‘దాసత్తం మే ఉపేహీ’తి, దిన్నం పరిచ్చత్తం యేవస్స సరీరం భవేయ్య, న సో దత్వా తపేయ్య [ఠపేయ్య (సీ.)], రఞ్ఞో, మహారాజ, వేస్సన్తరస్స కాయో బహుసాధారణో.

‘‘యథా, మహారాజ, పక్కా మంసపేసి బహుసాధారణా, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, రఞ్ఞో వేస్సన్తరస్స కాయో బహుసాధారణో. యథా వా పన, మహారాజ, ఫలితో [ఫలినో (?)] రుక్ఖో నానాదిజగణసాధారణో, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, రఞ్ఞో వేస్సన్తరస్స కాయో బహుసాధారణో. కిం కారణా? ‘ఏవాహం పటిపజ్జన్తో సమ్మాసమ్బోధిం పాపుణిస్సామీ’తి.

‘‘యథా, మహారాజ, పురిసో అధనో ధనత్థికో ధనపరియేసనం చరమానో అజపథం సఙ్కుపథం వేత్తపథం గచ్ఛతి, జలథలవాణిజ్జం కరోతి, కాయేన వాచాయ మనసా ధనం ఆరాధేతి, ధనప్పటిలాభాయ వాయమతి. ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, వేస్సన్తరో దానపతి అధనో బుద్ధధనేన సబ్బఞ్ఞుతఞాణరతనప్పటిలాభాయ యాచకానం ధనధఞ్ఞం దాసిదాసం యానవాహనం సకలసాపతేయ్యం సకం పుత్తదారం అత్తానఞ్చ చజిత్వా సమ్మాసమ్బోధిం యేవ పరియేసతి.

‘‘యథా వా పన, మహారాజ, అమచ్చో ముద్దకామో ముద్దాధికరణం యం కిఞ్చి గేహే ధనధఞ్ఞం హిరఞ్ఞసువణ్ణం, తం సబ్బం దత్వాపి ముద్దప్పటిలాభాయ వాయమతి. ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, వేస్సన్తరో దానపతి సబ్బం తం బాహిరబ్భన్తరధనం దత్వా జీవితమ్పి పరేసం దత్వా సమ్మాసమ్బోధిం యేవ పరియేసతి.

‘‘అపి చ, మహారాజ, వేస్సన్తరస్స దానపతినో ఏవం అహోసి ‘యం సో బ్రాహ్మణో యాచతి, తమేవాహం తస్స దేన్తో కిచ్చకారీ నామ హోమీ’తి, ఏవం సో తస్స పుత్తదారమదాసి. న ఖో, మహారాజ, వేస్సన్తరో దానపతి దేస్సతాయ బ్రాహ్మణస్స పుత్తదారమదాసి, న అదస్సనకామతాయ పుత్తదారమదాసి, న అతిబహుకా మే పుత్తదారా, ‘న సక్కోమి తే పోసేతు’న్తి పుత్తదారమదాసి, న ఉక్కణ్ఠితో ‘అప్పియా మే’తి నీహరితుకామతాయ పుత్తదారమదాసి. అథ ఖో సబ్బఞ్ఞుతఞాణరతనస్సేవ పియత్తా సబ్బఞ్ఞుతఞాణస్స కారణా వేస్సన్తరో రాజా ఏవరూపం అతులం విపులమనుత్తరం పియం మనాపం దయితం పాణసమం పుత్తదారదానవరం బ్రాహ్మణస్స అదాసి.

‘‘భాసితమ్పేతం, మహారాజ, భగవతా దేవాతిదేవేన చరియాపిటకే –

‘‘‘న మే దేస్సా ఉభో పుత్తా, మద్దీ దేవీ న దేస్సియా;

సబ్బఞ్ఞుతం పియం మయ్హం, తస్మా పియే అదాసహ’న్తి.

‘‘తస్మా, మహారాజ, వేస్సతరో రాజా పుత్తదానం [పుత్తదారం (క.)] దత్వా పణ్ణసాలం పవిసిత్వా నిపజ్జి. తస్స అతిపేమేన దుక్ఖితస్స బలవసోకో ఉప్పజ్జి, హదయవత్థు ఉణ్హమహోసి. నాసికాయ అప్పహోన్తియా ముఖేన ఉణ్హే అస్సాసపస్సాసే విస్సజ్జేసి, అస్సూని పరివత్తిత్వా లోహితబిన్దూని హుత్వా నేత్తేహి నిక్ఖమింసు. ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, దుక్ఖేన వేస్సన్తరో రాజా బ్రాహ్మణస్స పుత్తదారమదాసి ‘మా మే దానపథో పరిహాయీ’తి.

‘‘అపి చ, మహారాజ, వేస్సన్తరో రాజా ద్వే అత్థవసే పటిచ్చ బ్రాహ్మణస్స ద్వే దారకే అదాసి. కతమే ద్వే? దానపథో చ మే అపరిహీనో భవిస్సతి, దుక్ఖితే చ మే పుత్తకే వనమూలఫలేహి ఇతోనిదానం అయ్యకో మోచేస్సతీతి. జానాతి హి, మహారాజ, వేస్సన్తరో రాజా ‘న మే దారకా సక్కా కేనచి దాసభోగేన భుఞ్జితుం, ఇమే చ దారకే అయ్యకో నిక్కిణిస్సతి, ఏవం అమ్హాకమ్పి గమనం భవిస్సతీ’తి. ఇమే ఖో, మహారాజ, ద్వే అత్థవసే పటిచ్చ బ్రాహ్మణస్స ద్వే దారకే అదాసి.

‘‘అపి చ, మహారాజ, వేస్సన్తరో రాజా జానాతి ‘అయం ఖో బ్రాహ్మణో జిణ్ణో వుడ్ఢో మహల్లకో దుబ్బలో భగ్గో దణ్డపరాయణో ఖీణాయుకో పరిత్తపుఞ్ఞో, నేసో సమత్థో ఇమే దారకే దాసభోగేన భుఞ్జితు’న్తి. సక్కుణేయ్య పన, మహారాజ, పురిసో పాకతికేన బలేన ఇమే చన్దిమసూరియే ఏవంమహిద్ధికే ఏవంమహానుభావే గహేత్వా పేళాయ వా సముగ్గే వా పక్ఖిపిత్వా నిప్పభే కత్వా థాలకపరిభోగేన [పదీపపరిభోగేన (స్యా.)] పరిభుఞ్జితు’’న్తి? ‘‘న హి, భన్తే’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, ఇమస్మిం లోకే చన్దిమసూరియప్పటిభాగస్స వేస్సన్తరస్స దారకా న సక్కా కేనచి దాసభోగేన భుఞ్జితున్తి.

‘‘అపరమ్పి, మహారాజ, ఉత్తరిం కారణం సుణోహి, యేన కారణేన వేస్సన్తరస్స దారకా న సక్కా కేనచి దాసభోగేన భుఞ్జితుం. యథా, మహారాజ, రఞ్ఞో చక్కవత్తిస్స మణిరతనం సుభం జాతిమన్తం అట్ఠంసం సుపరికమ్మకతం చతుహత్థాయామం సకటనాభిపరిణాహం న సక్కా కేనచి పిలోతికాయ వేఠేత్వా పేళాయ పక్ఖిపిత్వా సత్థకనిసానపరిభోగేన పరిభుఞ్జితుం, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, లోకే చక్కవత్తిరఞ్ఞో మణిరతనప్పటిభాగస్స వేస్సన్తరస్స దారకా న సక్కా కేనచి దాసభోగేన భుఞ్జితుం.

‘‘అపరమ్పి, మహారాజ, ఉత్తరిం కారణం సుణోహి, యేన కారణేన వేస్సన్తరస్స దారకా న సక్కా కేనచి దాసభోగేన భుఞ్జితుం. యథా, మహారాజ, తిధా పభిన్నో సబ్బసేతో సత్తప్పతిట్ఠితో అట్ఠరతనుబ్బేధో నవరతనాయామపరిణాహో పాసాదికో దస్సనీయో ఉపోసథో నాగరాజా న సక్కా కేనచి సుప్పేన వా సరావేన వా పిదహితుం, గోవచ్ఛకో వియ వచ్ఛకసాలాయ పక్ఖిపిత్వా పరిహరితుం వా, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, లోకే ఉపోసథనాగరాజప్పటిభాగస్స వేస్సన్తరస్స దారకా న సక్కా కేనచి దాసభోగేన భుఞ్జితుం.

‘‘అపరమ్పి, మహారాజ, ఉత్తరిం కారణం సుణోహి, యేన కారణేన వేస్సన్తరస్స దారకా న సక్కా కేనచి దాసభోగేన భుఞ్జితుం. యథా, మహారాజ, మహాసముద్దో దీఘపుథులవిత్థిణ్ణో గమ్భీరో అప్పమేయ్యో దురుత్తరో అపరియోగాళ్హో అనావటో న సక్కా కేనచి సబ్బత్థ పిదహిత్వా ఏకతిత్థేన పరిభోగం కాతుం, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, లోకే మహాసముద్దప్పటిభాగస్స వేస్సన్తరస్స దారకా న సక్కా కేనచి దాసభోగేన భుఞ్జితుం.

‘‘అపరమ్పి, మహారాజ, ఉత్తరిం కారణం సుణోహి, యేన కారణేన వేస్సన్తరస్స దారకా న సక్కా కేనచి దాసభోగేన భుఞ్జితుం. యథా, మహారాజ, హిమవన్తో పబ్బతరాజా పఞ్చయోజనసతం అచ్చుగ్గతో నభే తిసహస్సయోజనాయామవిత్థారో చతురాసీతికూటసహస్సప్పటిమణ్డితో పఞ్చన్నం మహానదీసతానం పభవో మహాభూతగణాలయో నానావిధగన్ధధరో దిబ్బోసధసతసమలఙ్కతో నభే వలాహకో వియ అచ్చుగ్గతో దిస్సతి, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, లోకే హిమవన్తపబ్బతరాజప్పటిభాగస్స వేస్సన్తరస్స దారకా న సక్కా కేనచి దాసభోగేన భుఞ్జితుం.

‘‘అపరమ్పి, మహారాజ, ఉత్తరిం కారణం సుణోహి, యేన కారణేన వేస్సన్తరస్స దారకా న సక్కా కేనచి దాసభోగేన భుఞ్జితుం. యథా, మహారాజ, రత్తన్ధకారతిమిసాయం ఉపరిపబ్బతగ్గే జలమానో మహాఅగ్గిక్ఖన్ధో సువిదూరేపి పఞ్ఞాయతి, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, వేస్సన్తరో రాజా పబ్బతగ్గే జలమానో మహాఅగ్గిక్ఖన్ధో వియ సువిదూరేపి పాకటో పఞ్ఞాయతి, తస్స దారకా న సక్కా కేనచి దాసభోగేన భుఞ్జితుం.

‘‘అపరమ్పి, మహారాజ, ఉత్తరిం కారణం సుణోహి, యేన కారణేన వేస్సన్తరస్స దారకా న సక్కా కేనచి దాసభోగేన భుఞ్జితుం. యథా, మహారాజ, హిమవన్తే పబ్బతే నాగపుప్ఫసమయే ఉజువాతే వాయన్తే దస ద్వాదస యోజనాని పుప్ఫగన్ధో వాయతి, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, వేస్సన్తరస్స రఞ్ఞో అపి యోజనసహస్సేహిపి యావ అకనిట్ఠభవనం ఏత్థన్తరే సురాసురగరుళగన్ధబ్బయక్ఖరక్ఖసమహోరగకిన్నరఇన్దభవనేసు కిత్తిసద్దో అబ్భుగ్గతో, సీలవరగన్ధో చస్స సమ్పవాయతి, తేన తస్స దారకా న సక్కా కేనచి దాసభోగేన భుఞ్జితుం. అనుసిట్ఠో, మహారాజ, జాలీ కుమారో పితరా వేస్సన్తరేన రఞ్ఞా ‘అయ్యకో తే, తాత, తుమ్హే బ్రాహ్మణస్స ధనం దత్వా నిక్కిణన్తో తం నిక్ఖసహస్సం దత్వా నిక్కిణాతు, కణ్హాజినం నిక్కిణన్తో దాససతం దాసిసతం హత్థిసతం అస్ససతం ధేనుసతం ఉసభసతం నిక్ఖసతన్తి సబ్బసతం దత్వా నిక్కిణాతు, యది తే, తాత, అయ్యకో తుమ్హే బ్రాహ్మణస్స హత్థతో ఆణాయ బలసా ముధా గణ్హాతి, మా తుమ్హే అయ్యకస్స వచనం కరిత్థ, బ్రాహ్మణస్సేవ అనుయాయినో హోథా’తి, ఏవమనుసాసిత్వా పుత్తే పేసేసి, తతో జాలీకుమారో గన్త్వా అయ్యకేన పుట్ఠో కథేసి –

‘‘‘సహస్సగ్ఘం హి మం తాత, బ్రాహ్మణస్స పితా అదా;

అథో కణ్హాజినం కఞ్ఞం, హత్థీనఞ్చ సతేన చా’’’తి.

‘‘సునిబ్బేఠితో, భన్తే నాగసేన, పఞ్హో; సుభిన్నం దిట్ఠిజాలం; సుమద్దితో పరవాదో; సకసమయో సుదీపితో; బ్యఞ్జనం సుపరిసోధితం; సువిభత్తో అత్థో; ఏవమేతం తథా సమ్పటిచ్ఛామీ’’తి.

వేస్సన్తరపఞ్హో పఠమో.